Kỳ vọng giảm áp lực, mở rộng cơ hội học tập

Thông tin TP Hồ Chí Minh dự kiến từng bước mở rộng xét tuyển học bạ vào lớp 10 được ông Hồ Tấn Minh, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) TP Hồ Chí Minh chia sẻ mới đây đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của dư luận.

Hiện nay, số học sinh tốt nghiệp THCS mỗi năm tại TP Hồ Chí Minh lớn hơn đáng kể so với khả năng tiếp nhận của hệ thống THPT công lập. Chính vì vậy, kỳ thi lớp 10 luôn có tính cạnh tranh cao, tạo áp lực lớn cho học sinh và phụ huynh.

Để từng bước thay đổi phương thức tuyển sinh, TP Hồ Chí Minh cho biết đang tăng tốc đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng thêm khoảng 1.000 phòng học mới từ năm học 2026 - 2027 và rà soát hơn 100 dự án giáo dục nhằm mở rộng quy mô trường lớp. Theo ngành giáo dục, khi năng lực tiếp nhận học sinh THPT công lập được nâng lên, áp lực “chọi” vào lớp 10 sẽ giảm dần, tạo điều kiện để Thành phố nghiên cứu mở rộng xét tuyển thay cho phụ thuộc hoàn toàn vào một kỳ thi.

Nhiều phụ huynh bày tỏ sự đồng tình với định hướng này. Chị Nguyễn Lan cho rằng, việc giảm áp lực thi lớp 10 sẽ giúp học sinh có thêm thời gian phát triển kỹ năng thay vì học thêm và luyện thi kéo dài.

“Không thi lớp 6 nhiều năm qua vẫn không phát sinh vấn đề lớn. Nếu có lộ trình phù hợp thì lớp 10 cũng có thể nghiên cứu theo hướng tương tự”, chị Lan chia sẻ.

Phụ huynh Bùi Sơn thì cho rằng, ngành giáo dục có thể tăng tính thực chất cho các kỳ kiểm tra học kỳ để làm cơ sở đánh giá học sinh. Theo anh, đề thi có thể do Sở Giáo dục và Đào tạo ra chung, tổ chức coi và chấm chéo nhằm đảm bảo khách quan.

Một số ý kiến khác đề xuất vẫn duy trì thi tuyển với trường chuyên, trường tốp đầu hoặc trường chất lượng cao, trong khi các trường còn lại có thể kết hợp xét tuyển theo nơi cư trú và kết quả học tập.

Trong khi đó, em Nguyễn Hoàng Việt cho rằng, nếu vẫn duy trì kỳ thi lớp 10, cấu trúc đề thi nên linh hoạt hơn. Theo Việt, ngoài Toán và Ngữ văn là môn bắt buộc, học sinh có thể được lựa chọn môn thứ ba phù hợp năng lực và định hướng học tập.

Nhiều phụ huynh kỳ vọng nếu được triển khai phù hợp, việc mở rộng xét tuyển sẽ góp phần giảm áp lực thi cử, học thêm và chi phí luyện thi cho học sinh cuối cấp THCS.

Lo ngại giảm động lực học tập

Bên cạnh các ý kiến ủng hộ, trên nhiều diễn đàn phụ huynh học sinh tại TP Hồ Chí Minh, không ít người cho rằng kỳ thi lớp 10 vẫn cần được duy trì để đảm bảo chất lượng đầu vào THPT và tạo động lực học tập cho học sinh bậc THCS.

Anh Hoàng Quang Đăng, phụ huynh tại quận Gò Vấp, cho rằng điều kiện giáo dục tại Việt Nam còn chênh lệch giữa các khu vực nên khó áp dụng hoàn toàn mô hình giảm thi cử như một số quốc gia phát triển.

“Nếu không còn áp lực thi tuyển, nhiều học sinh rất dễ mất động lực phấn đấu. Việc giảm thi cử cần có lộ trình và phù hợp điều kiện thực tế”, anh Đăng nói.

Cùng quan điểm, chị Lê Thị Hòa, phụ huynh có con học lớp 9, cho rằng học sinh THCS vẫn cần một kỳ thi để tạo mục tiêu học tập rõ ràng.

“Cấp THCS khác tiểu học. Các con cần có ý thức học tập và sự cố gắng nhất định, nếu không rất dễ học đối phó”, chị Hòa chia sẻ.

Trong khi đó, anh Ivan Minh, phụ huynh tham gia một diễn đàn giáo dục tại TP Hồ Chí Minh, nhận định thành phố hiện không thiếu trường lớp hoàn toàn mà chủ yếu thiếu trường công lập chất lượng cao ở khu vực trung tâm.

“Theo tôi, cạnh tranh là điều cần thiết để học sinh có động lực hơn. Ngay cả nhiều trường THCS hiện nay cũng phải xét điểm đầu vào vì số lượng đăng ký vượt chỉ tiêu”, anh Minh nêu ý kiến.

Một giáo viên có hơn 20 năm dạy lớp 9 tại TP Hồ Chí Minh cũng bày tỏ lo ngại nếu bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10, học sinh có thể chủ quan hơn trong học tập.

Theo giáo viên này, thực tế hiện nay nhiều học sinh còn hạn chế kỹ năng tự học và chưa có ý thức học tập ổn định. Nếu mặc nhiên được vào THPT, nguy cơ học sinh học đối phó hoặc giảm nỗ lực sẽ tăng lên.

Hiện nay, phần lớn trường THPT công lập tại TP Hồ Chí Minh vẫn tuyển sinh bằng hình thức thi tuyển. Năm học 2026 - 2027, toàn thành phố có hơn 151.000 học sinh đăng ký dự thi lớp 10 công lập, trong khi tổng chỉ tiêu khoảng 118.000 học sinh. Nhiều ý kiến cho rằng, việc thay đổi phương thức tuyển sinh cần được tính toán thận trọng và có lộ trình phù hợp để vừa giảm áp lực thi cử, vừa đảm bảo chất lượng giáo dục.