Trong bối cảnh tên lửa Nga tiếp tục dội xuống các thành phố Ukraine, một nhóm nhỏ nhưng ngày càng có tiếng nói trong giới ủng hộ Ukraine tại Washington cho rằng cách duy nhất buộc Tổng thống Nga Vladimir Putin phải ngồi vào bàn đàm phán là tăng cường đáng kể sức mạnh răn đe cho Kiev.

Ý tưởng mới - dù đã được tranh luận từ lâu - là: cung cấp cho Ukraine tên lửa hành trình Tomahawk.

Ở trung tâm của nỗ lực này là Dan Rice, Chủ tịch Đại học Mỹ tại Kiev, cựu cố vấn đặc biệt cho Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine. Tuần trước, ông Rice đã có cuộc gặp riêng với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth, mà ông mô tả là một cuộc trao đổi rộng về chiến tranh và những trải nghiệm cá nhân của ông tại Ukraine.

“Bộ trưởng Quốc phòng rất quan tâm, tò mò về mọi khía cạnh của cuộc chiến”, ông Rice nói.

Ông Rice – người từng đóng vai trò quan trọng ở hậu trường trong việc vận động Mỹ chấp thuận cung cấp đạn chùm và tên lửa ATACMS cho Ukraine – tin rằng đã đến lúc phải đi xa hơn nữa: cung cấp một số lượng nhỏ, không công khai các tên lửa hành trình Tomahawk phóng từ mặt đất, có khả năng tấn công sâu trong lãnh thổ Nga.

Ông nói với Kyiv Post: “Nếu ông Putin không chấp nhận hòa bình, tôi tin rằng Tổng thống Trump có khả năng cao sẽ phê duyệt Tomahawk".

Ông từ chối tiết lộ phản ứng cụ thể của Bộ trưởng Hegseth, nói rằng có nhiều nội dung trao đổi mang tính bảo mật. Tuy nhiên, ông xác nhận mình đã trực tiếp đề nghị cung cấp Tomahawk, giống như cách ông vẫn làm với mọi quan chức tại Washington.

“Ngay cả một số lượng nhỏ, nếu được phóng thành công vào sâu trong nước Nga, cũng sẽ tạo áp lực khổng lồ lên Điện Kremlin”, ông Rice nói.

Theo ông, tiền lệ đã rất rõ ràng: khi Ukraine lần đầu sử dụng ATACMS vào tháng 11/2023 và phá hủy hàng chục trực thăng tấn công Ka-52 của Nga, Moskva lập tức rút lực lượng không quân khỏi Crimea và điều chỉnh kế hoạch tác chiến.

“Một vài quả Tomahawk cũng sẽ tạo hiệu ứng tương tự”, Dan Rice lập luận. “Tầm bắn của chúng quá lớn, Nga không thể bảo vệ toàn bộ các mục tiêu trọng yếu”.

Phá “ngưỡng chính trị”

Ông Rice cho rằng thách thức lớn nhất luôn là vượt qua rào cản chính trị ban đầu.

“Vũ khí đầu tiên của bất kỳ hệ thống mới nào luôn là khó khăn nhất về mặt chính trị. Nhưng một khi đã vượt ngưỡng, tranh cãi sẽ chấm dứt”, ông nói, dẫn lại hàng loạt tiền lệ: từ HIMARS, đạn chùm, xe tăng Abrams, Leopard, đạn uranium nghèo, ATACMS 165 km rồi 300 km, F-16, và giờ là Tomahawk.

Dan Rice khá thẳng thắn về cách ông vận động Washington. Từ năm 2022, ông đã xây dựng cái gọi là một “chiến dịch tiếp thị tích hợp” nhằm tác động tới giới hoạch định chính sách, lãnh đạo Lầu Năm Góc, nghị sĩ, Nhà Trắng và truyền thông.

Ông viết bài bình luận, xuất hiện trên truyền hình cáp, gửi email cho hàng trăm quan chức và theo dõi “đà dư luận” như một nhà tư vấn chính trị.

“Lần nào tôi cũng cảm nhận được động lực. Và bây giờ, tôi cảm nhận điều đó với Tomahawk”, Rice nói.

Lập luận cốt lõi của ông dựa trên răn đe và tính tương xứng. Nga đã phóng khoảng 145.000 UAV Shahed và hơn 13.000 tên lửa hành trình, đạn đạo vào Ukraine. Việc cung cấp 100–200 Tomahawk, theo ông Rice, không phải leo thang mà là đáp trả tương xứng về loại vũ khí.

Sức mạnh tâm lý

Theo Dan Rice, sức mạnh lớn nhất của Tomahawk không nằm ở mức độ phá hủy mà ở sự bất định mà nó tạo ra.

“ATACMS buộc Nga phải di chuyển sân bay, sở chỉ huy, kho hậu cần ra ngoài bán kính 300 km – đó là chiến thuật. Tomahawk thì mang tính chiến lược. Tầm bắn 4.000 km. Có thể ‘đưa tên lửa qua cửa sổ’ từ Kiev tới Moskva”.

Đề xuất của ông rất rõ ràng: cung cấp một số lượng không công khai; mỗi ngày phóng một quả vào các mục tiêu giá trị cao; tăng nhịp độ nếu Nga từ chối ngừng bắn.

Chia rẽ trong chính quyền Trump

Việc Tổng thống Donald Trump có phê duyệt kế hoạch Tomahawk hay không vẫn là câu hỏi gây tranh cãi ngay trong nội bộ chính quyền. Một số quan chức lo ngại các đòn tấn công tầm xa vào Nga sẽ phá hỏng mọi nỗ lực ngoại giao.

Ngược lại, những người khác cho rằng đề xuất này phù hợp với phong cách đàm phán của ông Trump - gây sốc và tạo áp lực.

Tại Quốc hội Mỹ, ý tưởng Tomahawk không còn chỉ là tranh luận học thuật. Nhiều nghị sĩ và trợ lý lưỡng đảng cho rằng các lập luận phản đối trước đây cũng từng được dùng với HIMARS, ATACMS - và “bầu trời đã không sụp đổ”.

Dan Rice hiện muốn tái tạo chiến dịch gây áp lực kiểu “Free the Leopards” (Thả báo) trước đây, với khẩu hiệu: “Unleash the Tomahawks” (Tung Tomahawk vào cuộc).

Ông cho rằng châu Âu - những bên sẽ tài trợ các tên lửa này - cần phải là người lên tiếng mạnh mẽ hơn, nếu thực sự muốn Ukraine giành chiến thắng.

Hiện Lầu Năm Góc chưa đưa ra tín hiệu, Nhà Trắng vẫn giữ im lặng.

“Câu hỏi không phải là việc này có gây leo thang hay không. Mà là liệu có điều gì ít hơn thế có thể chấm dứt chiến tranh hay không", một trợ lý của đảng Cộng hòa nói.