Theo kênh CNN ngày 19/5, thiệt hại tại các cơ sở trọng yếu ở Trung Đông và việc đóng cửa eo biển Hormuz đã cùng tạo ra nhiều yếu tố tiêu cực trong một phân khúc nhỏ nhưng cực kỳ quan trọng của thị trường dầu mỏ.

Rủi ro đặt ra là sẽ thiếu nghiêm trọng một số loại dầu nhờn phổ biến nhất, buộc người lái xe phải trì hoãn thay dầu hoặc sử dụng các loại dầu bôi trơn kém tối ưu.

Bà Holly Alfano, Giám đốc điều hành Hiệp hội Nhà sản xuất Dầu bôi trơn Độc lập (ILMA), bình luận: “Chúng ta sẽ thiếu loại dầu này, tôi hoàn toàn chắc chắn điều đó. Đây là một mớ hỗn độn nghiêm trọng và sẽ không được giải quyết nhanh chóng. Có thể mất khoảng một năm rồi tình hình mới cải thiện thực sự”.

Loại dầu nhờn quan trọng nhất

Ông Tom Glenn, Chủ tịch kiêm nhà sáng lập công ty Xu hướng Dầu khí Quốc tế, đã theo dõi nhiều đợt dầu nhờn tăng giá chóng mặt kể từ khi cuộc chiến bắt đầu. Ông nói: “Ba đợt tăng giá chỉ trong hai tháng rưỡi là điều chưa từng thấy. Mức độ tăng thì gây sốc. Tôi làm trong ngành này từ năm 1979 và chưa từng thấy điều gì tương tự”.

Trong một năm bình thường, các nhà sản xuất dầu nhờn sẽ tăng giá bán cho nhà phân phối khoảng 70 đến 80 xu mỗi gallon. Nhưng chỉ riêng năm nay, ông Glenn cho biết một số nhà sản xuất đã nâng giá đối với khách mua sỉ thêm từ 5 USD/gallon trở lên.

Các đợt tăng giá này là do giá dầu thô, dầu nền, phụ gia, vận tải, bao bì và logistics tăng.

Không chỉ giá tăng, ILMA còn cảnh báo sắp thiếu các loại dầu độ nhớt thấp, bao gồm 0W-16, 0W-8 và 0W-20. Đây là các loại dầu quan trọng nhất trên thị trường hiện nay.

Đây là loại dầu phổ biến cho các xe đời mới, chiếm khoảng một phần ba tổng nhu cầu dầu nhờn xe du lịch trong năm 2025.

Không còn nguồn dự phòng

Tình hình về dầu nhờn là một lời nhắc nhở khác cho thấy các chuỗi cung ứng toàn cầu mong manh thế nào.

Vấn đề là có ba nhà sản xuất ở vịnh Ba Tư chiếm tới gần một nửa (44%) loại dầu nền quan trọng nhất dùng để sản xuất dầu động cơ, gọi là Group III.

Nguồn cung từ Trung Đông này đã bị gián đoạn do eo biển Hormuz đóng cửa sau khi chiến tranh bùng phát vào cuối tháng 2.

Không chỉ vậy, Pearl GTL, nhà máy khí hóa lỏng lớn nhất thế giới đặt tại Qatar, đã bị tấn công và hư hại nghiêm trọng. Điều này khiến một trong những nhà cung cấp dầu nền Group III hàng đầu bị ngừng hoạt động vô thời hạn.

ILMA cho biết trong một bản tin công bố tuần trước: “Dự kiến Mỹ sẽ cạn kiệt nguồn Group III có xuất xứ từ vùng Vịnh Trung Đông vào tháng 6”.

Thông thường, Mỹ sẽ chuyển sang Hàn Quốc để bù đắp thiếu hụt, nhưng các nhà tinh chế châu Á này cũng phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Ngoài ra, những nhà máy còn tiếp cận được dầu thô lại đang tập trung sản xuất nhiên liệu máy bay và diesel để tận dụng biên lợi nhuận cao kỷ lục.

Dầu nhờn cũng có thể được sản xuất bằng dầu nền Group II, nhưng loại này cũng đang bị chuyển hướng sang sản xuất diesel để đáp ứng nhu cầu và biên lợi nhuận cao.

“Nguồn dự phòng Group II về cơ bản đã không còn”, ILMA cho biết.

Đàm phán với chính quyền Mỹ

Bà Alfano cho biết ILMA đang nhận được các báo cáo rằng một số khu vực ở Mỹ đã bắt đầu xảy ra tình trạng thiếu dầu nhờn. “Tình hình sẽ trở nên rất căng thẳng vào mùa hè này”, bà nói.

Theo bà Alfano, ngành này đã liên lạc với Bộ Năng lượng Mỹ để tìm biện pháp. Bà nói thêm: “Họ đang rà soát mọi khả năng. Tôi ấn tượng với điều đó. Tuy nhiên, thực tế là họ không có quá nhiều giải pháp. Không có câu trả lời dễ dàng”.

Bà lưu ý rằng dù có hai cơ sở sản xuất dầu bôi trơn mới dự kiến đi vào hoạt động tại Mỹ, nhưng phải năm sau mới bắt đầu hoạt động.

Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers cho biết trong một tuyên bố: “Tổng thống và toàn bộ đội ngũ về năng lượng đã dự đoán các gián đoạn ngắn hạn đối với thị trường năng lượng toàn cầu do chiến dịch Epic Fury và đã chuẩn bị kế hoạch để giảm thiểu các gián đoạn này”. Bà cũng đề cập đến các biện pháp như miễn áp dụng Đạo luật Jones.

Bà Rogers nói chính quyền đang phối hợp chặt chẽ với khu vực tư nhân và ngành này để giải quyết các quan ngại, xem xét các hành động tiềm năng và cung cấp thông tin cho các quyết định chính sách của Tổng thống. Bà bổ sung rằng thị trường năng lượng sẽ ổn định và giá sẽ giảm mạnh khi ông Trump nỗ lực chấm dứt xung đột.

Bộ Năng lượng Mỹ nhấn mạnh họ sẵn sàng thực hiện thêm các hành động nếu cần thiết để giúp tránh gián đoạn nguồn cung.

Valvoline (đơn vị vận hành 2.400 trung tâm thay dầu) cho biết trong một tuyên bố rằng họ chưa tăng giá đáng kể và có nguồn cung đủ để phục vụ khách hàng hiện tại và trong tương lai gần.

Valvoline cũng đang phối hợp chặt chẽ với nhà cung cấp để chủ động quản lý mọi tác động tiềm tàng từ môi trường thị trường hiện tại.

Ông Mason Hamilton, nhà kinh tế trưởng của Viện Dầu khí Mỹ (API), cho biết viện này đang theo dõi chặt chẽ xem cuộc xung đột ở Trung Đông có thể ảnh hưởng đến thị trường dầu động cơ thế nào. Ông Hamilton lưu ý rằng API đã kích hoạt cấp phép tạm thời khẩn cấp để tạo điều kiện cho doanh nghiệp chuyển sang nguồn dầu nền thay thế không bị ảnh hưởng bởi chiến tranh.

Ông Michael Chung, Giám đốc cấp cao về thông tin thị trường tại Hiệp hội Chăm sóc Ô tô, nói rằng người lái xe nên chuẩn bị chịu thêm áp lực chi phí, ngay cả khi họ trì hoãn bảo dưỡng không cấp thiết. Ông Chung nói: “Chúng tôi vẫn lạc quan về thị trường hậu mãi, nhưng chúng tôi thừa nhận sẽ có thách thức chuỗi cung ứng đối với nguồn cung dầu nhờn và giá cả trong ngắn hạn. Chúng tôi dự đoán điều này cuối cùng sẽ khiến người tiêu dùng phải trả giá cao hơn”.

Thích ứng với tình hình

Chuyên gia Glenn cho biết dù lo ngại về thiếu dầu nhờn, nhưng các giải pháp thay thế sẽ vẫn được tìm ra vì phương án còn lại là không khả thi. “Mỹ sẽ không ngừng lái xe. Xe tải sẽ không ngừng vận chuyển hàng hóa. Nền kinh tế sẽ không dừng lại”, ông Glenn nói.

Một lựa chọn để quản lý nhu cầu là các hãng ô tô tạm thời cho phép sử dụng dầu nhờn có độ nhớt cao hơn một chút, loại cần ít dầu nền Group III hơn.

Các biện pháp tạm thời khác bao gồm thay đổi khuyến nghị của hãng xe về tần suất thay dầu và các nhà sản xuất tạm thời tăng sử dụng dầu nền Group II.

Tất nhiên, các giải pháp này đều có mặt trái, bao gồm nguy cơ gây hư hại hoặc ảnh hưởng đến tuổi thọ động cơ về lâu dài.

Ông Glenn nói: “Sẽ rất khó khăn khi triển khai các biện pháp này. Nhưng tôi nghĩ họ sẽ tìm ra giải pháp. Bỏ cuộc không phải là lựa chọn. Chúng ta sẽ tìm cách để giữ cho nước Mỹ tiếp tục vận hành”.