05:14 07/05/2026

Dị ứng - 'đại dịch thầm lặng' trên toàn cầu

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo đến năm 2050, khoảng 50% dân số thế giới có thể mắc ít nhất một dạng dị ứng, tăng mạnh so với mức khoảng 30% hiện nay. Sự gia tăng nhanh chóng của các bệnh dị ứng do đô thị hóa, biến đổi khí hậu và thay đổi lối sống đang khiến dị ứng được xem là một “đại dịch âm thầm” trên toàn cầu.

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, nhân Ngày Thế giới phòng chống hen suyễn 6/5, các chuyên gia y tế tại Pháp cho biết tỷ lệ mắc dị ứng trên toàn cầu hiện đã tăng mạnh so với những năm 80 của thế kỷ trước, khi chỉ khoảng 5-10% dân số bị ảnh hưởng. Hiện nay, gần 30% dân số thế giới gặp các vấn đề dị ứng.

Bác sĩ Sophie Silcret-Grieu, chuyên gia dị ứng học và thành viên Hiệp hội Hen suyễn và Dị ứng Pháp, cho biết các cơ sở khám chữa bệnh đang tiếp nhận ngày càng nhiều bệnh nhân mắc dị ứng, từ dị ứng hô hấp, viêm da cơ địa đến dị ứng thực phẩm.

Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân chính là quá trình đô thị hóa khiến trẻ em ngày càng ít tiếp xúc với thiên nhiên và môi trường vi sinh tự nhiên. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ lớn lên ở nông trại thường có nguy cơ dị ứng thấp hơn trẻ sống tại đô thị, do hệ miễn dịch được tiếp xúc sớm với vi khuẩn trong đất và môi trường chăn nuôi.

Biến đổi khí hậu cũng được xem là yếu tố làm tình trạng dị ứng trở nên nghiêm trọng hơn. Nhiệt độ tăng khiến mùa phát tán phấn hoa kéo dài hơn trước, đồng thời nhiều loài thực vật gây dị ứng như cỏ phấn hương, cây bách hay cây tường thảo đang lan dần lên các khu vực phía Bắc châu Âu.

Ô nhiễm không khí cũng góp phần làm gia tăng các bệnh dị ứng. Các khí thải từ giao thông và công nghiệp gây kích ứng da và đường hô hấp, làm cơ thể nhạy cảm hơn với các tác nhân gây dị ứng. Ngoài ra, khí ozone và nitrogen dioxide còn làm thay đổi cấu trúc hạt phấn hoa, khiến chúng trở nên “hung hãn” hơn đối với hệ miễn dịch.

Bên cạnh đó, sự thay đổi trong chế độ ăn uống hiện đại cũng khiến nguy cơ dị ứng tăng cao. Các chuyên gia ghi nhận số ca dị ứng với kiwi, vừng và nhiều thực phẩm ngoại nhập khác ngày càng nhiều.

Đặc biệt, thực phẩm siêu chế biến như pizza công nghiệp, thịt tẩm bột chiên hay các sản phẩm chứa nhiều phụ gia bị cho là làm suy yếu hệ miễn dịch. Một số chất phụ gia như guar gum – chất làm đặc phổ biến trong công nghiệp thực phẩm – thậm chí có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng dẫn tới sốc phản vệ. Các bác sĩ cảnh báo không nên xem nhẹ bất kỳ biểu hiện dị ứng nào, kể cả ở mức độ nhẹ, bởi bệnh có thể tiến triển nặng hơn nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.

Nhờ các xét nghiệm phân tử thế hệ mới, giới chuyên môn hiện có thể xác định chính xác tác nhân gây dị ứng cũng như đánh giá mức độ nguy hiểm của từng trường hợp. Trong những năm gần đây, các liệu pháp sinh học đã giúp cải thiện đáng kể việc điều trị các ca dị ứng nặng. Tuy nhiên, chi phí điều trị hiện vẫn rất cao, khoảng 12.000 euro (khoảng 13.600 USD) mỗi năm cho một bệnh nhân.

Giới khoa học kỳ vọng bước đột phá tiếp theo sẽ đến từ các loại vaccine chống dị ứng, giúp cơ thể tăng khả năng dung nạp với các dị nguyên. Viện Pasteur cho biết các thử nghiệm trên động vật đã cho kết quả rất khả quan, trong khi công ty công nghệ sinh học Néovacs của Pháp dự kiến bắt đầu thử nghiệm lâm sàng trên người từ năm 2028.

Hữu Chiến (TTXVN)