Hồi chuông cảnh báo

Gần đây, nhiều vụ việc người nổi tiếng liên quan đến ma túy bị cơ quan chức năng phát hiện đã gây xôn xao dư luận. Cụ thể, ca sĩ Miu Lê cùng một số người bị phát hiện sử dụng trái phép chất ma túy tại khu vực bãi tắm Tùng Thu, đặc khu Cát Hải, Hải Phòng thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Theo thông tin từ cơ quan chức năng, nhóm 6 người bị phát hiện có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy và kết quả kiểm tra đều dương tính với chất cấm.

Ngay sau đó, Công an TP Hồ Chí Minh cũng mở rộng điều tra chuyên án ma túy lớn và xử lý hàng chục đối tượng liên quan đến hành vi mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Đáng chú ý, trong số những người bị khởi tố có ca sĩ Long Nhật và ca sĩ Sơn Ngọc Minh. Theo cơ quan điều tra, các đối tượng bị điều tra về hành vi "Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy".

Liên tiếp các trường hợp người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật bị phát hiện liên quan đến ma túy không chỉ gây chú ý vì đây là những gương mặt có sức ảnh hưởng trong xã hội, điều này còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng "cái chết trắng" đang len lỏi ngày càng sâu vào môi trường giải trí và một bộ phận giới trẻ.

Chuyên viên tâm lý TS. Phạm Thị Thúy, Giảng viên Học viện Chính trị khu vực 2 cho biết, ngày nay, với áp lực nổi tiếng, cường độ làm việc cao, môi trường tiệc tùng cùng nhu cầu giải tỏa căng thẳng, tìm kiếm cảm giác mới lạ là những yếu tố khiến một số người trẻ, trong đó có nghệ sĩ, sa vào ma túy. Đáng lo ngại, với sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội và trong đời sống, những vụ việc này có thể tác động tiêu cực đến nhận thức của một bộ phận thanh thiếu niên, khiến họ ngộ nhận rằng sử dụng chất kích thích là cách thể hiện cá tính hoặc hòa nhập với đám đông.

Hiện nay, trên thị trường xuất hiện nhiều loại ma túy mới được thiết kế với màu sắc bắt mắt, mùi vị dễ chịu và thường được quảng bá như một hình thức "giải trí", "giảm stress", "tăng cảm xúc" trong các buổi tụ tập, quán bar hay tiệc tùng. Điều này khiến không ít người trẻ chủ quan, cho rằng "thử một lần cho biết" sẽ không gây nguy hiểm.

BS.CKII Huỳnh Thanh Hiển, Phòng khám đa khoa Ngọc Minh cho biết, suy nghĩ “thử ma túy một lần cho biết rồi dừng lại” là cực kỳ nguy hiểm. Theo đó, chỉ một lần sử dụng cũng có thể khiến não bộ ghi nhớ cảm giác hưng phấn giả tạo và hình thành tâm lý muốn tiếp tục sử dụng để tìm lại cảm giác đó.

“Các loại ma túy tổng hợp như Ketamine, MDMA hay Methamphetamine đều tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương. Người dùng có thể cảm thấy phấn khích trong thời gian ngắn nhưng sau đó phải đối mặt với hàng loạt hệ lụy về cảm xúc, hành vi và sức khỏe tâm thần như: lo âu, mất kiểm soát hành vi, hoang tưởng hay trầm cảm”, bác sĩ Hiển cảnh báo thêm.

Theo bác sĩ Hiển, nhiều trường hợp ban đầu tiếp cận ma túy chỉ vì tò mò hoặc bị bạn bè rủ rê trong các cuộc vui nhưng nhanh chóng lệ thuộc cả về tâm lý lẫn hành vi. Điều đáng lo ngại là ma túy hiện nay thường bị pha trộn nhiều chất không rõ thành phần, làm tăng nguy cơ sốc thuốc, tổn thương thần kinh, suy đa tạng, thậm chí tử vong. 

Bác sĩ Hiển cũng lưu ý, người trẻ sử dụng ma túy thường có những biểu hiện bất thường như: chi tiêu nhiều bất thường, học tập sa sút, thay đổi tính cách, dễ cáu gắt, ít giao tiếp với gia đình, thay đổi nhóm bạn hoặc thường xuyên ra ngoài vào giờ giấc cố định. Vì vậy, việc phát hiện sớm các dấu hiệu này sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và hỗ trợ người bệnh phục hồi tốt hơn.

Không chỉ gây hại cho sức khỏe, các loại ma túy và chất kích thích trá hình còn đang được các đối tượng lợi dụng mạng xã hội để tiếp cận người trẻ. Theo Công an TP Hồ Chí Minh, nhiều loại ma túy được rao bán dưới vỏ bọc tinh dầu thuốc lá điện tử, thực phẩm chức năng hoặc các sản phẩm giải trí nhằm qua mắt người sử dụng và cơ quan chức năng. Các đối tượng thường lập hội nhóm kín trên không gian mạng để lôi kéo học sinh, sinh viên.

Đáng lo ngại, nhiều buổi tiệc sinh nhật, tụ tập tại căn hộ cho thuê ngắn ngày, homestay hoặc quán karaoke đã bị biến tướng thành nơi sử dụng trái phép chất ma túy. Ban đầu, không ít người trẻ bị dụ dỗ bằng những lời mời dùng thử miễn phí để "tăng hưng phấn", "giảm căng thẳng", nhưng sau đó dần lệ thuộc và thậm chí tham gia mua bán ma túy để có tiền tiếp tục sử dụng.

Thời gian gần đây, lực lượng Công an TP Hồ Chí Minh đã phát hiện nhiều trường hợp thanh thiếu niên từ 16 đến 22 tuổi sử dụng trái phép chất ma túy tại các tụ điểm vui chơi trên địa bàn. Thực trạng này tiếp tục cho thấy, xu hướng ma túy đang tìm cách len lỏi vào giới trẻ thông qua những hình thức ngày càng tinh vi và khó nhận biết.

Ảnh hưởng đến tương lai

Theo các bác sĩ chuyên về cai nghiện ma túy, tác hại của ma túy không chỉ dừng lại ở sức khỏe thể chất mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần, cảm xúc và tương lai của người trẻ. Đặc biệt, ma túy tổng hợp hiện nay có khả năng gây tổn thương não bộ và hệ thần kinh rất nghiêm trọng. Người sử dụng có thể rơi vào trạng thái hoang tưởng, kích động, mất ngủ kéo dài, loạn thần hoặc mất kiểm soát hành vi. Có những trường hợp chỉ sau một lần sử dụng đã xuất hiện ảo giác, hành vi kích động hoặc tự gây nguy hiểm cho bản thân và người xung quanh.

Thống kê từ các cơ sở điều trị cai nghiện ma túy tại TP Hồ Chí Minh cho thấy, số ca nhập viện liên quan đến ma túy mới đang có xu hướng gia tăng, trong đó có không ít trường hợp là học sinh, sinh viên. Nhiều người nhập viện trong tình trạng co giật, loạn thần hoặc hôn mê sau khi sử dụng thuốc lá điện tử, đồ uống lạ hay các loại "thảo mộc" được quảng cáo vô hại trên mạng xã hội.

BS.CKI Huỳnh Xuân Thiện, nguyên trưởng phòng Tổng hơp, Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh cho biết, thanh thiếu niên là nhóm đặc biệt dễ bị tổn thương bởi não bộ vẫn đang trong quá trình phát triển. Việc tiếp xúc với ma túy sớm có thể để lại những tổn thương lâu dài về tâm thần và nhân cách. Chưa kể, nhiều người trẻ nghĩ rằng dùng ma túy chỉ để vui trong chốc lát nhưng thực tế hậu quả có thể kéo dài nhiều năm. Có trường hợp bỏ học, mất khả năng lao động, trầm cảm hoặc rối loạn hành vi chỉ sau thời gian ngắn sử dụng chất kích thích.

Theo bác sĩ Xuân Thiện, ma túy không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn kéo theo nhiều hệ lụy pháp lý nghiêm trọng. Theo quy định của pháp luật, người sử dụng trái phép chất ma túy trong một số trường hợp có thể bị xử lý hình sự, đặc biệt nếu có hành vi tổ chức sử dụng, rủ rê hoặc chuẩn bị địa điểm sử dụng ma túy.

"Để ngăn ma túy xâm nhập giới trẻ, điều quan trọng nhất hiện nay là nâng cao nhận thức và xây dựng "sức đề kháng"cho thanh thiếu niên trước những lời rủ rê, kích động. Gia đình cần quan tâm nhiều hơn đến đời sống tâm lý, các mối quan hệ và biểu hiện bất thường của con em. Thay vì chỉ quản lý bằng áp lực hay kiểm soát, cha mẹ cần tạo môi trường chia sẻ để con có thể trò chuyện cởi mở về những áp lực học tập, cảm xúc và các vấn đề trong cuộc sống. Trong khi đó, nhà trường cần đẩy mạnh giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng từ chối và nhận diện các loại ma túy trá hình", bác sĩ Xuân Thiện cho biết thêm.

Theo nhiều chuyên gia xã hội học, công tác tuyên truyền hiện nay cần thay đổi theo hướng trực quan, gần gũi và sát thực tế hơn thay vì chỉ dừng ở những khẩu hiệu cảnh báo khô cứng. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tiếp tục siết chặt quản lý các cơ sở kinh doanh có điều kiện, tăng cường kiểm tra quán bar, karaoke, tụ điểm vui chơi giải trí và xử lý nghiêm các hành vi mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Đồng thời, cần đẩy mạnh kiểm soát hoạt động mua bán ma túy trên không gian mạng, nhất là các sản phẩm trá hình dưới dạng thuốc lá điện tử, tinh dầu hay thực phẩm chức năng.

Đại diện Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, việc phòng chống ma túy không thể chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà cần sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Điều quan trọng nhất là giúp người trẻ hiểu rằng ma túy không phải sự sành điệu hay cách để khẳng định bản thân. Chỉ một phút tò mò cũng có thể khiến họ phải trả giá bằng sức khỏe, tương lai và cả cuộc đời phía trước.

Bài 3: Thắp lại niềm tin từ những phận đời lầm lỡ