Khơi thông kết nối để công nghệ đi vào thực tiễn

Tiềm năng phát triển kinh tế không gian tầm thấp tại TP Hồ Chí Minh đang từng bước được hiện thực hóa thông qua nhu cầu thực tiễn từ địa phương, năng lực nghiên cứu trong nước và sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, để các công nghệ UAV thực sự đi vào cuộc sống, một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là kết nối hiệu quả giữa bên cung cấp giải pháp và bên có nhu cầu ứng dụng.

Từ góc độ quản lý nhà nước, bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh cho rằng, khoảng cách lớn nhất trong đổi mới sáng tạo nhiều khi không nằm giữa nghiên cứu và sản xuất mà nằm ở sự thiếu kết nối giữa người có công nghệ với người cần công nghệ.

“Có những kết quả nghiên cứu rất tốt nhưng chưa tìm được nơi ứng dụng. Có những doanh nghiệp cần công nghệ nhưng chưa biết tìm ở đâu và có những địa phương có bài toán thực tiễn nhưng chưa kết nối được với đơn vị có năng lực giải quyết”, bà Trân chia sẻ.

Thực tế này khiến không ít kết quả nghiên cứu vẫn dừng lại trong phòng thí nghiệm hoặc ở các mô hình trình diễn, trong khi nhiều địa phương và doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm giải pháp phù hợp cho các bài toán quản lý, sản xuất và vận hành.

Theo các chuyên gia, để kinh tế không gian tầm thấp phát triển, việc kết nối cung - cầu công nghệ cần được xem là một mắt xích quan trọng trong toàn bộ hệ sinh thái. Các hoạt động xúc tiến công nghệ không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu sản phẩm mà phải tạo điều kiện để các bên hiểu rõ nhu cầu thực tế, hiệu quả đầu tư cũng như khả năng triển khai trong từng lĩnh vực cụ thể.

Trong thời gian qua, Sàn Giao dịch công nghệ TP Hồ Chí Minh đã từng bước đổi mới phương thức kết nối, chuyển từ việc giới thiệu riêng lẻ từng công nghệ sang tổ chức các chương trình theo nhóm chủ đề chuyên sâu. Thông qua các hoạt động trình diễn thiết bị, trao đổi kinh nghiệm và tư vấn trực tiếp, các doanh nghiệp, chuyên gia và cơ quan quản lý có thêm cơ hội đánh giá hiệu quả ứng dụng cũng như các điều kiện cần thiết để triển khai công nghệ vào thực tế.

Một điểm đáng chú ý khác là xu hướng mở rộng kết nối liên vùng. Không giống nhiều lĩnh vực khác, kinh tế không gian tầm thấp không bị giới hạn bởi địa giới hành chính. Vì vậy, việc chia sẻ nhu cầu, nguồn lực và kinh nghiệm giữa các địa phương được xem là điều kiện quan trọng để hình thành thị trường ứng dụng UAV quy mô lớn hơn.

Các địa phương lân cận TP Hồ Chí Minh đều có những đặc thù riêng về nông nghiệp, công nghiệp, logistics hay kinh tế biển. Khi những nhu cầu thực tiễn này được kết nối với năng lực nghiên cứu của các trường đại học và giải pháp công nghệ từ doanh nghiệp, cơ hội hình thành một thị trường ứng dụng UAV liên vùng sẽ ngày càng rõ nét.

Bên cạnh câu chuyện kết nối thị trường, việc đưa UAV tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái số của doanh nghiệp cũng được xem là điều kiện quan trọng để tạo ra giá trị kinh tế thực chất.

Giải pháp “IVS Smart Factory” do ThS. Nguyễn Lê Quang, Công ty Cổ phần IVS phát triển là một ví dụ cho hướng tiếp cận này. Trong môi trường sản xuất công nghiệp, hệ thống drone được lập trình thực hiện các nhiệm vụ tuần tra tự động và kết nối trực tiếp với hệ thống quản lý vận hành của nhà máy.

Trong công tác kiểm soát chất lượng, drone sử dụng camera kết hợp công nghệ phân tích hình ảnh để phát hiện các lỗi ngoại quan trên sản phẩm. Dữ liệu sau đó được truyền trực tiếp về hệ thống điều hành sản xuất, giúp doanh nghiệp nhanh chóng phát hiện bất thường và đưa ra quyết định điều chỉnh phù hợp.

Ở lĩnh vực quản lý nhân sự, drone có thể hỗ trợ nhận diện khuôn mặt, kiểm soát ra vào khu vực hạn chế và đồng bộ dữ liệu với hệ thống quản lý nguồn nhân lực của doanh nghiệp.

Những ứng dụng này cho thấy UAV đang dần trở thành một thành phần của hạ tầng công nghiệp số, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.

Hoàn thiện hệ sinh thái để tạo động lực tăng trưởng mới

Bên cạnh công nghệ và thị trường, nhiều chuyên gia cho rằng việc phát triển kinh tế không gian tầm thấp cần được đặt trong tầm nhìn dài hạn về hạ tầng và mô hình phát triển đô thị.

Theo ông Nguyễn Văn Vinh, đại diện Công ty Dịch vụ không gian tổng hợp (GASCO), thành viên Tập đoàn CT Group hoạt động trong lĩnh vực kinh tế không gian tầm thấp và thiết bị bay không người lái, kinh tế không gian tầm thấp không còn là một xu hướng mang tính thử nghiệm mà đang từng bước trở thành một thành tố mới của nền kinh tế hiện đại.

Nếu đường sắt góp phần định hình nền công nghiệp trong thế kỷ XIX và hàng không dân dụng thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa trong thế kỷ XX thì không gian tầm thấp được kỳ vọng sẽ mở ra những phương thức vận hành mới cho logistics, dịch vụ và quản trị đô thị trong thế kỷ XXI.

Đối với TP Hồ Chí Minh, đây được xem là cơ hội để phát huy vai trò đầu tàu trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, nhiều chuyên gia cho rằng việc xây dựng một hệ sinh thái phát triển đồng bộ là yêu cầu không thể thiếu. Hệ sinh thái này cần được hình thành trên các trụ cột gồm công nghệ, hạ tầng, dịch vụ và nguồn nhân lực.

Trong đó, nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là yếu tố then chốt để bảo đảm khả năng vận hành và phát triển lâu dài của lĩnh vực này. Song song với đó là việc hình thành các doanh nghiệp công nghệ trong nước có đủ năng lực làm chủ giải pháp và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của ngành.

Kết quả khảo sát của Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh tại 60 xã, phường cho thấy có 56 đơn vị bày tỏ nhu cầu ứng dụng UAV trong công tác quản lý. Tuy nhiên, các địa phương không chỉ cần thiết bị bay mà còn mong muốn có những giải pháp tổng thể phục vụ quá trình triển khai.

Những nhu cầu được đặt ra bao gồm hướng dẫn kỹ thuật, đào tạo nhân lực, phần mềm xử lý dữ liệu, quy trình vận hành đồng bộ, mô hình dịch vụ phù hợp và khả năng tích hợp dữ liệu vào hệ thống quản trị đô thị.

Điều đó cho thấy việc phát triển kinh tế không gian tầm thấp không thể chỉ dựa vào công nghệ mà cần sự tham gia đồng bộ của nhiều chủ thể trong toàn bộ hệ sinh thái.

Một trong những nội dung được các chuyên gia đặc biệt quan tâm hiện nay là việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động UAV.

Theo PGS.TS Ngô Khánh Hiếu, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) việc nghiên cứu cơ chế sandbox cho các hoạt động thử nghiệm UAV là hướng đi cần được xem xét trong thời gian tới.

Cơ chế này sẽ tạo ra không gian thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình logistics bằng UAV, dịch vụ bay chuyên dụng và các giải pháp công nghệ mới trước khi được triển khai trên diện rộng.

Trong quá trình đó, vai trò phối hợp giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp được đánh giá là đặc biệt quan trọng.

Nhà nước giữ vai trò kiến tạo chính sách, quản lý vùng trời và xây dựng hạ tầng cần thiết. Các cơ sở nghiên cứu tập trung phát triển công nghệ lõi, chuyển giao tri thức và xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật. Trong khi đó, doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp thương mại hóa sản phẩm và đưa giải pháp ra thị trường.

Theo các chuyên gia, để cạnh tranh trong một thị trường ngày càng mở rộng, doanh nghiệp trong nước cần tập trung vào những lĩnh vực có lợi thế, phát triển các giải pháp tổng thể thay vì chỉ cạnh tranh ở khâu thiết bị phần cứng.

Quan trọng hơn, việc xây dựng niềm tin đối với các sản phẩm công nghệ do Việt Nam nghiên cứu và phát triển sẽ đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của toàn bộ hệ sinh thái.

Khi nhu cầu thực tiễn từ địa phương được kết nối với năng lực nghiên cứu của viện trường, sức sáng tạo của doanh nghiệp và các cơ chế hỗ trợ phù hợp từ nhà nước, không gian tầm thấp sẽ không chỉ là một khái niệm công nghệ mới mà có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế số trong những năm tới.