Với đội ngũ thanh niên, đó là quá trình từ nhận thức đúng, hiểu đúng đến chủ động tham gia, trải nghiệm và tạo ra những giá trị cụ thể cho cộng đồng.

Những việc thanh niên có thể trực tiếp làm

Tại phường Đống Đa, thành phố Hà Nội, việc đưa những nội dung của Nghị quyết đến với đoàn viên thanh niên được thực hiện theo hướng gắn với công việc cụ thể thay vì chỉ là một hoạt động tuyên truyền riêng.

Bí thư Đoàn phường Đống Đa, thành phố Hà Nội Nguyễn Mai Anh cho biết, đoàn phường cố gắng đưa tinh thần của Nghị quyết “đi xuyên vào những phong trào, những hoạt động của tổ chức Đoàn, Hội, Đội”. Thay vì chỉ tổ chức một buổi tuyên truyền, đoàn viên, thanh niên được giao nhiệm vụ trực tiếp tham gia các tổ công nghệ số cộng đồng. Phường Đống Đa có 23 tổ công nghệ số cộng đồng gắn với 23 tổ dân phố; Bí thư Chi đoàn là Tổ phó của các tổ này. Đây là cách giao việc trực tiếp để đoàn viên, thanh niên tham gia thực hiện nhiệm vụ.

Theo Bí thư Đoàn phường Đống Đa, việc để thanh niên trực tiếp tham gia các hoạt động hỗ trợ người dân, an sinh xã hội là cách cụ thể hóa trách nhiệm và tinh thần cống hiến. Từ việc hỗ trợ người dân giải quyết thủ tục hành chính đến triển khai một sáng kiến, thanh niên có thể trực tiếp nhìn thấy kết quả từ phần việc của mình. Những mô hình hiệu quả thường có ba yếu tố: gần nhu cầu của thanh niên; tạo điều kiện để thanh niên trực tiếp làm, trực tiếp tham gia; tạo ra kết quả có thể nhìn thấy được.

Từ thực tiễn hơn một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chị Nguyễn Mai Anh nhận thấy thanh niên không ngại việc khó và rất chủ động tham gia các hoạt động. Điều người trẻ quan tâm là việc mình làm có ý nghĩa gì, có thể tạo ra giá trị gì cho cộng đồng. Khi một sáng kiến được áp dụng, một phần việc mang lại lợi ích cho người dân, thanh niên sẽ cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của sự tham gia và trách nhiệm của mình.

Từ cách làm ở cơ sở, vấn đề đặt ra rộng hơn là làm thế nào để thanh niên nhìn thấy mình trong những định hướng phát triển của đất nước.

Bí thư Đoàn Thanh niên Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương Nguyễn Nhất Linh cho rằng, thanh niên hiện nay ngày càng quan tâm đến những vấn đề lớn của đất nước được triển khai thông qua các Nghị quyết của Đảng. Sự quan tâm đó thể hiện qua việc thanh niên tham gia chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, tình nguyện vì cộng đồng và các hoạt động phát triển kinh tế.

Theo anh Nguyễn Nhất Linh, cách tiếp cận của thanh niên thường bắt đầu từ những câu hỏi rất đời thường. Vì vậy, khi những nội dung trong Nghị quyết được diễn đạt thành ngôn ngữ gần gũi với thanh niên, việc tiếp cận sẽ hiệu quả hơn. Người trẻ nhận ra những định hướng đó có liên quan đến học tập, việc làm, sáng tạo, hoạt động cộng đồng và những lựa chọn của mình. Khoảng cách lớn nhất hiện nay không phải là khoảng cách về thông tin mà là khoảng cách về trải nghiệm. Người trẻ hôm nay có xu hướng học từ trải nghiệm nhiều hơn là nghe. Khi người trẻ được trải nghiệm những giá trị mà Nghị quyết hướng tới, các bạn ấy sẽ tin hơn, hiểu hơn và tự giác đồng hành.

Anh Nguyễn Nhất Linh khái quát vai trò của tổ chức Đoàn bằng “3G”: Gần, Gợi và Giao. “Gần” là gần gũi để hiểu thanh niên; “Gợi” là đồng hành, tạo điều kiện để người trẻ suy nghĩ về trách nhiệm, vai trò của mình; “Giao” là giao việc để thanh niên trực tiếp thực hiện. Khát vọng mà không có môi trường để cống hiến thì khát vọng đó cũng sẽ rất xa vời. Theo đó, tổ chức Đoàn không làm thay cho thanh niên mà tạo môi trường để thanh niên đóng góp, cống hiến và tạo ra những giá trị cho quê hương, đất nước.

Chuyển định hướng thành hành động

Phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Tương lai rạng rỡ của đất nước được góp sức từ từng bạn trẻ hôm nay: có lý tưởng trong sáng, tri thức vững vàng, kỷ luật nghiêm, nhân ái sâu sắc; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm, dám dấn thân vì Tổ quốc, vì Nhân dân. Sau Đại hội lần này, phải chuyển hóa rõ rệt hành động của tuổi trẻ cả nước: bản lĩnh hơn trong lý tưởng, tự cường hơn trong học tập và lao động, tiên phong hơn trong sáng tạo, mạnh mẽ hơn trong khát vọng cống hiến và chủ động hơn trong làm chủ tương lai của chính mình, của đất nước.

Theo Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Triết, bài phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là một văn kiện có ý nghĩa quan trọng đối với tổ chức Đoàn và tuổi trẻ Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới. Điểm nổi bật trong bài phát biểu là sự kết hợp chặt chẽ giữa ba nội dung lớn: khẳng định truyền thống, ghi nhận những đóng góp của tuổi trẻ; chỉ rõ những yêu cầu đổi mới đối với tổ chức Đoàn; đồng thời đặt ra những nhiệm vụ, kỳ vọng rất cao đối với thế hệ thanh niên Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. 

Việc quán triệt bài phát biểu Tổng Bí thư, Chủ tịch nước không chỉ là nghiên cứu những nội dung đã được trình bày tại Đại hội, mà quan trọng hơn là nhận thức đầy đủ những định hướng lớn về công tác thanh niên trong thời kỳ mới; từ đó cụ thể hóa thành chương trình hành động, thành phương thức triển khai trong toàn Đoàn.

Trước hết, cần làm sâu sắc hơn công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước, bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống và khát vọng cống hiến cho thanh niên. Cách thức giáo dục cần được đổi mới, không chỉ dừng ở truyền đạt Nghị quyết, sinh hoạt chính trị hay tuyên truyền một chiều mà phải làm cho thanh niên “hiểu đúng, tin mãnh liệt, hành động tự giác”. Tổ chức Đoàn cần giáo dục bằng lý lẽ đúng, sự thật thuyết phục, những tấm gương gần gũi và môi trường rèn luyện thực tiễn; cán bộ Đoàn phải biết đối thoại với thanh niên, tạo điều kiện để thanh niên tự nhận thức, tự rèn luyện và trưởng thành.

Một yêu cầu quan trọng khác là đổi mới mạnh mẽ các phong trào hành động cách mạng theo hướng thiết thực, chuyên sâu, có sản phẩm cụ thể và tác động xã hội rõ ràng. Cần chuyển từ tư duy “làm nhiều hoạt động” sang “tạo nhiều giá trị”, lấy hiệu quả, tác động và sự phát triển bền vững của cộng đồng làm thước đo chất lượng phong trào. Trước mỗi hoạt động cần xác định rõ phục vụ ai, giải quyết việc gì, tạo sản phẩm gì, để lại mô hình gì, qua đó phát hiện và bồi dưỡng những nhân tố tích cực.

Tổ chức Đoàn cũng cần đồng hành thiết thực hơn với thanh niên trong học tập, lao động, lập thân, lập nghiệp, khởi nghiệp và phát triển toàn diện; hiểu thanh niên, lắng nghe và cùng thanh niên tìm lời giải cho những vấn đề thiết thân. Đồng thời, tiếp tục xây dựng Đoàn vững mạnh toàn diện, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động theo hướng gần thanh niên, sát cơ sở, tăng đối thoại, rèn luyện và giao việc cụ thể. Qua đó, tổ chức Đoàn từng bước chuyển hóa nhận thức thành hành động, tinh thần chỉ đạo thành chương trình cụ thể, khát vọng cống hiến của thanh niên thành những công trình, phần việc, sản phẩm có giá trị cho đất nước và Nhân dân.

Trong giai đoạn phát triển mới, khi yêu cầu đối với thế hệ trẻ ngày càng cao, việc phát huy vai trò chủ thể của thanh niên càng có ý nghĩa. Từ học tập, lao động, sáng tạo đến tham gia giải quyết những vấn đề của cộng đồng, mỗi lựa chọn và hành động của người trẻ đều có thể trở thành một phần trong quá trình thực hiện những mục tiêu phát triển của đất nước.

Tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm, dám dấn thân vì Tổ quốc, vì Nhân dân” vì vậy không chỉ là yêu cầu được đặt ra, mà cần được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, bằng năng lực giải quyết vấn đề và những giá trị mà thanh niên tạo ra trong đời sống.