Bệnh án điện tử - hạ tầng quan trọng của hệ thống y tế số

Tại hội thảo quốc tế "Chuyển đổi số y tế và xây dựng bệnh viện thông minh: Kinh nghiệm quốc tế và triển khai tại Việt Nam" do Hội Tin học y tế Việt Nam phối hợp Báo Sức khỏe và Đời sống tổ chức ngày 16/7 tại TP Hồ Chí Minh, các chuyên gia trong nước và quốc tế nhận định chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của mỗi quốc gia.

Đối với ngành y tế, chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và khám, chữa bệnh mà còn là quá trình đổi mới toàn diện phương thức vận hành, quản trị và cung cấp dịch vụ y tế, hướng tới phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Theo PGS.TS Trần Quý Tường, Chủ tịch Hội Tin học y tế Việt Nam, thời gian qua ngành y tế đã đạt nhiều kết quả tích cực trong chuyển đổi số. Nhiều hệ thống quản lý, hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, nền tảng khám, chữa bệnh từ xa và các giải pháp số đã được triển khai, góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và hiệu quả quản lý.

Hiện có 1.238 bệnh viện bước đầu nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số trong hoạt động khám, chữa bệnh, quản lý bệnh viện và hỗ trợ ra quyết định chuyên môn. Đây là nền tảng để từng bước hình thành mô hình bệnh viện thông minh, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và tối ưu hóa hoạt động của các cơ sở khám, chữa bệnh.

TP Hồ Chí Minh là một trong những địa phương đi đầu trong chuyển đổi số y tế, đặc biệt là triển khai bệnh án điện tử. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Hồng Chương, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, thời gian qua ngành y tế Thành phố đã triển khai nhiều phần mềm phục vụ công tác quản lý như tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân; quản lý người hành nghề, hồ sơ hành nghề; đấu thầu thuốc và nhiều phần mềm chuyên ngành khác.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Y tế, từ cuối năm 2025 và đầu năm 2026, TP Hồ Chí Minh triển khai đồng bộ bệnh án điện tử tại các cơ sở khám, chữa bệnh. Đến nay, 163 bệnh viện trên địa bàn đã triển khai bệnh án điện tử ở các mức độ khác nhau và hoàn tất triển khai tại 100% bệnh viện.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Hồng Chương, việc triển khai bệnh án điện tử là cơ sở để từng bước xây dựng bệnh viện không giấy, đồng thời tạo lập dữ liệu phục vụ quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời. Bên cạnh đó, ngành y tế Thành phố đang xây dựng phần mềm khám sức khỏe toàn dân theo Nghị quyết số 72 của Trung ương. Từ ngày 1/7/2026, hồ sơ sức khỏe điện tử đã được triển khai trên nền tảng Công dân số TP Hồ Chí Minh.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, ông Frank Hester OBE, Nhà sáng lập Công ty TPP (Vương quốc Anh) cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, trong khi các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, tim mạch và ung thư ngày càng gia tăng, đặt ra yêu cầu quản lý sức khỏe người dân trong suốt vòng đời. Đây cũng là thách thức chung của nhiều quốc gia phát triển như Anh, Nhật Bản và Singapore.

Theo ông Frank Hester OBE, bài toán hiện nay không chỉ là điều trị bệnh cấp tính mà là quản lý sức khỏe người dân trong suốt vòng đời. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, xây thêm bệnh viện hay đào tạo thêm nhân lực là chưa đủ; thay vào đó cần xây dựng hệ thống y tế dựa trên dữ liệu và khả năng kết nối. Việc Bộ Y tế ban hành Thông tư số 13/2025/TT-BYT được ông Frank Hester đánh giá là một trong những chính sách quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số y tế. 

Theo đó, bệnh án điện tử sẽ được triển khai tại các bệnh viện, trung tâm y tế và trạm y tế trên phạm vi toàn quốc, tiến tới thay thế hoàn toàn hồ sơ giấy và sổ khám bệnh truyền thống. Thông tin khám chữa bệnh được lưu trữ tập trung, giúp việc truy xuất nhanh chóng, chính xác hơn.

Ông Frank Hester OBE nhấn mạnh, giá trị của bệnh án điện tử không chỉ dừng ở việc thay thế hồ sơ giấy mà còn tạo lập nguồn dữ liệu phục vụ quản lý, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Khi dữ liệu được số hóa và kết nối, ngành y tế có thêm cơ sở để đánh giá nhu cầu chăm sóc sức khỏe, xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng, đồng thời thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các giải pháp đổi mới sáng tạo trong khám, chữa bệnh.

Thống nhất dữ liệu y tế, quản lý sức khỏe người dân trọn vòng đời

Ông Frank Hester OBE cũng cho rằng, số hóa không đồng nghĩa với chuyển đổi số thành công. Nhiều cơ sở y tế đã triển khai các phần mềm riêng lẻ nhưng chưa kết nối, dẫn đến tình trạng dữ liệu phân tán và phát sinh nhiều thủ tục trong khám, chữa bệnh. Do đó, cần hướng tới là xây dựng hệ thống dữ liệu y tế thống nhất, liên thông trên phạm vi toàn quốc.

Ông Frank Hester OBE cũng nhận định, Việt Nam có cơ hội đi nhanh hơn bằng cách học hỏi kinh nghiệm quốc tế, xây dựng ngay từ đầu một kiến trúc dữ liệu y tế thống nhất, giúp bệnh án điện tử đồng bộ, liên thông và bền vững, tránh tình trạng dữ liệu phân mảnh mà nhiều nước đã gặp phải.

PGS.TS Trần Quý Tường, Chủ tịch Hội Tin học y tế Việt Nam cho rằng, xây dựng bệnh viện thông minh là quá trình đổi mới phương thức quản trị dựa trên dữ liệu và công nghệ số, trong đó dữ liệu là tài sản chiến lược, công nghệ là công cụ hỗ trợ và người dân là trung tâm của mọi hoạt động.

Tuy nhiên, chuyển đổi số y tế vẫn đối mặt với nhiều khó khăn như hạ tầng công nghệ chưa đồng đều, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, dữ liệu chưa được chuẩn hóa, nhân lực công nghệ thông tin chưa đáp ứng yêu cầu, cùng những đòi hỏi ngày càng cao về bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và hoàn thiện cơ chế tài chính.

Chia sẻ về thực tiễn triển khai tại TP Hồ Chí Minh, PGS.TS.BS Nguyễn Hồng Chương cho biết, mặc dù 100% bệnh viện trên địa bàn đã triển khai bệnh án điện tử, song mức độ thực hiện chưa đồng đều. Có bệnh viện đã hoàn toàn không sử dụng hồ sơ giấy, trong khi nhiều cơ sở vẫn đang tiếp tục hoàn thiện.

Theo ông Nguyễn Hồng Chương, thời gian tới ngành y tế Thành phố sẽ tiếp tục xây dựng bệnh viện không giấy, bệnh viện thông minh; đồng thời chuẩn hóa, liên thông và chia sẻ dữ liệu sức khỏe của người dân thay vì quản lý riêng lẻ tại từng cơ sở y tế.

Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cũng cho biết, ngành y tế Thành phố đang ưu tiên xây dựng dữ liệu sức khỏe của người dân. Mỗi người dân sẽ có một hồ sơ sức khỏe điện tử được quản lý xuyên suốt vòng đời, tích hợp kết quả khám sức khỏe định kỳ và toàn bộ quá trình khám, chữa bệnh.

Cùng với việc hoàn thiện hồ sơ sức khỏe và bệnh án điện tử, TP Hồ Chí Minh đang xây dựng kho dữ liệu lớn của ngành y tế, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026. Kho dữ liệu sẽ tích hợp thông tin về khám, chữa bệnh, nhân lực y tế, tài chính y tế, bảo trợ xã hội, phòng, chống dịch bệnh và các bệnh mới nổi. Trên cơ sở đó, ngành y tế sẽ ứng dụng AI để dự báo xu hướng bệnh tật, dịch bệnh và hỗ trợ công tác quản lý sức khỏe người dân.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Hồng Chương, liên thông dữ liệu là yêu cầu quan trọng để phát huy hiệu quả chuyển đổi số. Hiện Bộ Y tế đã có 26 cơ sở dữ liệu và trong năm 2026 sẽ triển khai đầy đủ 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Khi các cơ sở dữ liệu này được kết nối với kho dữ liệu của TP Hồ Chí Minh, dữ liệu sẽ không chỉ phục vụ công tác quản lý của địa phương mà còn được chia sẻ phục vụ người dân trên phạm vi cả nước.

Ông Frank Hester OBE cho biết, nhiều quốc gia đang triển khai mô hình “Một người dân, một hồ sơ sức khỏe”, trong đó toàn bộ thông tin y tế của người dân được quản lý trên một hồ sơ thống nhất, xuyên suốt từ tuyến cơ sở đến các bệnh viện chuyên khoa trung ương. Khi người dân đến khám tại bất kỳ cơ sở y tế nào, bác sĩ có thể tiếp cận lịch sử bệnh, kết quả xét nghiệm, đơn thuốc và các can thiệp trước đó; đồng thời dữ liệu mới được cập nhật liên tục.

Thông tin sức khỏe đi theo người bệnh, thay vì người bệnh phải tự mang theo hồ sơ. Mô hình này góp phần nâng cao tính liên tục trong điều trị, giảm xét nghiệm trùng lặp, tăng an toàn kê đơn, tối ưu nguồn lực y tế và hỗ trợ quản lý bệnh mạn tính hiệu quả. 

Các chuyên gia nhận định, khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, ngành y tế không chỉ nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh mà còn hình thành nguồn dữ liệu lớn phục vụ công tác dự báo dịch tễ, hoạch định chính sách, nghiên cứu khoa học và phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y học. Đây cũng là nền tảng để hệ thống y tế từng bước chuyển từ mô hình "chữa bệnh" sang "quản lý sức khỏe", tăng cường dự phòng, phát hiện sớm nguy cơ và can thiệp kịp thời, hướng tới mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân.