Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Trụ sở Chính phủ và kết nối trực tuyến với 34 địa phương, 7 quân khu.

Chỉ đạo Hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh tính cấp bách của "Chiến dịch 500 ngày đêm" đang bước vào giai đoạn đếm ngược, là nhiệm vụ trọng tâm của trọng tâm, thể hiện truyền thống văn hóa "uống nước nhớ nguồn" và trách nhiệm chính trị thiêng liêng của toàn hệ thống, hướng tới mục tiêu đặc biệt kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/2027).

Đánh giá về chặng đường 6 tháng qua, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận những kết quả tích cực, tạo dư luận xã hội tốt và sự lan tỏa văn hóa tri ân sâu rộng. Các Quân khu và nhiều địa phương đã vào cuộc quyết liệt, đạt được những kết quả ban đầu ấn tượng.

Những kết quả nội bật đã được Phó Thủ tướng khẳng định. Theo đó, công tác xây dựng thể chế chính sách đã đạt kết quả quan trọng. Đảng ủy Chính phủ đã xây dựng, Báo cáo Ban Bí thư Đề án các hoạt động Kỷ niệm 80 năm Ngày thương binh liệt sĩ, trong đó đề xuất rõ về nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ trọng tâm cốt lõi; Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 26 và Quyết định số 51 về cơ chế, chính sách đặc thù và quy trình phối hợp trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN để có đủ cơ sở, nguồn lực tổ chức thực hiện.

Công tác thông tin, truyền thông bước đầu đạt kết quả tích cực, tạo dấu ấn sâu đậm, thu hút sự quan tâm và đồng tình ủng hộ của toàn xã hội, nhất là việc quyết định tổ chức “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” hướng tới 80 năm ngày Thương binh liệt sĩ 27/7/2027; tổ truyền thông chuyên trách của Ban Chỉ đạo đã tham mưu và phối hợp truyền thông rất tích cực, đổi mới, sáng tạo, chuyển tải, dẫn dắt thông điệp tốt và nhiều cơ quan truyền thông chủ lực của Trung ương như VTV, VOV, TTXVN...; một số địa phương tiêu biểu như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Cần Thơ, Lai Châu, Thanh Hóa, Quảng Ngãi đã phối hợp, xây dựng chương trình truyền thông kịp thời, ấn tượng, hiệu quả. 

Ban Chỉ đạo quốc gia và các cấp đã được kiện toàn kịp thời, đi vào hoạt động nền nếp. 100% Ban Chỉ đạo cấp quân khu, cấp tỉnh đã xây dựng kế hoạch triển khai. Ban Chỉ đạo quốc gia đã thành lập 297 tổ đội chuyên trách với 3.615 nhân sự tham gia công tác lấy mẫu; thành lập 2 tổ chuyên trách tham mưu, giúp việc Ban Chỉ đạo và Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương hoạt động rất tích cực, quyết tâm cao và hiệu quả.

Chiến dịch đã được triển khai đồng loạt, quyết liệt và đã đạt những kết quả ban đầu rất tích cực, ấn tượng. Đến ngày 22/6, đã tìm kiếm, quy tập được 1.255/7.000 hài cốt liệt sĩ; đã thực hiện lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa có thông tin đối với 12.127/230.000 mộ liệt sĩ. Trong đó, các Quân khu 2, 3 đã phát huy tinh thần gương mẫu, đi đầu, hoàn thành gần 19% mục tiêu lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đề ra; tiêu biểu là các địa phương như Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang đã cơ bản hoàn thành phần lớn nhiệm vụ này trên địa bàn tỉnh.

Về công tác thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, Bộ Công an đã tổ chức phân tích lượng dữ liệu khổng lồ khoảng 53.000 mẫu và đồng bộ kết quả vào cơ sở dữ liệu gần 18.000 mẫu; đã xác định danh tính cho 25 liệt sĩ và trao thông báo tới gia đình thân nhân, đồng thời tổ chức đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin trên toàn quốc rất xúc động và ý nghĩa.

Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, hạn chế, bất cập như hoạt động tuyên truyền ở một số nơi chưa đạt yêu cầu, chưa mang lại sức lan tỏa và hiệu quả như mong muốn; một số địa phương chưa thực sự chú trọng và dành sự quan tâm đúng mức cho công tác truyền thông của Chiến dịch; Phần mềm quản lý Chiến dịch còn hạn chế, chưa tích hợp thông tin về việc thu thập mẫu ADN thân nhân liệt sĩ…

Phó Thủ tướng phê bình sự thiếu quan tâm của một số cấp ủy, chính quyền địa phương, chưa có những kết quả, sản phẩm hiện hữu thiết thực; nhấn mạnh, mọi công việc hiện nay phải được đo lường bằng kết quả thực tế, thay vì báo cáo quá trình, không thể khoán trắng hoặc chỉ làm theo hình thức.

Định hướng công tác 6 tháng cuối năm, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu Ban Chỉ đạo, các ngành chức năng và địa phương phấn đấu tìm kiếm, quy tập trên 3.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa có thông tin (trừ phần mộ trước năm 1954); lấy mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ trên 100.000 mẫu; giám định ADN khoảng 10.000 mẫu; hoàn thành rà phá bom mìn tại vùng trọng điểm, vùng lõi Tuyên Quang, Lạng Sơn; hoàn thành cơ sở dữ liệu liệt sĩ, mộ liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ, cơ sở dữ liệu quốc gia về người có công bảo đảm đúng, đủ, sạch, sống, dùng chung. Cùng với đó, tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế với Lào, Campuchia và các đối tác như Hoa Kỳ trong khai thác, trao đổi thông tin, dữ liệu, kỷ vật chiến tranh.

Tại hội nghị, các báo cáo thực tiễn cho thấy nhiều nỗ lực đột phá trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ như ở Thành phố Hồ Chí Minh, Quân khu 2, Nghệ An...

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND Thành phố, Trưởng Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515) Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, hiện Thành phố có 18 nghĩa trang liệt sĩ với 9.885 mộ chưa có thông tin cần lấy mẫu. Sau quá trình được giao thực hiện thí điểm, rút kinh nghiệm, Thành phố đã triển khai đồng loạt công tác lấy mẫu và đến nay đã thu thập được 1.373 mẫu trên tổng số gần 10.000 mẫu cần thực hiện. Từ kinh nghiệm trong quá trình triển khai, Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành việc lấy toàn bộ 9.885 mẫu vào khoảng tháng 11, đầu tháng 12, sớm hơn tiến độ yêu cầu.

Thành phố cũng đang  phối hợp đa lực lượng để rà soát, khảo sát và thăm dò các khu vực mộ tập thể, điển hình là tại Công viên Lê Thị Riêng, trước đây là nghĩa trang Đô Thành; khu vực Suối Bông Trang - Nhà đỏ (phường Chánh Phú Hòa); cùng nhiều địa điểm liên quan đến các trận đánh lớn như Mậu Thân 1968 tại Tân Sơn Nhất, cầu Bình Lợi, ngã tư Bốn Xã, khu vực địa đạo Củ Chi…

Nguồn tư liệu phục vụ công tác xác minh được Thành phố khai thác từ nhiều kênh, gồm thông tin của các cựu binh Mỹ, các nhóm nghiên cứu quốc tế, cơ quan lưu trữ, địa phương và nhân dân.

Đặc biệt, tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng, Thành phố đã phối hợp với  các đơn vị của Bộ Quốc phòng cùng Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Bách khoa thuộc Đại học Quốc gia Thành phố triển khai khảo sát bằng các phương tiện kỹ thuật hiện đại. Bước đầu, các công cụ, thiết bị chuyên môn đã đáp ứng yêu cầu rà soát bằng radar xuyên đất, đánh giá địa chất tại những khu vực được nhận định có khả năng tồn tại mộ liệt sĩ, tạo cơ sở để thành phố triển khai các bước tìm kiếm tiếp theo.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động, quyết liệt của Thành phố Hồ Chí Minh cũng như Quân khu 7 trong thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Phó Thủ tướng cho biết, sau khi hoàn thành bước thăm dò tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng liên quan đến nghi vấn mộ tập thể liệt sĩ, Thành phố Hồ Chí Minh cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Quân khu 7 và các cơ quan liên quan để triển khai các bước tiếp theo, trong đó có phương án khai quật, đồng thời tiếp tục xác minh, đối chiếu thông tin tại các khu vực có khả năng còn mộ tập thể.

Các khu vực liên quan đến những chiến dịch lớn như Mậu Thân 1968, các trận đánh năm 1972 tại Thành phố Hồ Chí Minh cần tiếp tục được nghiên cứu, rà soát kỹ lưỡng để từng bước xác định vị trí các mộ tập thể liệt sĩ.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị các cơ quan báo chí tiếp tục lan tỏa những cách làm, những tấm gương trách nhiệm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, tạo động lực để các lực lượng tham gia với tinh thần tận tâm, trách nhiệm.

Nhấn mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là “việc khó nhất trong những việc khó”,  Phó Thủ tướng cho rằng khó khăn lớn nhất với công tác này là hiện nay là nguồn thông tin, đặc biệt là nhân chứng lịch sử, đang ngày càng ít đi theo thời gian. Theo Phó Thủ tướng, nếu không khẩn trương tranh thủ các nguồn tư liệu, ký ức của những nhân chứng còn sống, trong khoảng 5-7 năm tới công tác tìm kiếm, xác minh thông tin sẽ gặp nhiều thách thức hơn.