Theo Euronews ngày 12/7, ông Rajoy đưa ra bình luận trên trong chuyên mục World Cup đăng trên tờ El Debate, nơi ông viết bài sau mỗi trận đấu của đội tuyển Tây Ban Nha tại giải.

Trong bài viết có tiêu đề “Hoy llegó el desquite” (tạm dịch: Hôm nay là ngày phục thù), ông Rajoy bình luận về chiến thắng 2-1 của Tây Ban Nha trước Bỉ ở vòng tứ kết, đồng thời hướng sự chú ý tới trận bán kết với Pháp.

Sau khi nhắc lại rằng Pháp từng hai lần vô địch thế giới và toàn thắng từ đầu giải, ông Rajoy đánh giá đội bóng do huấn luyện viên Didier Deschamps dẫn dắt sở hữu đội hình hàng đầu, nhưng nói thêm rằng đội tuyển này không có “người Pháp”.

Bình luận trên được hiểu là ám chỉ việc nhiều cầu thủ Pháp có nguồn gốc nhập cư hoặc gia đình đến từ các thuộc địa cũ của nước này. Phát ngôn nhanh chóng gây tranh cãi tại cả Tây Ban Nha và Pháp.

Trên thực tế, trong số 26 cầu thủ được ông Deschamps triệu tập dự World Cup 2026, chỉ có ba người sinh ra ngoài lãnh thổ Pháp. Tiền vệ Michael Olise sinh tại London, có cha là người Anh gốc Nigeria và mẹ là người Pháp gốc Algeria. Tiền đạo Marcus Thuram sinh tại Parma trong thời gian cha anh, cựu danh thủ Lilian Thuram, thi đấu tại Italy. Thủ môn Brice Samba sinh tại Cộng hòa Dân chủ Congo.

Nghị sĩ Nghị viện châu Âu Jose Cepeda thuộc đảng Công nhân Xã hội Tây Ban Nha cầm quyền chỉ trích phát biểu của ông Rajoy là phân biệt chủng tộc và bài ngoại. Ông Cepeda cho rằng việc một cựu thủ tướng sử dụng cách diễn đạt như vậy là đáng xấu hổ.

Tại Pháp, phát ngôn của ông Rajoy cũng khiến nhiều chính trị gia phản ứng. 

Bộ trưởng phụ trách Bình đẳng giới và Chống phân biệt đối xử Aurore Berge cho rằng những phát ngôn mang tính phân biệt chủng tộc liên tiếp xuất hiện là không thể chấp nhận. Bà nhấn mạnh thể thao cần trở lại đúng với vai trò là nơi mỗi người được đánh giá dựa trên tài năng, thay vì nguồn gốc.

Ông Fabien Roussel, Bí thư toàn quốc Đảng Cộng sản Pháp, kêu gọi lên án phát biểu của cựu Thủ tướng Tây Ban Nha. Ông so sánh vụ việc với những bình luận gần đây của một chính trị gia Paraguay nhằm vào tiền đạo Kylian Mbappe.

Vụ việc liên quan tới Mbappe đã khiến Văn phòng Công tố Paris mở cuộc điều tra về hành vi xúc phạm công khai có tình tiết tăng nặng, sau khi Trung tâm Quốc gia Chống thù ghét trên mạng của Pháp tiếp nhận đơn khiếu nại.

Đến nay, chính phủ Pháp chưa đưa ra phản hồi chính thức về bình luận của ông Rajoy.

Tranh luận về mối liên hệ giữa bóng đá Pháp, nhập cư và bản sắc dân tộc đã kéo dài trong nhiều thập niên. Chủ đề này đặc biệt được chú ý sau chức vô địch World Cup đầu tiên của Pháp năm 1998.

Đội hình khi đó có nhiều cầu thủ xuất thân từ các gia đình nhập cư hoặc có quan hệ với những thuộc địa cũ của Pháp, trong đó có Zinedine Zidane, Lilian Thuram, Marcel Desailly và Patrick Vieira. Thành công của đội tuyển được nhiều người coi là biểu tượng cho một nước Pháp đa văn hóa.

Tuy nhiên, quan điểm này từng bị đảng Mặt trận Quốc gia (nay là đảng Tập hợp Quốc gia) do Jean-Marie Le Pen lãnh đạo phản đối. Đảng cực hữu này cho rằng đội hình năm 1998 không thực sự đại diện cho nước Pháp và chỉ trích việc đưa những cầu thủ sinh ở nước ngoài vào đội tuyển quốc gia.

Những lập luận tương tự sau đó nhiều lần xuất hiện trở lại trong đời sống chính trị Pháp, thường gắn với các cuộc tranh luận rộng hơn về nhập cư, quốc tịch và bản sắc dân tộc.

Tranh cãi nổ ra trước thềm trận bán kết World Cup giữa Pháp và Tây Ban Nha tại Dallas, đồng thời ngay trước chuyến thăm Paris của Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez nhân dịp Quốc khánh Pháp 14/7.