Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Jakarta, ông Veeramalla Anjaiah, nhà nghiên cứu cao cấp thuộc Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á (CSEAS) tại Indonesia đánh giá bài phát biểu quan trọng này đã được đưa ra đúng thời điểm và trong một diễn đàn có ý nghĩa đặc biệt đối với các vấn đề an ninh khu vực và toàn cầu.

Theo ông Anjaiah, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề cập trực diện đến những thách thức lớn mà thế giới đang phải đối mặt gồm khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.

Nhà nghiên cứu Indonesia cho rằng bài phát biểu đã phản ánh đúng thực trạng thế giới hiện nay khi các căng thẳng và xung đột đang gia tăng ở nhiều khu vực. Trong bối cảnh đó, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh điều cốt lõi là quản trị khác biệt trong khuôn khổ luật lệ, làm cho cạnh tranh có giới hạn, có trách nhiệm và có thể dự báo mang ý nghĩa rất quan trọng. 

Ông Anjaiah đặc biệt đánh giá cao những đề xuất của Việt Nam về việc mở rộng các kênh tham vấn khác nhau, các cơ chế trung gian linh hoạt, các nhóm tiếp xúc khi có sự cố, các diễn đàn bán chính thức và những sáng kiến xây dựng lòng tin giữa quân đội, an ninh, lực lượng thực thi pháp luật, học giả, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Theo ông, những sáng kiến này có thể tạo ra những “lối thoát ngoại giao” đáng tin cậy, giúp ngăn ngừa nguy cơ leo thang căng thẳng dẫn đến vòng xoáy đối đầu và xung đột.

Về vai trò của Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), ông Anjaiah cho rằng nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về vai trò trung tâm của ASEAN không tự nhiên mà có và cũng không tự duy trì là hoàn toàn xác đáng. Ông đồng tình với quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng bao trùm phải gắn với hiệu quả, đối thoại phải tạo ra hành động, đồng thuận phải giúp khu vực phản ứng kịp thời trước các vấn đề chung

Nhận định về các thông điệp đối thoại, hợp tác và tôn trọng luật pháp quốc tế được nhấn mạnh trong bài phát biểu, nhà nghiên cứu Indonesia cho rằng đây là những nguyên tắc có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng. Theo ông Anjaiah, thế giới hiện nay đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt hơn, vì vậy các nguyên tắc đối thoại, hợp tác và tôn trọng luật pháp quốc tế trở thành nền tảng quan trọng để duy trì hòa bình, ổn định và thịnh vượng toàn cầu. Ông dẫn chứng rằng nếu tồn tại các cơ chế đối thoại hiệu quả hơn, một số cuộc xung đột quốc tế có thể đã được ngăn chặn hoặc giảm thiểu.

Đánh giá về lập trường của Việt Nam trong việc thúc đẩy lòng tin chiến lược và giảm thiểu nguy cơ xung đột, ông Anjaiah cho rằng đây là những trụ cột có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai phát triển của Việt Nam. Theo ông, chiến tranh luôn để lại những hậu quả nặng nề và có thể làm chậm tiến trình phát triển của một quốc gia trong nhiều năm, trong khi phát triển kinh tế hiện là ưu tiên hàng đầu của Việt Nam. Vì vậy, việc duy trì hòa bình và ổn định là điều kiện tiên quyết để Việt Nam thực hiện các mục tiêu phát triển dài hạn, trong đó có mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.

Ông Anjaiah nhận định rằng Việt Nam cần tiếp tục xây dựng lòng tin chiến lược với các cường quốc, đồng thời góp phần giảm thiểu nguy cơ xung đột tại Đông Nam Á nhằm tạo dựng môi trường thuận lợi cho tăng trưởng và phát triển.

Theo nhà nghiên cứu của CSEAS, các đề xuất của Việt Nam về tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin và tôn trọng luật pháp quốc tế có thể đóng góp tích cực vào việc hình thành một cấu trúc khu vực toàn diện, ổn định và bền vững hơn tại khu vực Đông Nam Á cũng như khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao năng lực ngăn ngừa khủng hoảng từ sớm và từ xa, bởi thực tế cho thấy nhiều cuộc khủng hoảng lớn trên thế giới bắt nguồn từ những hiểu lầm chưa được giải quyết, các tín hiệu bị diễn giải sai hoặc các cơ chế phòng ngừa không được kích hoạt kịp thời. Bên cạnh đó, việc duy trì quan hệ tốt đẹp với tất cả các cường quốc cũng được ông đánh giá là yếu tố quan trọng để bảo đảm hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực.

Đánh giá về ý nghĩa rộng hơn của bài phát biểu, ông Anjaiah cho rằng những nội dung được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trình bày phản ánh vị thế và tầm quan trọng ngày càng gia tăng của Việt Nam trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng. Theo ông, Việt Nam hiện đã thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với nhiều quốc gia quan trọng, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, thu hút mạnh mẽ đầu tư nước ngoài và không ngừng mở rộng thương mại quốc tế.

Ông Anjaiah cũng nhấn mạnh rằng Việt Nam đang trở thành một điểm đến hấp dẫn đối với du khách quốc tế, đồng thời duy trì quan hệ hữu nghị với các nước láng giềng. Ngay cả với Trung Quốc, quan hệ kinh tế và thương mại giữa hai nước vẫn tiếp tục phát triển mạnh. Trong khi đó, Mỹ hiện là một trong những đối tác thương mại quan trọng hàng đầu của Việt Nam.

Theo ông Anjaiah, việc Việt Nam duy trì được quan hệ cân bằng với các đối tác lớn, đồng thời theo đuổi chính sách đối ngoại hòa bình, hợp tác và phát triển đã góp phần nâng cao đáng kể vị thế chiến lược của đất nước trên trường quốc tế. Bài phát biểu tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, theo ông, là minh chứng rõ nét cho vai trò và ảnh hưởng ngày càng lớn của Việt Nam trong các vấn đề khu vực và toàn cầu.