Tập đoàn công nghệ Google đang đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng từ các chuyên gia phát triển trẻ em và các tổ chức xã hội liên quan, sau khi xuất hiện lời kêu gọi yêu cầu hạn chế hoặc cấm hiển thị các video được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo (AI) dành cho người xem nhỏ tuổi trên nền tảng YouTube và ứng dụng YouTube Kids.

Theo thông tin do Bloomberg đăng tải, hơn 200 chuyên gia về trẻ em, các nhóm vận động xã hội và một số cơ sở giáo dục đã đồng loạt ký tên vào bức thư gửi tới Giám đốc điều hành Google Sundar Pichai và Giám đốc điều hành YouTube Neal Mohan vào ngày 1/4. Trong thư, các bên bày tỏ quan ngại sâu sắc về sự gia tăng nhanh chóng của các nội dung do AI tạo ra trên YouTube, đặc biệt là các video hướng tới đối tượng trẻ em.

Các chuyên gia cho rằng nhiều video do AI sản xuất hiện nay, dù tự nhận mang tính giáo dục, nhưng lại thiếu nội dung thực chất, không bảo đảm chất lượng và có thể gây tác động tiêu cực tới sự phát triển nhận thức của trẻ nhỏ. Bên cạnh đó, thư cũng chỉ ra thực trạng ngày càng nhiều nhà sáng tạo nội dung sử dụng công nghệ AI để sản xuất video hàng loạt nhằm mục đích tối đa hóa lợi nhuận từ nhóm người xem nhỏ tuổi, vốn được đánh giá là dễ bị tác động và khó phân biệt nội dung phù hợp.

Một trong những mối lo ngại lớn được nêu trong thư là các nội dung được gọi là “rác AI” có thể ảnh hưởng tới khả năng tập trung cũng như năng lực phân biệt giữa thông tin thật và giả của trẻ em. Các chuyên gia nhấn mạnh việc tiếp xúc thường xuyên với các nội dung này có thể làm suy giảm kỹ năng tư duy phản biện, trong khi trẻ em ở độ tuổi nhỏ vốn chưa hoàn thiện về nhận thức.

Ngoài ra, các nhà vận động cũng cảnh báo rằng thời gian trẻ em dành cho màn hình, bao gồm việc xem video trực tuyến, đang dần thay thế các hoạt động thực tế như vui chơi, giao tiếp xã hội hay học tập trực tiếp, những yếu tố đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển cảm xúc và kỹ năng xã hội. Theo họ, xu hướng này nếu kéo dài có thể dẫn tới những hệ quả lâu dài đối với sức khỏe tâm lý và sự phát triển toàn diện của trẻ.

Bức thư nhấn mạnh rằng hiện vẫn chưa có đủ nghiên cứu khoa học đánh giá đầy đủ tác động của nội dung do AI tạo ra đối với trẻ em. Tuy nhiên, việc các nền tảng lớn như YouTube tiếp tục phân phối rộng rãi các nội dung này mà chưa có cơ chế kiểm soát chặt chẽ được cho là tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các chuyên gia cho rằng điều này tương đương với việc “tiến hành một cuộc thử nghiệm không kiểm soát” đối với nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.

Bức thư nhận được sự ủng hộ của nhiều cá nhân và tổ chức có ảnh hưởng trong lĩnh vực giáo dục và bảo vệ trẻ em, trong đó có nhà tâm lý học xã hội Jonathan Haidt, tác giả cuốn sách nổi tiếng "Thế hệ Âu lo". Ông là người khởi xướng một phong trào quốc tế nhằm cảnh báo về những tác động tiêu cực của mạng xã hội và điện thoại thông minh đối với thanh thiếu niên. Ngoài ra, các tổ chức như Fairplay, National Alliance for Youth Mental Health và một số trường học cũng tham gia ký tên.

Phản hồi trước các quan ngại trên, đại diện YouTube cho biết nền tảng này đã áp dụng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt đối với nội dung trên YouTube Kids, bao gồm việc hạn chế nội dung do AI tạo ra và chỉ cho phép xuất hiện từ một số kênh được đánh giá là có chất lượng cao. Người phát ngôn của YouTube, Boot Bullwinkle, cũng nhấn mạnh rằng phụ huynh có thể sử dụng các công cụ kiểm soát để chặn những kênh không phù hợp.

Bên cạnh đó, YouTube cho biết đang thúc đẩy tính minh bạch đối với nội dung do AI tạo ra bằng cách yêu cầu người sáng tạo phải gắn nhãn “nội dung đã bị chỉnh sửa hoặc tổng hợp”, đồng thời triển khai các biện pháp nhận diện nội dung sử dụng công nghệ AI. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng các nhãn này không thực sự hiệu quả đối với trẻ nhỏ, đặc biệt là những em chưa biết đọc hoặc chưa đủ khả năng hiểu ý nghĩa của các cảnh báo.

Trong thời gian gần đây, số lượng video do AI tạo ra trên YouTube gia tăng đáng kể, đặc biệt là các nội dung dành cho trẻ mới biết đi. Công nghệ AI giúp giảm chi phí sản xuất và rút ngắn thời gian tạo nội dung, từ đó thu hút nhiều nhà sáng tạo tham gia. Thậm chí, một số cá nhân còn chia sẻ hướng dẫn xây dựng mô hình kinh doanh dựa trên việc sản xuất video cho trẻ em bằng AI.

Vào tháng 1/2026, Giám đốc điều hành YouTube Neal Mohan đã xác định việc quản lý nội dung AI kém chất lượng và duy trì môi trường an toàn cho người dùng là một trong những ưu tiên hàng đầu của nền tảng trong năm. Tuy nhiên, YouTube cũng cho rằng không phải tất cả nội dung do AI tạo ra đều có chất lượng thấp, và nếu được sử dụng đúng cách, công nghệ này có thể mang lại những giá trị tích cực.

Trong một diễn biến liên quan, Google gần đây đã công bố khoản đầu tư vào Animaj, một studio hoạt hình ứng dụng AI chuyên sản xuất nội dung dành cho trẻ em trên YouTube. Động thái này được phía công ty mô tả là một phần trong chiến lược nâng cao chất lượng nội dung cho người dùng nhỏ tuổi. Tuy nhiên, các nhà hoạt động vì quyền trẻ em đã chỉ trích quyết định này, cho rằng trẻ em không nên tiếp xúc với các hình thức giải trí thông qua thiết bị điện tử, đặc biệt là những nội dung do AI tạo ra.

Bức thư được đưa ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều sức ép từ bên ngoài nhằm thay đổi cách thức vận hành của các nền tảng công nghệ lớn. Trước đó, vào tháng 3, một phán quyết trong vụ kiện liên quan đến chứng nghiện mạng xã hội đã xác định Google và Meta phải chịu trách nhiệm đối với những tác động tiêu cực của sản phẩm đối với người dùng nhỏ tuổi. Dù hai công ty đã tuyên bố sẽ kháng cáo, phán quyết này được cho là có thể tạo tiền lệ pháp lý quan trọng.