Trên cơ sở đó, Bệnh viện Phổi Trung ương, Chương trình Chống lao Quốc gia đề xuất Bộ Y tế lồng ghép nội dung sàng lọc bệnh lao vào khám sức khỏe định kỳ, đồng thời bổ sung tiêu chí này trong giấy và sổ quản lý sức khỏe hằng năm nhằm phát hiện sớm, kiểm soát hiệu quả bệnh lao trong cộng đồng.

Nhiều người vẫn bị bỏ sót khám sàng lọc lao

Tiến sĩ, bác sĩ cao cấp Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng ban Điều hành Chương trình Chống lao Quốc gia cho biết, năm 2025 có sự thay đổi lớn trong việc tổ chức, sắp xếp lại bộ máy chính quyền 2 cấp, ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động hệ thống y tế nói chung và hoạt động chương trình chống lao nói riêng trên toàn quốc, nhưng với sự nỗ lực của cả hệ thống và đội ngũ cán bộ y tế làm công tác phòng, chống lao, Chương trình Chống lao Quốc gia đã đạt được kết quả tốt nhất từ trước đến nay. Năm 2025, số bệnh nhân lao được phát hiện hơn là 119.000 ca (tăng khoảng 5% so với năm 2024), tỷ lệ bệnh nhân lao có bằng chứng vi khuẩn học là 75% ((tăng 3% so với năm 2024), tỷ lệ điều trị thành công đạt 90% (cao hơn tỷ lệ điều trị thành công trung bình trên toàn cầu khoảng 88%). 

Mặc dù vậy, tình hình dịch tễ bệnh lao tại nước ta còn rất nặng nề, Tổ chức Y tế thế giới ước tính năm 2025 Việt Nam có khoảng 184.000 bệnh nhân lao mới, 9.400 bệnh nhân lao kháng thuốc và hàng năm có khoảng 12.000 người tử vong do lao. Việt Nam xếp thứ 12/30 nước có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới và đứng thứ 10/30 nước có gánh nặng bệnh lao kháng thuốc cao nhất thế giới.

Đặc biệt, khu vực phía Nam hiện là nơi có số ca lao được phát hiện cao nhất cả nước, chiếm khoảng 60% tổng số ca lao phát hiện trên toàn quốc. Đây được xem là khu vực cần ưu tiên nguồn lực đầu tư để nâng cao hiệu quả phòng, chống lao.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ cao cấp Đinh Văn Lượng, hiện khám sàng lọc bệnh lao chưa được đưa vào trong danh mục khám sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ. Thực tế tại Việt Nam chỉ có khoảng 23% người dân được khám chữa bệnh (theo điều tra dân số 2024), tổng số người có việc làm là khoảng 52 triệu người tuy được khám sức khỏe định kỳ hằng năm nhưng vẫn bị bỏ sót khám sàng lọc lao. Như vậy số người không được khám sàng lọc bệnh lao ước tính khoảng 40 – 50% dân số hiện nay.

Nghị quyết 72-NQ/TW về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, định hướng ngành y tế chuyển trọng tâm từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", lấy y tế cơ sở làm nền tảng đã tạo tiền đề thuận lợi cho việc triển khai hiệu quả công tác phòng, chống bệnh lao, với việc lồng ghép khám phát hiện bệnh lao trong khám sức khoẻ định kỳ và khám sàng lọc miễn phí hàng năm cho người dân. 

Vì vậy, Bệnh viện Phổi Trung ương, Chương trình Chống lao Quốc gia kiến nghị Bộ Y tế chỉ đạo lồng ghép khám sàng lọc lao trong các đợt khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí hằng năm; bổ sung nội dung sàng lọc lao vào giấy khám sức khỏe, sổ khám sức khỏe định kỳ; cập nhật yêu cầu đào tạo về kiểm soát bệnh lao đối với đội ngũ bác sĩ khám bệnh.

Cùng với đó là đề xuất tích hợp theo dõi bệnh lao vào sổ sức khỏe điện tử, lồng ghép sàng lọc lao với các bệnh hô hấp tại y tế cơ sở, yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh có trách nhiệm tiếp nhận, sàng lọc lao trong khám chữa bệnh thường quy, đồng thời bảo đảm kinh phí cho hoạt động khám sàng lọc, phát hiện và điều trị bệnh, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng ban Điều hành Chương trình Chống lao Quốc gia cho biết.

Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân

Những năm qua, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến công tác phòng, chống lao, thể hiện qua việc ban hành nhiều chính sách và hành động cụ thể hỗ trợ công tác chống lao trên toàn quốc như Công điện 25/CĐ-TTg về việc tăng cường công tác phòng, chống bệnh lao, Quyết định số 1208/QĐ-TTg về việc kiện toàn Ủy ban Quốc gia chấm dứt bệnh Lao, Công văn số 1393/TTg-KGXX của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản chuyên môn của Bộ Y tế…

Tuy vậy, để đạt được mục tiêu chấm dứt bệnh lao, không chỉ riêng ngành y tế mà còn cần sự cam kết mạnh mẽ của lãnh đạo các cấp, sự phối hợp của các cần có sự ủng hộ và cam kết mạnh mẽ của lãnh đạo các cấp, sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể và toàn xã hội, nhằm bảo đảm nguồn tài chính bền vững và triển khai đồng bộ các can thiệp phòng, chống lao từ Trung ương đến địa phương.

Kế thừa thông điệp kêu gọi hành động toàn cầu trong những năm gần đây, chủ đề Ngày Thế giới phòng, chống lao năm 2026 trên toàn cầu nhấn mạnh những yếu tố then chốt thúc đẩy tiến bộ trong cuộc chiến chống lao: vai trò lãnh đạo của các quốc gia và sức mạnh của người dân.

Thông điệp "Yes! We Can End TB! Led by Countries! Powered by People!" ("Đúng! Chúng ta có thể chấm dứt bệnh lao! Quốc gia dẫn dắt - Người dân đồng hành!") khẳng định rằng các quốc gia không chỉ tham gia mà chính là lực lượng dẫn dắt trong cuộc chiến chống bệnh lao. Đồng thời, chủ đề cũng tôn vinh những đóng góp của các cộng đồng, người bệnh và người sống sót sau lao, nhân viên y tế, các nhà vận động chính sách, nhà khoa học, các tổ chức xã hội và các đối tác – những lực lượng đang ngày đêm đóng góp cho công cuộc chấm dứt bệnh lao.

Trên cơ sở chủ đề toàn cầu, Việt Nam lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới phòng, chống lao năm 2026 là: "Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân", thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Việt Nam trong việc tăng cường phát hiện sớm bệnh lao thông qua hệ thống khám sức khỏe định kỳ, qua đó góp phần giảm lây nhiễm trong cộng đồng và nâng cao hiệu quả điều trị.

Hàng năm vào ngày 24/3, Bệnh viện Phổi Trung ương, Chương trình Chống lao Quốc gia luôn cùng các đơn vị trong hệ thống tổ chức Lễ Kỷ niệm Ngày thế giới phòng, chống lao. Đây là sự kiện quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về những ảnh hưởng nghiêm trọng của bệnh lao tới sức khỏe con người, kinh tế - xã hội.

Chương trình Chống lao Quốc gia đề xuất 6 nhóm nội dung trọng tâm bao gồm: Lồng ghép sàng lọc bệnh lao vào khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho người dân; Triển khai đánh giá toàn diện tình hình dịch tễ bệnh lao; Cập nhật quy định cấp giấy phép và chứng chỉ hành nghề nhằm nâng cao năng lực sàng lọc lao cho bác sĩ; Củng cố hệ thống bệnh viện phổi, bảo đảm mỗi tỉnh, thành phố có cơ sở chuyên sâu; Tăng cường đào tạo nhân lực y khoa về bệnh lao trên toàn quốc và lồng ghép sàng lọc lao với phát hiện các bệnh hô hấp trong khám sức khỏe định kỳ.