Trước thềm chuyến thăm, Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam Julien Guerrier đã trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN về ý nghĩa của chuyến thăm cũng như những định hướng hợp tác trong tương lai giữa hai bên.

Thưa Đại sứ, ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa và thời điểm diễn ra chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu lần này?

Đây thực sự là một tuần lễ rất quan trọng đối với quan hệ EU - Việt Nam. Việc Chủ tịch Hội đồng châu Âu chọn đến thăm Việt Nam vào thời điểm tình hình địa chính trị thế giới đang có nhiều căng thẳng mang tính biểu tượng rất cao. Đây là thông điệp gửi tới thế giới rằng chúng tôi muốn củng cố quan hệ đối tác với các quốc gia như Việt Nam - những nước gắn bó với việc tôn trọng luật pháp quốc tế và hệ thống đa phương. 

Đặc biệt, phía EU đánh giá rất cao việc Việt Nam đón tiếp Chủ tịch Hội đồng châu Âu chỉ vài ngày sau khi kết thúc thành công Đại hội Đảng lần thứ XIV. Chuyến thăm diễn ra đúng vào thời điểm quan hệ hai bên đã phát triển mạnh mẽ, sâu rộng nhất trong khu vực sau hành trình 35 năm, từ những hỗ trợ nhân đạo ban đầu vào những năm 1990 đến nay. Tôi cho rằng chúng ta đã đạt đến giai đoạn có thể mở ra một "kỷ nguyên mới" trong quan hệ giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam.

Ông vừa nhắc đến một "kỷ nguyên mới", vậy cụ thể mối quan hệ này sẽ được phát triển như thế nào trong chuyến thăm sắp tới?

Kỷ nguyên mới này sẽ được biểu tượng hóa bằng ý định nâng tầm quan hệ đối tác của chúng ta. Đây là một sự "nâng tầm kép", điều hiếm khi xảy ra trước đây. Đây là tín hiệu chiến lược cho thấy sự tăng cường hợp tác giữa hai bên; khẳng định vị thế tiên phong của mối quan hệ này trong ASEAN và là hình mẫu cho các nước khác. Việc nâng tầm mối quan hệ hợp tác này không chỉ là biểu tượng mà còn nhằm mục đích tạo ra khuôn khổ mạnh mẽ hơn cho các lĩnh vực hợp tác cụ thể.

Dựa trên khuôn khổ hợp tác mới này, theo Đại sứ, đâu là những trụ cột hợp tác chính mà EU sẽ tập trung thúc đẩy với Việt Nam?

Chúng tôi muốn củng cố mạnh mẽ ba trụ cột hợp tác sẵn có: Thứ nhất là thương mại. Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) đã giúp thương mại hai chiều tăng thêm 40% trong 5 năm qua. Chúng tôi muốn vượt xa hơn mức độ hiện tại, đặc biệt khi thương mại thế giới đang gặp thách thức.

Thứ hai là chuyển đổi xanh. Chúng tôi muốn tăng cường hỗ trợ Việt Nam triển khai năng lượng tái tạo, gia tăng tính độc lập và an ninh năng lượng, phù hợp với các quyết sách tại Đại hội Đảng vừa qua.

Thứ ba là hòa bình và an ninh. Chúng tôi muốn đi xa hơn các hoạt động gìn giữ hòa bình hiện tại, mở rộng sang an ninh hàng hải, quản lý khủng hoảng và thúc đẩy tôn trọng luật pháp quốc tế, bao gồm cả ở Biển Đông.

Ngoài ra, chúng tôi muốn phát triển các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và tài nguyên thiết yếu.

Liên quan đến lĩnh vực công nghệ cao và bán dẫn, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư. EU sẽ hỗ trợ như thế nào để hiện thực hóa mục tiêu này?

Chúng tôi hỗ trợ trên hai khía cạnh. Về đào tạo, ngày 31/12/2025 vừa qua, chúng tôi, cùng với sự tham gia của Pháp và Đức, đã ký với Chính phủ Việt Nam Hiệp định tài trợ Chương trình Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam - EU (VETVET) với tổng ngân sách hơn 50 triệu euro. Chương trình này nhằm đào tạo kỹ sư trẻ và thanh niên Việt Nam, không chỉ trong lĩnh vực bán dẫn mà còn các công nghệ mới hỗ trợ chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Thứ hai, chúng tôi muốn tăng cường đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao tại Việt Nam. Sắp tới, chúng tôi cũng dự định ký một ý định thư về hợp tác khoa học - công nghệ với Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam để thúc đẩy trao đổi nghiên cứu sinh và tham gia vào Chương trình khung về nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của Liên minh châu Âu (EU) Horizon Europe.

Về phát triển cơ sở hạ tầng, EU có kế hoạch gì để hỗ trợ Việt Nam giải quyết các điểm nghẽn hạ tầng nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong nhiệm kỳ tới?

Thông qua chiến lược “Cửa ngõ Toàn cầu” (Global Gateway), chúng tôi đang đầu tư mạnh vào hạ tầng tại Việt Nam, đặc biệt là hạ tầng năng lượng trong khuôn khổ Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP). Năm nay, chúng tôi muốn ra mắt một quỹ hỗ trợ giao thông dành riêng cho Việt Nam để đầu tư vào hạ tầng xanh. 

Trong chuyến thăm này, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa dự kiến sẽ đi thăm tuyến metro số 3 tại Hà Nội, dự án nhận được sự hỗ trợ từ EU, Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) và các nước thành viên như Pháp và Italy. Chúng tôi muốn đóng góp công nghệ cao, an toàn để Việt Nam làm chủ hạ tầng của mình, từ đường sắt tốc độ cao, cảng biển đến sân bay, giúp khai phóng tiềm năng tăng trưởng của Việt Nam.

Đại sứ cho biết, vấn đề “thẻ vàng” chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đối với thủy sản Việt Nam hiện đang được xử lý như thế nào?

Việt Nam đã thực hiện một khối lượng công việc đáng kể, như lắp đặt thiết bị giám sát cho tàu cá cao trên 15m và hoàn thiện khung pháp lý. Thủ tướng Chính phủ Việt Nam cũng đã rất sát sao khi chủ trì họp hàng tuần với các tỉnh ven biển.

Hiện nay, các đồng nghiệp của chúng tôi tại Brussels đang phân tích báo cáo cập nhật từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam. Tôi hy vọng điều này sẽ cho phép tổ chức một chuyến thanh tra thực địa trong thời gian tới. Hy vọng chúng tôi sẽ ghi nhận đủ tiến bộ để gỡ bỏ “thẻ vàng”, nhưng kết quả cuối cùng phụ thuộc vào việc phân tích và kiểm tra thực tế.

Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, EU kỳ vọng gì vào vai trò của Việt Nam trong việc đảm bảo an ninh khu vực, đặc biệt là tại Biển Đông?

Biển Đông đặc biệt quan trọng với chúng tôi vì 40% lượng hàng nhập khẩu và 25% hàng xuất khẩu của EU đi qua vùng biển này. Chúng tôi mong đợi Việt Nam đóng vai trò đầy đủ và chủ động vì hòa bình và ổn định, không chỉ trong khu vực lân cận mà trên toàn cầu.

Về an ninh hàng hải, chúng tôi đang hợp tác qua Chương trình Tăng cường An ninh với châu Á và tại châu Á (ESIWA), chia sẻ nhận thức về lĩnh vực hàng hải thông qua nền tảng Chia sẻ thông tin khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (IORIS) và tăng cường sự hiện diện của hải quân các nước thành viên EU (Pháp, Đức, Italy, Hà Lan) qua các chuyến thăm cảng. Chúng tôi cũng hợp tác về pháp lý trong việc diễn giải Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) và kêu gọi tôn trọng UNCLOS.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ Julien Guerrier!