Đại biểu Trần Việt Anh (Hà Nội) đánh giá cao sự chuẩn bị dự thảo Luật của cơ quan trình và báo cáo của cơ quan thẩm tra đã tiếp thu rất nhiều ý kiến của các hiệp hội nghề nghiệp cũng như cộng đồng kiến trúc sư Việt Nam. Theo đại biểu, Nghị quyết số 20-NQ/TW Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đã mở ra bước ngoặt mang tính chiến lược. Lần đầu tiên tư duy phát triển đất nước chuyển từ kinh tế biển đơn thuần sang tư duy phát triển toàn diện không gian biển quốc gia. Sự thay đổi căn bản này tác động trực tiếp, đòi hỏi những điều chỉnh đồng bộ trong công tác quy hoạch kiến trúc, xây dựng, quản lý đô thị, nông thôn ven biển. Yêu cầu đặt ra đối với Luật Kiến trúc, văn bản quy phạm pháp luật liên quan và các quy chế quản lý kiến trúc tại địa phương là phải được rà soát, bổ sung các khung pháp lý chuyên biệt nhằm thể chế hóa quan điểm của Trung ương.

Đại biểu Trần Việt Anh cho rằng, về bảo tồn bản sắc văn hóa biển, bản sắc kiến trúc vùng biển và phát triển đô thị biển hiện đại, cần cụ thể hóa việc nhận diện, bảo tồn các giá trị kiến trúc truyền thống vùng duyên hải như làng chài cổ, kiến trúc các nhà tránh bão truyền thống, các di sản văn hóa tâm linh biển như đền thờ Cá Ông hay ngọn hải đăng. Về các hình thái đô thị biển hiện đại, định hướng thiết kế các siêu đô thị biển, đô thị du lịch nghỉ dưỡng, khu kinh tế ven biển theo mô hình đô thị xanh, thông minh, hiện đại nhưng vẫn mang đậm dấu ấn văn hóa biển Việt Nam.

Đối với kiến trúc phục vụ phòng thủ quốc phòng, phòng thủ quốc phòng và an ninh kết hợp với kinh tế, các công trình kiến trúc trên các đảo, quần đảo, vùng biển chiến lược phải tích hợp công năng lưỡng dụng, vừa phục vụ phát triển kinh tế dân sinh, vừa phục vụ quốc phòng - an ninh và tìm kiếm cứu nạn trên biển.

Đại biểu Trần Việt Anh đề xuất dự thảo Luật cần quy định rõ về việc thiết lập hành lang không gian và tầm nhìn ra biển. Cụ thể, cần luật hóa quy định khống chế mật độ, chiều cao, khoảng lùi và khoảng trống tầm nhìn hướng ra biển trong quy chế quản lý kiến trúc; đảm bảo quyền tiếp cận mặt nước của cộng đồng, tôn trọng địa hình tự nhiên, tránh tư duy "phô diễn" bê tông sát mép nước. Bên cạnh đó, chuẩn hóa tiêu chuẩn thiết kế thích ứng xanh, bắt buộc áp dụng tiêu chuẩn kiến trúc chịu bão lốc; cụ thể hóa chính sách bảo tồn cấu trúc các làng chài truyền thống, di sản văn hóa biển, quy định lưỡng dụng về kinh tế, quốc phòng, cứu hộ cho công trình biển đảo...

Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung (Hà Nội) cho rằng, đối với quy định liên quan đến công trình kiến trúc có giá trị, cần làm rõ quan hệ giữa danh mục kiểm kê di tích, danh mục công trình kiến trúc có giá trị, danh mục công trình cần tập trung nguồn lực để bảo vệ theo Luật Thủ đô; đảm bảo tính đồng bộ dữ liệu, kế thừa kết quả đánh giá để không phát sinh thủ tục trùng lặp. Đối với công trình trên địa bàn Hà Nội, cần bảo lưu thẩm quyền đặc thù theo Luật Thủ đô.

Liên quan tới các quy định về quy chế quản lý kiến trúc, đại biểu Thu Dung đề nghị tiếp tục quy định quy chế quản lý kiến trúc phải phù hợp với thiết kế đô thị, không chỉ phù hợp với quy hoạch. Việc tích hợp quy chế quản lý kiến trúc nông thôn vào quy hoạch chung của xã cần làm rõ hình thức văn bản ban hành, giá trị pháp lý của quy chế, trình tự điều chỉnh, trường hợp điều chỉnh quy chế có phải điều chỉnh quy hoạch hay không...

Cùng quan tâm tới nội dung này, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) cho rằng, đối với doanh nghiệp đầu tư xây dựng, điều quan trọng là phải biết rõ từ đầu công trình được xây dựng với chiều cao, hình khối, màu sắc, khoảng lùi và yêu cầu kiến trúc như thế nào. Vì vậy, quy chế quản lý kiến trúc cần được ban hành kịp thời, có nội dung cụ thể và dễ tra cứu.

Theo đại biểu tỉnh Cà Mau, dự thảo quy định quy chế quản lý kiến trúc phải phù hợp với quy hoạch đô thị và nông thôn đã được phê duyệt, tuy nhiên, cần phân định rõ: quy hoạch xác định các chỉ tiêu, định hướng phát triển; quy chế kiến trúc cụ thể hóa hình thái, cảnh quan và bản sắc; không nên để cùng một nội dung vừa được xem xét trong quy hoạch, vừa tiếp tục được thẩm định lại theo quy chế kiến trúc, làm dự án phải qua thêm một vòng xin ý kiến. Báo cáo thẩm tra đã cảnh báo nguy cơ một công trình chịu “điều chỉnh kép”, gây chồng chéo thủ tục và ách tắc trong thẩm định dự án.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị nghiên cứu số hóa toàn bộ quy chế quản lý kiến trúc thành bản đồ có thể tra cứu theo từng thửa đất, khu vực và tuyến phố; công khai cả nội dung đang có hiệu lực và nội dung đang được đề xuất điều chỉnh. Khi doanh nghiệp đã thực hiện đúng thông tin được công khai thì cơ quan Nhà nước phải bảo đảm tính ổn định, không đặt thêm yêu cầu khác trong quá trình xử lý hồ sơ.

Đại biểu Hà Sỹ Huân (Thái Nguyên) nêu thực tế: Thời gian qua, tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, lụt lội, sạt lở đất, lũ ống, lũ quét... gây thiệt hại lớn về tính mạng, tài sản của nhân dân và cơ sở hạ tầng của Nhà nước. Dự thảo Luật cũng đã quy định khuyến khích áp dụng mẫu thiết kế kiến trúc công trình công cộng, nhà ở nông thôn đảm bảo các yêu cầu về thích ứng với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai. Đại biểu cho biết, nội dung này nhận được nhiều ý kiến đồng thuận, đã được tiếp thu trong báo cáo giải trình.

Tuy nhiên, theo đại biểu Hà Sỹ Huân, trong bối cảnh hiện nay, việc sử dụng từ “khuyến khích” là chưa phù hợp. Đại biểu đề nghị chuyển theo hướng quy định bắt buộc các công trình kiến trúc phải tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn về thích ứng với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai. Theo đại biểu, thực tế cho thấy nhiều công trình hạ tầng hiện nay vẫn chịu thiệt hại do ngập lụt, thiên tai, một phần nguyên nhân là do trong quá trình phát triển, việc tính toán, áp dụng các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu chưa được thực hiện đầy đủ. Vì vậy, đại biểu đề nghị Cơ quan soạn thảo nghiên cứu sửa quy định theo hướng các chủ thể phải thực hiện nghiêm túc các yêu cầu, quy chuẩn, tiêu chuẩn về thích ứng với biến đổi khí hậu, qua đó góp phần hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra.

Cũng trong chiều 6/8, các đại biểu đã thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng; dự án Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án (Nghị quyết của Quốc hội thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án).