Trong xu thế hiện nay, du lịch đang chuyển mạnh sang mô hình phát triển xanh và bền vững. Việc nhân rộng các mô hình Du lịch xanh đang được ngành Du lịch tỉnh Ninh Bình đẩy mạnh, nhất là trong bối cảnh phát triển du lịch gắn với bảo vệ thiên nhiên, gìn giữ và phát huy giá trị di sản Cố đô.

Ngành Du lịch tỉnh Ninh Bình xác định du lịch xanh không chỉ là bảo vệ môi trường, giảm phát thải hay tiết kiệm tài nguyên mà còn là cách để bảo tồn giá trị văn hóa, gìn giữ di sản, nâng cao chất lượng sống của cộng đồng và xây dựng hình ảnh điểm đến có trách nhiệm, hấp dẫn và bền vững hơn trong tương lai.

Nêu cao ý thức bảo vệ môi trường

Là một trong 9 cơ sở đầu tiên trên địa bàn tỉnh Ninh Bình được dán nhãn, gắn biển Du lịch xanh Vita Green - Bộ tiêu chí của Hiệp hội Du lịch Việt Nam, một năm qua, chuỗi nông trại - nhà hàng Thành Long luôn đặt chất lượng phục vụ và an toàn vệ sinh thực phẩm lên hàng đầu. Đây cũng là một trong những tiêu chí quan trọng được chấm điểm trước khi dán nhãn Du lịch xanh.

Ông Nguyễn Thành Long, Chi hội trưởng Chi hội Nhà hàng và đầu bếp, Hiệp hội Du lịch tỉnh Ninh Bình, chủ chuỗi chăn nuôi và nhà hàng Thành Long cho biết, với hệ thống nhà hàng Thành Long tại địa bàn phường Hoa Lư hiện nay, các tiêu chuẩn về du lịch xanh được áp dụng hết sức nghiêm túc, từ chất lượng phục vụ đến hệ thống trang thiết bị, không gian vệ sinh sạch sẽ; đặc biệt tại nhà hàng luôn gắn khẩu hiệu không khói thuốc và đề nghị khách hàng áp dụng nghiêm túc.

Bên cạnh đó, với hệ thống chăn nuôi khép kín, cơ sở duy trì và phát triển mô hình nuôi dê thảo dược, ngoài việc chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào cho chuỗi nhà hàng, cơ sở còn cung ứng ra thị trường với sản lượng hàng chục tấn sản phẩm/tháng. Ông Long cho rằng, tuyên truyền nâng cao nhận thức về du lịch xanh không có gì hiệu quả bằng những hoạt động thực tế của nhà hàng gắn với những hình ảnh đẹp, thân thiện với môi trường. Để đảm bảo được các tiêu chí đã khó, việc giữ gìn và phát triển còn khó hơn, do đó, cơ sở luôn xác định phải đặt tiêu chí chất lượng sản phẩm lên hàng đầu, trong đó, sự cảm nhận, đánh giá của khách hàng là sự chấm điểm chân thật nhất đối với hoạt động của cơ sở.

Tại Khu du lịch sinh thái Thung Nham, thuộc Công ty Cổ phần Dịch vụ Thương mại và Du lịch Doanh Sinh, qua 1 năm được gắn biển Du lịch xanh Vita Green, hoạt động tại khu du lịch trở thành điểm sáng trong hệ thống các khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh. Bà Cao Thị Hòa, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Dịch vụ Thương mại và Du lịch Doanh Sinh cho rằng, đây không chỉ là niềm tự hào của doanh nghiệp, mà còn là lời nhắc nhở để doanh nghiệp tiếp tục kiên định với hành trình phát triển du lịch xanh một cách nghiêm túc, trách nhiệm và lâu dài.

Đây cũng chính là quan điểm cho sự phát triển du lịch xanh theo định hướng bền vững rất kiên định của Thung Nham trong sự phát triển của du lịch xanh hiện nay. Bởi du lịch xanh hiện không còn là một xu hướng mang tính lựa chọn, mà đã trở thành con đường tất yếu của du lịch tương lai.

Tại Thung Nham, du lịch xanh không chỉ dừng lại ở việc giảm rác thải nhựa hay tiết kiệm năng lượng, ở đó có tư duy phát triển có trách nhiệm - nơi tăng trưởng kinh tế phải song hành cùng bảo tồn tài nguyên, gìn giữ văn hóa và nâng cao chất cho trải nghiệm du khách, nâng cao lượng sống cho cộng đồng địa phương.

Trên thực tế, nhiều năm qua Thung Nham không ngừng gia tăng các trải nghiệm xanh như xe điện, xe đạp, các hoạt động gần gũi với thiên nhiên, sử dụng các sản phẩm tái chế có nguồn gốc thiên nhiên, nói không với rác thải nhựa… Đồng thời, địa phương đầu tư đồng bộ mô hình xử lý rác thải với nguồn kinh phí lớn.

Theo bà Hòa, với những nỗ lực của chính quyền, các đơn vị chức năng và mỗi cơ sở du lịch, Ninh Bình từng bước trở thành biểu tượng tiêu biểu của du lịch xanh của Việt Nam và cả khu vực. Để tiếp tục phát triển các điểm đến du lịch xanh, địa phương cần xây dựng những điểm đến xanh thực sự, sản phẩm du lịch xanh có chiều sâu văn hóa, mô hình vận hành thân thiện môi trường và quan trọng nhất phải xây dựng được cộng đồng cùng chung trách nhiệm gìn giữ di sản

Định hướng phát triển Du lịch xanh

Theo thống kê của Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, trên địa bàn có khoảng 1.460 cơ sở lưu trú với hơn 32.400 phòng nghỉ, đa dạng các loại hình từ khách sạn 1 đến 5 sao, homestay, bungalow, căn hộ du lịch đến các mô hình lưu trú đặc thù, tạo việc làm ổn định cho gần 8.000 lao động. Thời gian tới, các cơ sở lưu trú tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ, đáp ứng nhu cầu của du khách, đặc biệt nêu cao ý thức trong áp dụng các tiêu chí du lịch xanh để góp phần thúc đẩy du lịch phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Ninh Bình.

Ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình khẳng định, các mốc tiêu chí du lịch xanh do Hiệp hội Du lịch đề xuất cùng sự vào cuộc tích cực của các doanh nghiệp đang định hình một bước đi quan trọng cho du lịch Ninh Bình hướng tới nền du lịch xanh trách nhiệm. Nhiều năm qua, trong các định hướng phát triển du lịch, Ninh Bình xác định rất rõ du lịch xanh gắn với bảo tồn di sản. Đây cũng chính là những nỗ lực, cố gắng của các thế hệ làm du lịch Ninh Bình thể hiện bền bỉ qua từng năm, từng tháng, chiến lược tổng thể.

Theo ông Mạnh, minh chứng rõ ràng nhất trong hành trình phát triển du lịch xanh là giúp Tràng An, Tam Cốc - Bích Động và nhiều khu điểm khác trên địa bàn được vinh danh, lọt top những điểm đến hàng đầu. Đây sự khẳng định chiến lược đúng đắn của đảng bộ, chính quyền, ngành chức năng, đặc biệt là sự nỗ lực vào cuộc của các doanh nghiệp, nhân dân Ninh Bình kinh doanh dịch vụ, du lịch trên địa bàn. Thời gian tới, Sở Du lịch tiếp tục tham mưu UBND tỉnh xây dựng các nghị quyết, quy hoạch, kế hoạch, xác định rõ quan điểm phát triển du lịch bền vững, du lịch xanh gắn với di sản, gắn với cộng đồng địa phương.

Còn theo Hiệp hội Du lịch tỉnh Ninh Bình, tính đến tháng 6/2026, toàn tỉnh có 15 cơ sở được dán nhãn, gắn biển Du lịch xanh trong tổng số 75 cơ sở trên toàn quốc. Trong đó có 15 khu, điểm du lịch, 7 cơ sở lưu trú, 2 nhà hàng và 1 doanh nghiệp lữ hành. Số liệu thể hiện điểm sáng của du lịch Ninh Bình trong chiến lược phát triển du lịch xanh của cả nước, phản ánh hướng đi đúng đắn của ngành Du lịch tỉnh Ninh Bình trong việc phát triển các mô hình, điểm đến du lịch xanh, khẳng định sự kiên định của Ninh Bình trong việc phát triển du lịch song hành với giữ gìn môi trường, đặc biệt là môi trường thiên nhiên đã ban tặng cho Ninh Bình.

Bà Dương Thị Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Ninh Bình khẳng định, tỉnh đã xác định phát triển du lịch bền vững là định hướng xuyên suốt. Các doanh nghiệp du lịch, khu điểm du lịch và cộng đồng dân cư đã từng bước chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, từ tư duy khai thác tài nguyên đơn thuần sang tư duy bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản gắn với trách nhiệm môi trường và cộng đồng.

Việc triển khai bộ tiêu chí Vita Green của Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã tạo ra một khuôn khổ quan trọng giúp các doanh nghiệp và điểm đến tại Ninh Bình từng bước được chuẩn hóa hoạt động theo hướng xanh hóa và phát triển bền vững. Những năm tới, ngành Du lịch tỉnh Ninh Bình phấn đấu có thêm khoảng 10 cơ sở/năm được dán nhãn, gắn biển Du lịch xanh, hướng tới bao phủ rộng rãi mô hình Du lịch xanh trên địa bàn toàn tỉnh.