Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang, đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 238.066 máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp, tăng gần 90.000 chiếc so với năm 2024. Sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng máy móc đã góp phần nâng cao tỷ lệ cơ giới hóa ở nhiều lĩnh vực sản xuất, đặc biệt trong các ngành hàng chủ lực của địa phương.

Trong lĩnh vực trồng trọt, tỷ lệ cơ giới hóa ở khâu làm đất đạt trên 70%. Nông dân đã chủ động sử dụng máy móc ở nhiều công đoạn như gieo cấy, chăm sóc và thu hoạch. Nhờ đó, thời gian sản xuất được rút ngắn, chi phí thuê nhân công giảm đáng kể, đồng thời hạn chế thất thoát nông sản sau thu hoạch. Việc áp dụng máy móc còn giúp người dân chủ động hơn trước tình trạng thiếu lao động nông thôn và biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp.

Hiệu quả cơ giới hóa thể hiện rõ nét trong lĩnh vực chăn nuôi bò sữa khi tỷ lệ ứng dụng máy móc đạt trên 80%. Nhiều doanh nghiệp và trang trại đã đầu tư đồng bộ hệ thống vắt sữa tự động, máy bảo quản và vận chuyển sữa chuyên dụng, máy băm thái cỏ, máy trộn thức ăn, máy rửa chuồng… Qua đó không chỉ giảm đáng kể chi phí nhân công mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và tăng hiệu quả chăn nuôi.

Ở lĩnh vực lâm nghiệp và thủy sản, dù tỷ lệ cơ giới hóa còn thấp, lần lượt đạt 11,1% và 3,44%, song nhiều khâu sản xuất quan trọng đã từng bước được ứng dụng công nghệ. Trong lâm nghiệp, tỷ lệ cơ giới hóa ở khâu khai thác đạt 25,6%, giúp nâng cao năng suất, giảm sức lao động và hạn chế tổn thất tài nguyên. Đối với thủy sản, việc sử dụng máy móc trong cấp, thoát nước và xử lý môi trường nuôi đã góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Không chỉ tập trung ở khâu sản xuất nguyên liệu, cơ giới hóa còn tạo nền tảng cho ngành công nghiệp chế biến nông, lâm sản phát triển. Toàn tỉnh hiện có hàng trăm doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư vào chế biến nông sản. Riêng ngành chè có 36 công ty, nhà máy và 65 hợp tác xã tham gia sản xuất, chế biến; trong đó có 8 đơn vị đạt tiêu chuẩn quốc tế ISO 22000 và HACCP. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã xuất khẩu hơn 27.730 tấn chè xanh và chè đen, thu về trên 51,9 triệu USD. Các sản phẩm gỗ, giấy, ván sàn cũng đạt giá trị xuất khẩu khoảng 183,6 triệu USD, từng bước khẳng định vị thế tại các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Kết quả này cho thấy cơ giới hóa và chế biến sâu đang góp phần nâng cao giá trị gia tăng, sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

Tuy nhiên, quá trình cơ giới hóa nông nghiệp tại tỉnh vẫn gặp nhiều khó khăn. Phần lớn diện tích sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún; địa hình miền núi chia cắt khiến việc đưa máy móc công suất lớn vào sản xuất gặp trở ngại, làm tăng chi phí vận chuyển và thu gom nguyên liệu. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư máy móc còn cao trong khi khả năng tài chính của nhiều hộ dân còn hạn chế. Nguồn nhân lực có tay nghề vận hành, sửa chữa máy nông nghiệp cũng chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.

Để nâng cao tỷ lệ cơ giới hóa trong thời gian tới, tỉnh xác định tiếp tục tập trung hỗ trợ phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho máy móc hoạt động đồng bộ. Cùng với đó, địa phương sẽ ưu tiên thu hút doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực chế biến sâu, bảo quản nông sản sau thu hoạch để giảm tổn thất và nâng cao giá trị sản phẩm.

Tỉnh cũng đẩy mạnh triển khai các chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại. Song song với đó là tăng cường đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật, hướng dẫn người dân vận hành, bảo dưỡng máy móc an toàn, hiệu quả.

Việc đẩy mạnh cơ giới hóa không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn là giải pháp quan trọng để tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững. Đây được xem là “đòn bẩy” giúp kinh tế nông thôn của Tuyên Quang phát triển, nâng cao thu nhập cho người dân và gia tăng sức cạnh tranh của nông sản trên thị trường trong nước cũng như quốc tế./.