Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã mở ra một không gian phát triển mới mang tính chiến lược lâu dài và là “đòn bẩy” quan trọng để điện ảnh Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ.

Tiềm năng lớn của điện ảnh Việt

Trong tiến trình phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa, điện ảnh Việt Nam đang nổi lên như một lĩnh vực giàu tiềm năng, không chỉ tạo ra giá trị kinh tế đáng kể, còn góp phần quan trọng vào việc quảng bá hình ảnh quốc gia và gia tăng sức mạnh mềm.

Những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam chứng kiến sự phát triển vượt bậc cả về quy mô thị trường lẫn chất lượng tác phẩm. Theo số liệu do CGV Việt Nam công bố mới đây, năm 2025 được đánh giá là giai đoạn phát triển rực rỡ của ngành điện ảnh, với doanh thu phòng vé đạt mức kỷ lục gần 5.600 tỷ đồng, cùng hơn 70 triệu lượt vé bán ra, tăng lần lượt 24% và 29% so với năm 2024. So với thời điểm trước dịch COVID-19, năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu ấn tượng trên 35%. Đây là mức tăng trưởng ấn tượng, cho thấy điện ảnh Việt không chỉ phục hồi nhanh chóng, còn bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ. Báo cáo của CGV cũng cho thấy trong giai đoạn 2023 - 2025, mức tăng trưởng doanh thu phòng vé hàng năm của Việt Nam đạt trên 20%.

Đặc biệt, trong năm 2025, phim Việt đã vươn lên chiếm lĩnh thị trường nội địa với thị phần lên tới 62% tổng số phim ra rạp, đóng vai trò là “đầu tàu” thúc đẩy doanh thu và lợi nhuận cho các cụm rạp trong nước. Giới chuyên môn đánh giá, điện ảnh Việt Nam đang chuyển dịch rõ rệt từ số lượng sang chất lượng, từ vị thế phụ thuộc vào phim ngoại sang làm chủ thị trường nội địa.

Sự bứt phá này còn được thể hiện qua sự xuất hiện ngày càng nhiều bộ phim đạt doanh thu trăm tỷ đồng, tạo nên những “cú hích” quan trọng cho thị trường. Chỉ trong ba tháng đầu năm 2026, thị trường điện ảnh Việt Nam đã ghi nhận tới 6 tác phẩm vượt mốc doanh thu 100 tỷ đồng. Trong đó, phim “Thiên đường máu” của đạo diễn Hoàng Tuấn Cường trở thành phim Việt đầu tiên trong năm cán mốc 100 tỷ đồng chỉ sau 12 ngày ra rạp (tổng doanh thu đạt khoảng 126 tỷ đồng). Bộ phim “Thỏ Ơi!!” của đạo diễn Trấn Thành doanh thu đạt khoảng 450 tỷ đồng; phim “Nhà ba tôi một phòng” đạt doanh thu khoảng 110 tỷ đồng, “Báu vật trời cho” của đạo diễn Lê Thanh Sơn thu về khoảng 103 tỷ; phim "Tài" của đạo diễn Mai Tài Phến có doanh thu trên 113 tỷ. Bộ phim "Quỷ nhập tràng" 2 của đạo diễn Pom Nguyễn cũng cán mốc trăm tỷ chỉ sau 1 tuần công chiếu..., cho thấy sức hút ngày càng lớn của phim nội địa.

Việc 6 bộ phim cùng vượt mốc 100 tỷ đồng cho thấy sự thay đổi tích cực của thị trường điện ảnh Việt, khi người xem ngày càng cởi mở với sản phẩm nội địa, sẵn sàng ủng hộ những tác phẩm có chất lượng và nội dung hấp dẫn. Những con số này cũng cho thấy sự trưởng thành trong tư duy sản xuất, chiến lược phát hành và khả năng nắm bắt thị hiếu thị trường của các nhà làm phim Việt. Việc nhiều bộ phim cùng lúc đạt doanh thu cao đã góp phần nâng mặt bằng chung của ngành, đồng thời tạo niềm tin cho các nhà đầu tư về tiềm năng sinh lời của điện ảnh. Tuy nhiên, thành công về doanh thu không đồng nghĩa với việc tất cả tác phẩm đều nhận được đánh giá tích cực, trong đó một số phim trong danh sách vẫn vấp phải ý kiến trái chiều về kịch bản, nhưng xét trên tổng thể, việc nhiều phim đạt mốc trăm tỷ vẫn là tín hiệu đáng mừng cho sự phát triển của điện ảnh Việt.

Không dừng lại ở giá trị kinh tế, điện ảnh còn là kênh quan trọng để truyền tải các giá trị văn hóa, lịch sử và con người Việt Nam. Những câu chuyện về gia đình, xã hội hay bản sắc dân tộc được thể hiện qua ngôn ngữ điện ảnh đã góp phần định hình thị hiếu thẩm mỹ, nuôi dưỡng đời sống tinh thần và củng cố bản sắc văn hóa trong cộng đồng. Đồng thời, điện ảnh còn tạo hiệu ứng lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác như du lịch, dịch vụ, truyền thông, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế liên ngành. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, một nền điện ảnh phát triển không chỉ mang lại nguồn thu, còn góp phần định vị hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế, khẳng định vị thế của Việt Nam như một điểm đến văn hóa năng động, sáng tạo.

Ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định rõ mục tiêu phát triển điện ảnh Việt Nam trong tổng thể các ngành công nghiệp văn hóa, hướng tới xây dựng một nền điện ảnh tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, có sức cạnh tranh trong khu vực và từng bước vươn ra thế giới. Theo đó, điện ảnh được kỳ vọng đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, nằm trong nhóm ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong việc lan tỏa giá trị văn hóa, nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Theo Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, một trong những điều bà tâm đắc là Nghị quyết 80 đã nhấn mạnh, đề cao giá trị của bản sắc dân tộc. Đây không chỉ là sự khẳng định về mặt tư tưởng, còn là định hướng chiến lược cho các ngành công nghiệp văn hóa, trong đó có điện ảnh. Trong điện ảnh, bản sắc dân tộc không chỉ là chất liệu sáng tạo, còn là yếu tố tạo nên sức cạnh tranh. Những câu chuyện mang đậm chiều sâu lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam chính là “chìa khóa” để điện ảnh Việt Nam vừa chinh phục khán giả trong nước, vừa từng bước vươn ra quốc tế.

Cũng theo Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Nghị quyết 80 tiếp tục khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, nhấn mạnh vai trò văn hóa như là một nguồn lực nội sinh - một nguồn lực quan trọng cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước; đồng thời, đặt phát triển văn hóa trong mối quan hệ chặt chẽ với hội nhập quốc tế chủ động. Đây cũng chính là hướng đi mà nhiều tổ chức, trong đó có Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam đang kiên trì theo đuổi. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, điện ảnh Việt Nam không chỉ đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt về sức mạnh mềm văn hóa, mà còn chịu tác động mạnh mẽ của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Chính vì vậy, việc chủ động hội nhập, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh là yêu cầu tất yếu.

Nghị quyết số 80 đặc biệt nhấn mạnh mối quan hệ giữa văn hóa và thị trường. Lần đầu tiên văn hóa được đặt trong mối quan hệ rất chặt chẽ với kinh tế và với thị trường. Bởi khi nói đến các ngành công nghiệp văn hóa, trong đó có điện ảnh, phải nói đến thị trường. Nếu không có thị trường, không thể xây dựng được công nghiệp văn hóa. Một sản phẩm điện ảnh chỉ thực sự sống khi được đưa ra thị trường, được khán giả đón nhận và tạo ra nguồn thu để tái đầu tư, tái sản xuất…

Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam nhấn mạnh, một điểm đáng mừng là nghị quyết không chỉ nêu quan điểm, còn đưa ra hệ thống giải pháp cụ thể, với lộ trình rõ ràng đến năm 2030. Điều này tạo niềm tin và động lực cho các tổ chức, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh. Các hoạt động như Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng (DANAFF), các chương trình xúc tiến, quảng bá điện ảnh, giới thiệu bối cảnh quay phim Việt Nam ra quốc tế… đang được triển khai tích cực, dù phần lớn dựa vào nguồn lực xã hội hóa.

Bà Ngô Phương Lan chia sẻ, Nghị quyết 80 ra đời đã tạo sự hào hứng cho người làm văn hóa, làm văn học nghệ thuật, trở thành nền tảng vững chắc cho định hướng phát triển, giúp những người làm văn hóa, nghệ thuật thấy rõ hoạt động của mình được Nhà nước khuyến khích. Theo bà, nếu thể chế được hoàn thiện, hạn chế tối đa các “điểm nghẽn” và tạo cơ chế phù hợp với quy luật phát triển, điện ảnh Việt Nam sẽ có cơ hội bứt phá mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.