Theo Financial Times ngày 16/7, ông Mark Esper, người đứng đầu Lầu Năm Góc trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, cho rằng chiến dịch không kích kéo dài sẽ không làm suy giảm đáng kể quyết tâm kiểm soát eo biển Hormuz của Tehran.

Mỹ tiếp tục tấn công Iran trong ngày 15/7, trong bối cảnh Tổng thống Trump tuyên bố sẽ tăng cường chiến dịch quân sự trong những tuần tới để buộc Tehran chấp nhận thỏa thuận. Tuy nhiên, ông Esper cho rằng ngay cả khi Mỹ nối lại cường độ không kích như những tháng trước và duy trì trong một thời gian dài, khả năng chiến lược này tạo ra thay đổi lớn đối với lập trường của Iran vẫn rất thấp.

Theo cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, Washington hiện đứng trước hai lựa chọn chính là mở một chiến dịch quân sự toàn diện hoặc siết chặt nền kinh tế Iran bằng các biện pháp gây sức ép đồng bộ.

Ông nghiêng về phương án thứ hai, cho rằng chính quyền Trump cần phối hợp các biện pháp kinh tế và ngoại giao nhằm làm suy yếu khả năng duy trì đối đầu của Tehran. Dù vậy, ông Esper cho rằng chiến lược này đòi hỏi thời gian, sự kiên nhẫn, kỷ luật chính sách và sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế, do Mỹ cùng nhiều nền kinh tế khác có thể phải chấp nhận giá nhiên liệu cao trong một thời gian trước khi sức ép kinh tế phát huy tác dụng.

Tổng thống Trump hồi đầu tháng tuyên bố lệnh ngừng bắn ngắn ngủi với Iran đã chấm dứt, sau khi cáo buộc Tehran vi phạm biên bản ghi nhớ về việc bảo đảm hoạt động hàng hải tự do qua eo biển Hormuz trong thời gian hai bên đàm phán một thỏa thuận lâu dài. Căng thẳng tái diễn làm gia tăng nguy cơ Trung Đông rơi trở lại một cuộc khủng hoảng kéo dài, đồng thời tạo thêm áp lực lạm phát đối với kinh tế toàn cầu.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển của khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ trên thế giới. Tàu thuyền từng lưu thông bình thường qua khu vực này trước khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự chống Iran. Sau khi bị tấn công, Tehran gần như phong tỏa tuyến hàng hải và lưu lượng hiện chỉ còn bằng một phần nhỏ so với trước xung đột.

Việc vận chuyển dầu bị gián đoạn đã nhanh chóng tác động đến thị trường năng lượng. Giá dầu Brent tăng khoảng 16% kể từ đầu tháng 7, lên khoảng 85 USD/thùng.

Các lãnh đạo doanh nghiệp và giới phân tích cảnh báo nguồn cung dầu toàn cầu đang ở mức đặc biệt thấp. Nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị hạn chế trong thời gian dài, giá dầu có thể tăng mạnh và vượt ngưỡng 100 USD/thùng từng ghi nhận trong giai đoạn đầu của cuộc chiến.

Dữ liệu năng lượng của chính phủ Mỹ công bố ngày 15/7 cho thấy lượng dầu thô dự trữ của nước này tiếp tục giảm trong tuần trước, xuống mức thấp nhất kể từ năm 1984. Giá xăng cũng bắt đầu tăng trở lại khi nguồn cung thắt chặt, làm dấy lên lo ngại lạm phát có thể tái tăng sau khi tốc độ tăng giá tiêu dùng hạ nhiệt trong tháng 6.

Bên cạnh tác động kinh tế, ông Esper cảnh báo một cuộc chiến kéo dài sẽ gây sức ép lớn lên ngân sách quốc phòng, kho vũ khí và khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Mỹ.

Các nhà phân tích quân sự Mỹ ước tính Lầu Năm Góc đã sử dụng hàng chục tỷ USD cùng lượng đạn dược tương đương nhiều năm sản xuất cho cuộc chiến chưa có dấu hiệu sớm kết thúc. Ông Esper cho rằng việc tiêu hao kho dự trữ có thể ảnh hưởng đến khả năng ứng phó của Washington trước những thách thức an ninh khác, đặc biệt là từ Trung Quốc.

Theo ông, thành công của chiến dịch Iran cần được đánh giá dựa trên hai tiêu chí: khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải tự do qua eo biển Hormuz và đạt được một thỏa thuận hạt nhân ít nhất tương đương, hoặc chặt chẽ hơn thỏa thuận dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama mà ông Trump đã rút khỏi trong nhiệm kỳ đầu.

Cựu Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice cũng đồng tình với việc tăng cường sức ép kinh tế thay vì chỉ dựa vào các cuộc tấn công quân sự. Bà cho rằng Washington có thể tiếp tục cô lập Tehran và chờ những khó khăn kinh tế cùng bất đồng trong nội bộ chính quyền Iran tạo ra thay đổi theo thời gian.