TP Hồ Chí Minh có dân số đông nhất nước và cũng là địa phương có số hộ đói nghèo cao, chiếm hơn 30%. Từ nhiều năm nay, Thành phố đã khởi xướng “Chương trình xóa đói giảm nghèo”, trở thành địa phương đầu tiên trên cả nước tuyên chiến với “giặc nghèo”.
Với quyết tâm xóa đói giảm nghèo, nâng cao mức sống cho người dân, lãnh đạo TP Hồ Chí Minh qua các thời kỳ đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm giúp người dân “hết đói, giảm nghèo”, dần chuyển sang hộ khá và tiến tới không còn hộ nghèo theo chuẩn quốc gia. Năm 2025, chuẩn nghèo của Thành phố cũng đã cao gấp 3 lần chuẩn nghèo quốc gia, trở thành điểm sáng trong phong trào giảm nghèo của cả nước.
Các tổ chức chính trị xã hội tại TP Hồ Chí Minh tổ chức nhiều hoạt động đoàn kết chung tay hỗ trợ, chăm lo người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: TTXVN
Trước năm 2000, TP Hồ Chí Minh có khoảng 17% tổng số hộ dân thuộc diện nghèo đói với mức thu nhập dưới 3 triệu đồng/người/năm, hơn 57.000 hộ nghèo với khoảng 9.000 hộ phải cứu trợ thường xuyên và 2.000 hộ “trắng tay” vì thiếu vốn, thiếu đất, không có phương tiện sản xuất… Thực tế này đã đặt ra yêu cầu với lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh phải quyết tâm đẩy mạnh “xóa đói giảm nghèo”, nâng cao thu nhập và mức sống cho người dân.
Thành phố đã khởi xướng Chương trình “xóa đói giảm nghèo” đầu tiên trên cả nước, triển khai với nhiều mô hình hiệu quả. Hộ nghèo được giúp đỡ, động viên bằng tinh thần cùng với các ưu đãi khác như: Vay vốn; hỗ trợ giống vật nuôi, cây trồng; được cho mượn đất để trồng trọt chăn nuôi, hướng dẫn cách làm ăn, đào tạo tay nghề; giúp xóa nhà dột nát, tạm bợ; xây mới, sửa chữa nhà ở an toàn… Ngay từ đầu, lãnh đạo Thành phố xác định, Chương trình không phải là phong trào xã hội từ thiện, bao cấp đơn thuần, phải tạo động lực giảm nghèo bằng cách trực tiếp tác động từ các chính sách để hỗ trợ người nghèo, hộ nghèo tự vươn lên, theo phương châm “không cho cá mà hỗ trợ cần câu và hướng dẫn cách câu cá”.
Nhờ hoàn thành mục tiêu “giảm nghèo, chống tái nghèo, tái đói” và rút kinh nghiệm từng năm, TP Hồ Chí Minh đã đúc kết và nhân rộng được nhiều mô hình giảm nghèo hiệu quả. Đó là mô hình xây dựng dự án tạo việc làm cho người nghèo; mô hình một chi bộ, chi hội, tổ dân phố, một hộ khá giả trực tiếp nhận hỗ trợ, đỡ đầu hộ nghèo, cận nghèo; mô hình cho con em học chữ, học nghề để có việc làm ổn định, giúp gia đình thoát nghèo bền vững…
Đến năm 2008, số hộ nghèo của TP chỉ còn hơn 3.000 hộ (chiếm 0,24 %); về cơ bản Thành phố không còn hộ nghèo và Chương trình giảm nghèo đã tăng hộ khá với chuẩn nghèo mới là 12 triệu đồng/người/năm, cao gấp đôi so với chuẩn nghèo cả nước và bắt đầu nghiên cứu giảm nghèo đa chiều. Giai đoạn 2021-2025, sau nhiều lần điều chỉnh, chuẩn hộ nghèo của Thành phố là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/năm từ 46 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản trở lên (13 chỉ số đánh giá nghèo đa chiều gồm: Dinh dưỡng; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; việc làm; bảo hiểm xã hội; người phụ thuộc trong hộ gia đình; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; phương tiện phục vụ tiếp cận thông tin).
Theo Ban Chỉ đạo Chương trình giảm nghèo bền vững TP Hồ Chí Minh, đến nay, Chương trình giảm nghèo của TP đã được nghiên cứu, xây dựng chuẩn nghèo phù hợp và luôn cao hơn so với chuẩn nghèo quốc gia từ 1 - 2 lần, không còn hộ nghèo theo chuẩn quốc gia. Bài học thành công từ chương trình xóa đói giảm nghèo này là Thành phố đã thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp trên cơ sở khai thác tốt tiềm năng và thế mạnh trên địa bàn. Ba việc lớn được đặc biệt tập trung giải quyết là: Trợ vốn cho xóa đói giảm nghèo, có phương hướng sau trợ vốn và các chính sách ưu đãi người nghèo.
Trước đây, do không có việc làm ổn định nên kinh tế gia đình anh Nguyễn Văn Phê (xã An Phú, huyện Củ Chi) luôn rơi vào túng quẫn. Năm 2016 từ nguồn vốn vay ban đầu 30 triệu đồng của Ngân hàng Chính sách xã hội huyện, anh Phê đã đầu tư chăn nuôi bò sữa. Nhờ nuôi bò sữa, kinh tế gia đình anh Phê bắt đầu khởi sắc. Tuy nhiên sau 3 năm, việc nuôi bò sữa dần thua lỗ, anh Phê phải bán đàn bò và bắt đầu đầu tư trồng rau sạch. Mạnh dạn vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội một lần nữa, anh Phê đầu tư nhà lưới trồng rau trên diện tích 1.200 m2 tại ấp Xóm Thuốc, xã An Phú. Cùng với sự chăm chỉ chịu khó, áp dụng đúng các kỹ thuật gieo trồng, chăm sóc theo hướng rau sạch, vườn rau của anh Phê luôn tốt tươi và đều đặn có thu hoạch mỗi ngày. Hiện trung bình mỗi ngày anh cung ứng khoảng 140 kg rau sạch cho khách hàng. Kinh tế gia đình anh lại khởi sắc thêm một lần nữa. “Tôi may mắn hai lần thoát nghèo nhờ vào sự hỗ trợ từ nguồn vốn vay của Ngân hàng Chính sách xã hội. Vì đã từng nghèo và thoát nghèo nhờ vào sự trợ giúp nên hiện nay nếu ai muốn học hỏi, áp dụng theo mô hình của tôi thì tôi sẵn sàng hỗ trợ để họ có thể thoát nghèo”, anh Phê chia sẻ.
Lãnh đạo TP Hồ Chí Minh nhận định, thành công nhất của Chương trình giảm nghèo ở TP là khơi dậy ý chí vươn lên của người nghèo, hộ nghèo cùng với đó là sự chung tay của đông đảo các tầng lớp nhân dân trong hỗ trợ người nghèo. Thành phố thường xuyên rà soát, cập nhật thông tin, kế hoạch giảm nghèo bền vững và bổ sung các giải pháp hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, hộ cận nghèo về vốn, đào tạo nghề, việc làm, bảo đảm cơ hội tiếp cận các dịch vụ xã hội thiết yếu khác, nhằm liên tục khơi dậy niềm tin, ý chí vươn lên thoát nghèo bền vững và làm giàu chính đáng cho người dân. Giảm nghèo bền vững là sự nghiệp của toàn dân, đó là việc làm nhân nghĩa, lương tâm, trách nhiệm và đạo lý ở đời, cùng chia sẻ với người nghèo khó để họ cùng vươn lên.