Những con phố cổ chạy dọc kênh Hachiman-bori, các dinh thự thương gia và không gian buôn bán thời Edo vẫn được giữ gần như nguyên trạng, cho phép du khách quan sát trực tiếp quá trình hình thành và phát triển của tầng lớp thương nhân Omi – một nhóm đóng vai trò trung tâm trong nền kinh tế Nhật Bản từ thế kỷ XVI đến XIX.

Vị trí chiến lược của tỉnh Omi, nằm giữa Kyoto và Osaka và nằm trên hai tuyến Nakasendō – Tōkaidō, tạo điều kiện tự nhiên cho hoạt động giao thương. Sự bùng nổ thương mại diễn ra mạnh mẽ sau thế kỷ XVI, thời điểm Oda Nobunaga xây dựng lâu đài Azuchi và áp dụng chính sách rakuichi–rakuza, cho phép thương nhân kinh doanh tự do, không bị ràng buộc bởi các phường hội. Khi lãnh chúa Toyotomi Hidetsugu thành lập thị trấn Hachiman sau năm 1585, nhiều thương nhân từ Azuchi chuyển về khu vực mới, biến nơi đây thành trung tâm buôn bán sầm uất.

Sự phát triển này đặt nền móng cho thương nhân Omi – nhóm thương nhân lưu động nổi tiếng trên toàn Nhật Bản. Họ đi lại giữa các địa phương, gánh hàng trên vai, bán vải tatami-omote, màn chống muỗi kaya, đồ dệt may và nhiều đặc sản vùng miền. Những người thành công có thể mở cửa hàng cố định, rồi phát triển thành mạng lưới buôn bán lớn ở các đô thị Edo, Kyoto, Osaka. Một số gia tộc kinh doanh vững mạnh đến mức tiếp tục tồn tại và trở thành nền tảng của các tập đoàn hiện đại.

Một trong những yếu tố quyết định thành công của họ là triết lý kinh doanh sanpo yoshi tức là “ba điều tốt”– “tốt cho người bán, tốt cho người mua và tốt cho xã hội”. Tinh thần này giúp thương nhân Omi giành được sự tin tưởng ngay cả tại những vùng đất xa lạ, nơi họ thường bị xem là người ngoài.

Trong cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Maesaka Masaharu, Giám đốc Bảo tàng thành phố Omi Hachiman, cho biết: “Các thương nhân Omi luôn dành thời gian khảo sát từng khu vực, tìm hiểu nhu cầu và mong muốn của người dân. Khi sản phẩm phù hợp được mang tới đúng nơi, niềm tin xuất hiện. Nhờ chu kỳ giao tiếp tích cực giữa người bán và người mua, mối quan hệ thương mại trở nên bền vững, và đó chính là nền tảng của sanpo yoshi”.

Thương nhân Omi không chỉ chú trọng lợi ích kinh tế. Tư tưởng intoku zenji – làm điều tốt một cách thầm lặng – cũng là một phần được ghi nhớ. Nhiều thương nhân đã đóng góp tiền bạc xây dựng trường học, cầu đường, cơ sở tôn giáo. Việc chia sẻ của cải cộng đồng được xem là trách nhiệm đạo đức, chứ không phải hoạt động nhằm tìm kiếm danh tiếng. Điều này khiến họ trở thành lực lượng được tôn trọng trong xã hội thời Edo, dù thương nhân vốn được xếp cuối trong hệ thống đẳng cấp.

Khu phố Shinmachi Dori ở Omihachiman hiện là một trong những nơi tái hiện rõ nhất bối cảnh đó. Nhiều căn nhà thương nhân từ thời Edo đến Minh Trị vẫn giữ được cấu trúc gốc, với cổng gỗ, lưới đan, mái ngói và sân trong đặc trưng. Nhà cũ của gia đình Nishikawa, được xếp hạng Di sản Văn hóa Quan trọng Quốc gia, là điểm nhấn nổi bật trên tuyến phố. Khu vực này được chỉ định là Khu bảo tồn quốc gia dành cho các nhóm công trình lịch sử, tạo nên khung cảnh thị trấn thương mại cổ đặc sắc mà du khách có thể khám phá bằng cách dạo bộ hoặc đi thuyền dọc kênh Hachiman-bori.

Sâu trong cấu trúc xã hội của thị trấn là mối liên kết bền vững giữa thương mại và tín ngưỡng địa phương. Đền Himure Hachimangu, nằm gần khu phố cổ, giữ vai trò trung tâm tinh thần hơn 1.000 năm qua. Nhiều lễ hội quan trọng như Sagicho vào tháng Ba hay Hachimantai vào tháng Tư diễn ra tại đây, với mong ước mùa màng bội thu và cuộc sống thịnh vượng.

Chia sẻ với phóng viên TTXVN, bà Masayo Shiraishi, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Du lịch Omi Hachiman, cho biết: “Đền Himure Hachimangu là nơi người dân tìm đến để cầu nguyện, từ thời xa xưa cho đến hiện tại. Những lễ hội dùng lửa như Sagicho gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của cư dân địa phương. Không thể hiểu Omihachiman nếu chỉ nhìn vào hoạt động thương mại, bởi niềm tin tôn giáo và sự gắn kết cộng đồng cũng là yếu tố hình thành nên bản sắc nơi đây”.

Sự kết hợp giữa thương mại, văn hóa và tinh thần cộng đồng giúp Omi Hachiman trở thành một trường hợp độc đáo trong lịch sử Nhật Bản. Di sản thương nhân Omi vẫn hiện diện không chỉ qua các công trình kiến trúc hay hiện vật tại bảo tàng, mà còn qua triết lý kinh doanh sanpo yoshi – mô hình được nhiều doanh nghiệp Nhật Bản hiện nay coi là kim chỉ nam cho hoạt động bền vững.

Một chuyến thăm Omi Hachiman không chỉ là hành trình trở về quá khứ. Đó còn là cơ hội để quan sát cách một cộng đồng thương nhân đã tạo dựng nền tảng đạo đức kinh doanh, nuôi dưỡng lòng tin và xây dựng sự thịnh vượng với tư duy vượt trước thời đại. Trong không gian nơi kênh đào và phố cổ giao nhau, câu chuyện về thương nhân Omi tiếp tục được kể lại, như một phần của lịch sử Nhật Bản vẫn còn sống động cho đến hôm nay.