Cộng đồng thôn Bung Koong, xã Đăk Plô, tỉnh Quảng Ngãi nhận quản lý, bảo vệ 2.469,8 ha rừng thuộc lâm phần của Ban Quản lý rừng phòng hộ Đăk Glei từ năm 2011. Toàn thôn có 95 hộ tham gia quản lý, bảo vệ rừng, được chia thành 4 nhóm. Mỗi tuần, các nhóm sẽ cử thành viên, phối hợp với cán bộ của Ban Quản lý rừng phòng hộ Đăk Glei đi tuần tra, kiểm soát tối thiểu 2 lần.

Nhiệm vụ của các nhóm khi đi tuần tra là phát quang đường ranh cản lửa, phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm luật lâm nghiệp để kịp thời báo cáo cho cơ quan chức năng có thẩm quyền. Để thuận tiện trong việc báo cáo, các tổ đều thành lập nhóm Zalo, ngay khi có sóng, thông tin, hình ảnh sẽ được truyền tải ngay đến với các thành viên trong nhóm và Tổ trưởng tổ cộng đồng.

Mỗi 6 tháng, các nhóm sẽ đi nhận tiền từ tổ trưởng tổ cộng đồng – đầu mối nhận tiền từ Quỹ Bảo vệ môi trường, Phát triển rừng và Phòng, chống thiên tai tỉnh Quảng Ngãi. Sau khi nhận tiền, tổ cộng đồng sẽ trích 15% – 20% dùng cho các hoạt động chung của thôn, phần còn lại sẽ được dùng để chi trả cho các hộ tham gia quản lý, bảo vệ rừng theo mức 200.000 đồng/người/ngày công.

Ông A Ngũ, Trưởng thôn Bung Koong cho biết, năm 2025, cộng đồng thôn nhận được 617 triệu đồng; bình quân mỗi thành viên tham gia quản lý, bảo vệ rừng sẽ nhận được từ 10 – 15 triệu đồng. Thông thường, bà con sẽ nhận tiền 2 lần trong năm, khoảng tháng 6 và cuối năm. 

“Bà con rất vui khi nhận được tiền để trang trải cuộc sống, mua các vật dụng, nhu yếu phẩm trong gia đình. Thậm chí, có hộ dồn lại mua được trâu, bò để nuôi, vươn lên thoát nghèo. Từ khi có chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, ý thức bảo vệ rừng của bà con cũng được nâng lên rõ rệt, không ai chặt phá cây rừng để cơi nới diện tích canh tác nữa. Nhiều năm qua, diện tích rừng của cộng đồng cũng không bị xâm phạm”, ông A Ngũ chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Vĩnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đăk Plô cho biết, toàn xã có hơn 10 tổ cộng đồng nhận giao khoán quản lý, bảo vệ rừng. Các tổ cộng đồng đã phát huy tốt vai trò của mình trong công tác tuần tra, kiểm soát, bảo vệ rừng. Nhờ đó, nhiều năm qua, trên địa bàn xã không xảy ra tình trạng phá rừng hoặc cháy rừng. 

“Đặc biệt, qua việc giao khoán quản lý, bảo vệ rừng cho bà con, bà con nhận thức rõ lợi ích từ rừng mang lại. Nguồn tiền bà con nhận được từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã góp phần cải thiện đời sống cho người dân; góp phần tạo sinh kế, giảm nghèo bền vững. Đến nay, dù là xã khó khăn, song tỉ lệ hộ nghèo của xã đã giảm còn 10,39%”, ông Nguyễn Văn Vĩnh nhấn mạnh.

Trong khi đó, xã Thiện Tín hiện đang quản lý hơn 1.600 ha rừng nguyên sinh. Để bảo vệ diện tích rừng tự nhiên này, địa phương đã thành lập 7 tổ cộng đồng bảo vệ rừng. Điển hình như tại thôn Trường Lệ (quản lý 608 ha) và thôn Khánh Giang (quản lý 550 ha), các tổ luôn duy trì ổn định từ 10 đến 12 thành viên tham gia thường xuyên. Bên cạnh các thành viên nòng cốt, các tổ còn chủ động chia nhỏ và giao khoán lại cho các hộ gia đình trong thôn (mỗi hộ từ 1 - 3 ha) cùng tham gia bảo vệ và hưởng lợi, từ đó huy động được sức mạnh tổng hợp của toàn dân.

Ông Cao Thanh Hà, Tổ trưởng Tổ bảo vệ rừng thôn Trường Lệ, xã Thiện Tín cho biết, mỗi năm, tổ sẽ nhận được khoảng tiền hơn 100 triệu đồng. Số tiền này sẽ được chi trả cho các hộ dân tham gia quản lý, bảo vệ rừng. Một phần tiền sẽ được giữ lại để phục vụ cho các hoạt động chung của thôn. Các hộ dân tham gia rất phấn khởi khi nhận được tiền, vì có thêm nguồn kinh phí để trang trải cuộc sống gia đình.

“Trước đây, khi chưa có chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, nhiều bà con vẫn đi vào rừng để chặt cây về làm nhà, làm chuồng trại. Tuy nhiên, từ khi có chính sách này, ai cũng ý thức được việc bảo vệ rừng, vì rừng mang lại lợi ích lớn. Không chỉ vậy, rừng còn giúp người dân có được những sản vật tự nhiên, đặc biệt là mật ong, giúp bà con có thêm nguồn thu nhập”, ông Cao Thanh Hà nói.

Theo ông Nguyễn Ngọc Sinh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thiện Tín, nguồn kinh phí vận hành các tổ được trích từ nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng. Nhờ sự đồng lòng của bà con, nhận thức về vai trò của rừng cộng đồng đã thay đổi sâu sắc; người dân xem giữ rừng chính là bảo vệ nguồn sinh kế lâu dài của chính mình. Nhờ đó, nhiều năm qua, diện tích rừng trên địa bàn không xảy ra tình trạng vi phạm luật lâm nghiệp hay cháy rừng. Giữ được màu xanh của rừng không chỉ giúp giữ “lá phổi xanh”, mà còn là nơi để bà con mưu sinh từ những sản vật của rừng, góp phần giúp người dân ổn định đời sống, vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.