Như Tổng Bí thư Tô Lâm nêu trong bài viết “Ngày hội non sông và trọng trách trước nhân dân” mới đây, tỷ lệ cử tri đi bầu gần 100% mang nhiều ý nghĩa sâu sắc, thể hiện ý thức chính trị, trách nhiệm công dân và niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng. Mỗi lá phiếu của cử tri không chỉ thể hiện quyền làm chủ của người dân, mà còn gửi gắm niềm tin và kỳ vọng vào tương lai tươi đẹp của đất nước, đồng thời khẳng định bản chất Nhà nước ta - “Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”.

Kết quả bầu cử cũng cho thấy ý thức xây dựng Nhà nước của nhân dân ngày càng được nâng cao. Cử tri không chỉ tham gia bỏ phiếu đầy đủ mà còn chủ động tìm hiểu tiểu sử, chương trình hành động của các ứng cử viên để lựa chọn những đại biểu ưu tú nhất.  

Theo báo cáo của Hội đồng bầu cử quốc gia, tổng số người ứng cử HĐND cấp tỉnh theo danh sách chính thức là 4.217 người; số đại biểu được bầu là 2.552 người, đạt tỷ lệ 1,65 người ứng cử/1 đại biểu được bầu. Ở cấp xã, có 120.873 người ứng cử; số đại biểu được bầu là 72.612 người, đạt tỷ lệ 1,66 người ứng cử/1 đại biểu. 

Theo báo cáo của 34 tỉnh, thành phố, đã bầu đủ 2.552 đại biểu HĐND cấp tỉnh theo luật định. Bên cạnh đó, cả nước bầu được 72.437 đại biểu HĐND cấp xã. Kết quả này khẳng định công tác nhân sự được chuẩn bị kỹ lưỡng, dân chủ, đúng quy định của pháp luật. 

Tổng hợp từ các Ủy ban bầu cử địa phương cho thấy tiến độ công bố kết quả bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã được triển khai khẩn trương, đồng bộ trên phạm vi cả nước. Hầu hết địa phương đều bầu đủ số lượng đại biểu theo cơ cấu được ấn định, tỷ lệ cử tri đi bầu đạt rất cao, phổ biến trên 99%, phản ánh tinh thần trách nhiệm và niềm tin của nhân dân.

Nhiều địa phương đã công bố kết quả sớm với những con số ấn tượng. Tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi địa phương đều bầu đủ 125 đại biểu HĐND cấp thành phố; cấp xã cơ bản bầu đủ, không phát sinh đơn vị phải bầu lại hoặc bầu thêm. Các tỉnh như Lạng Sơn, Điện Biên, Sơn La, Cà Mau, Nghệ An, Hưng Yên… đều bầu đủ 100% số lượng đại biểu HĐND tỉnh; cấp xã chỉ thiếu rất ít hoặc cơ bản hoàn thành. 

Một số địa phương có quy mô lớn như Bắc Ninh, Đồng Nai, Thanh Hóa, Lâm Đồng, An Giang, Đồng Tháp… cũng hoàn tất công bố kết quả với cơ cấu đại biểu bảo đảm chất lượng, nhiều người có trình độ cao, tỷ lệ tín nhiệm lớn, nhiều trường hợp đạt trên 90% số phiếu. Đáng chú ý, Quảng Ninh nổi bật với tỷ lệ đại biểu nữ cao (44,64%), Điện Biên và Lai Châu thể hiện rõ tính đại diện vùng dân tộc thiểu số, còn Hà Tĩnh đạt tỷ lệ cử tri đi bầu gần tuyệt đối (99,99%).

Ở cấp xã, đa số địa phương bầu đủ hoặc gần đủ số lượng đại biểu. Tuy nhiên, vẫn có một số nơi phải bầu bổ sung do thiếu số lượng nhỏ, như Bắc Ninh (thiếu 29 đại biểu), Thành phố Hồ Chí Minh (thiếu 8 đại biểu), Tây Ninh (khuyết 22 đại biểu), Đắk Lắk (thiếu 1 đại biểu), Nghệ An, Sơn La, Ninh Bình… cũng ghi nhận thiếu rất ít so với tổng số cần bầu. Đây chủ yếu là các trường hợp cá biệt, không ảnh hưởng đến kết quả chung. Đáng chú ý, hầu hết các địa phương không có đơn vị phải bầu lại hoặc hủy kết quả do vi phạm, cho thấy công tác tổ chức được thực hiện nghiêm túc, đúng pháp luật.

Bên cạnh kết quả tích cực, nhiều cách làm linh hoạt, sáng tạo đã góp phần vào thành công chung. Điển hình như Hưng Yên phát huy vai trò “đi từng ngõ, gõ từng nhà” của cán bộ thôn, tổ dân phố; Đắk Lắk linh hoạt tổ chức khai mạc sớm để phù hợp điều kiện sản xuất của người dân; Lai Châu sử dụng hòm phiếu phụ đến tận nhà, bệnh viện; Hải Phòng tổ chức bỏ phiếu sớm tại khu vực đặc thù như Bạch Long Vĩ; nhiều địa phương vùng cao, biên giới đạt 100% cử tri đi bầu. Những kinh nghiệm này cho thấy sự chủ động trong tổ chức bầu cử, nhất là trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Về cơ cấu và chất lượng đại biểu trúng cử, kỳ bầu cử lần này tiếp tục ghi nhận bước chuyển rõ nét theo hướng nâng cao cả tính đại diện và tính chuyên nghiệp. Cơ cấu thành phần cơ bản bảo đảm cân đối giữa các khối Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; đồng thời duy trì tỷ lệ hợp lý giữa đại biểu chuyên trách và kiêm nhiệm, góp phần nâng cao hiệu lực hoạt động của cơ quan dân cử. Nhiều địa phương như Bắc Ninh, Hà Tĩnh, Quảng Ninh cho thấy sự cân đối khá rõ giữa các nhóm, hạn chế tình trạng “lệch cơ cấu”.

Tỷ lệ đại biểu tái cử ở mức khá cao (khoảng 45 - 55% ở nhiều địa phương) giúp bảo đảm tính kế thừa, kinh nghiệm trong hoạt động HĐND, trong khi cơ cấu đại biểu nữ, trẻ và dân tộc thiểu số tiếp tục được cải thiện, phản ánh ngày càng đầy đủ hơn đặc điểm dân cư. 

Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chất lượng đại biểu được kỳ vọng sẽ là yếu tố then chốt quyết định hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND. Điểm nổi bật trong kỳ bầu cử này là trình độ chuyên môn và lý luận chính trị của đại biểu tiếp tục được nâng lên. Nhiều địa phương có 100% đại biểu trình độ đại học trở lên, trong đó tỷ lệ sau đại học chiếm đa số; điển hình như Phú Thọ, Hà Tĩnh, Bắc Ninh với tỷ lệ cán bộ có trình độ cao rất lớn. 

Tỷ lệ đại biểu Quốc hội của Phú Thọ có trình độ sau đại học đạt trên 82% và đại biểu HĐND cấp tỉnh đạt trên 88%. Với tỉnh Bắc Ninh, 100% đại biểu có trình độ đại học trở lên, nhiều người có trình độ tiến sĩ, thạc sĩ trong các lĩnh vực kinh tế, luật, quản lý công, xây dựng Đảng. Điều này cho thấy xu hướng chuyên nghiệp hóa, đáp ứng yêu cầu quyết sách trong bối cảnh phát triển mới. 

Đáng chú ý, cơ cấu đại biểu nữ, đại biểu trẻ và đại biểu dân tộc thiểu số tiếp tục được cải thiện. Một số địa phương như Quảng Ninh có tỷ lệ nữ rất cao; các tỉnh miền núi như Điện Biên, Lai Châu bảo đảm tỷ lệ đại biểu dân tộc thiểu số trên 50%, phản ánh đúng đặc thù dân cư. 

Nhìn tổng thể, cơ cấu và chất lượng đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2026–2031 được đánh giá là hợp lý, đồng bộ hơn, vừa bảo đảm tính đại diện rộng rãi, vừa nâng cao tính chuyên môn, tạo nền tảng để đổi mới hoạt động của HĐND theo hướng thực chất, hiệu quả hơn.

Có thể khẳng định, đến thời điểm hiện tại, bức tranh chung của cuộc bầu cử HĐND các cấp trên cả nước là thành công toàn diện: dân chủ, bình đẳng, đúng pháp luật, an toàn và tiết kiệm. Tiến độ công bố kết quả bảo đảm, đa số địa phương bầu đủ đại biểu, không phát sinh điểm nóng; chỉ còn một số ít trường hợp cần bầu bổ sung mang tính kỹ thuật. Đây là tiền đề quan trọng để các địa phương sớm kiện toàn tổ chức, đưa bộ máy chính quyền các cấp nhiệm kỳ mới đi vào hoạt động đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả từ đầu tháng 4/2026. Qua đó, góp phần đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhanh chóng đi vào cuộc sống.