Giao dịch số tăng mạnh

Theo thông tin của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chiều 5/5, chuyển đổi số trong ngành ngân hàng đang diễn ra mạnh mẽ, đồng bộ trên nhiều trụ cột, từ hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng đến xây dựng hệ sinh thái dịch vụ số và kết nối dữ liệu.

Trong đó, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng so với cùng kỳ năm 2025. Đơn cử trong 3 tháng đầu năm nay, tổng số giao dịch tăng 37,98% về số lượng và 14,22% về giá trị.

Xét theo từng kênh, giao dịch qua Internet tăng mạnh nhất với 65,68% về số lượng và 28,85% về giá trị. Kênh điện thoại di động tiếp tục đóng vai trò chủ lực khi tăng 33,22% về số lượng và 8,35% về giá trị. Đặc biệt, thanh toán qua mã QR dù tăng 16,43% về số lượng nhưng lại bứt phá tới 52,4% về giá trị, phản ánh sự mở rộng nhanh chóng của hình thức thanh toán tiện lợi này trong các giao dịch có giá trị lớn hơn.

Để "Thế giới là nhà với QR xuyên biên giới", mới đây Vietcombank, NAPAS và Ant International đã thông báo triển khai dịch vụ thanh toán QR song phương Việt Nam - Trung Quốc, giúp cho cả tỷ người dùng ví điện tử Alipay tại Trung Quốc có thể thanh toán bằng cách quét mã QR tại hàng nghìn điểm chấp nhận thanh toán tại Việt Nam.

Trong đó, Vietcombank đóng vai trò là ngân hàng quyết toán của toàn hệ thống. Ngay sau đó, Vietcombank tiếp tục thông báo đã chính thức hợp tác với Alipay và trở thành ngân hàng đầu tiên tại Việt Nam hiện cung cấp dịch vụ thanh toán QR xuyên biên giới, cho phép khách hàng tại Việt Nam sử dụng ứng dụng VCB Digibank để quét và thanh toán bằng mã QR tại hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới.

“Ở chiều ngược lại, các phương thức thanh toán truyền thống đang dần thu hẹp. Đến cuối tháng 3/2026, toàn thị trường có 20.699 máy ATM, giảm 3,01% so với cùng kỳ năm trước, trong khi số lượng POS đạt 772.552 thiết bị, tăng nhẹ 0,53%.  Đáng chú ý, trong cùng kỳ, giao dịch qua ATM giảm 9,29% về số lượng, cho thấy nhu cầu rút tiền mặt và sử dụng tiền mặt tiếp tục suy giảm, nhường chỗ cho các phương thức thanh toán số hiện đại’’, đại diện NHNN cho biết.

Những con số này không chỉ phản ánh sự thay đổi về hành vi người tiêu dùng mà còn cho thấy hiệu quả của các chính sách thúc đẩy thanh toán không tiền mặt trong thời gian qua. Bên cạnh hệ thống ngân hàng truyền thống, dịch vụ Tiền di động (Mobile Money) đang phát huy vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tài chính toàn diện, đặc biệt tại các khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Tính đến ngày 31/3, tổng số tài khoản Mobile Money được đăng ký và sử dụng đạt 11,45 triệu tài khoản. Số lượng giao dịch thông qua dịch vụ này đạt 5,64 triệu giao dịch với tổng giá trị 154,34 tỷ đồng.  Theo NHNN, dù quy mô chưa lớn so với toàn thị trường, nhưng Mobile Money đã chứng minh hiệu quả trong việc đưa dịch vụ tài chính đến gần hơn với người dân ở những khu vực khó tiếp cận ngân hàng. Sự phát triển của Mobile Money không chỉ góp phần gia tăng tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) mà còn hỗ trợ thu hẹp khoảng cách số, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các dịch vụ tài chính cơ bản một cách thuận tiện, chi phí thấp.

Hơn 156,6 triệu hồ sơ khách hàng được đối chiếu thông tin sinh trắc học

Một trong những nền tảng quan trọng của chuyển đổi số ngân hàng là dữ liệu. Ngành Ngân hàng đã và đang tập trung đầu tư, nâng cấp hạ tầng dữ liệu nhằm đảm bảo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung.”

Việc khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư, hệ thống định danh điện tử VNeID và căn cước công dân gắn chip đã mang lại những kết quả đáng kể. Theo thông tin mới nhất của NHNN, tính đến ngày 24/4, hơn 156,6 triệu hồ sơ khách hàng đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học, bao gồm hơn 154,5 triệu hồ sơ cá nhân và hơn 2,13 triệu hồ sơ tổ chức. Điều này giúp loại bỏ các tài khoản ảo, nâng cao độ chính xác trong định danh và tăng tính minh bạch của hệ thống.

Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam cũng đã đối chiếu khoảng 57 triệu lượt hồ sơ, làm sạch gần 44,5 triệu hồ sơ khách hàng. Đồng thời, 57 tổ chức tín dụng (TCTD) và 39 tổ chức trung gian thanh toán đã tích hợp tính năng xác thực sinh trắc học trên ứng dụng Mobile Banking; 63 tổ chức tín dụng triển khai nhận diện khách hàng tại quầy bằng căn cước công dân gắn chip; 32 TCTD và 15 trung gian thanh toán đang tích hợp VNeID, trong đó 21 đơn vị đã triển khai chính thức.

Bên cạnh đó, NHNN đã hoàn thành đồng bộ 4 cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia, đồng thời tiếp tục làm giàu dữ liệu theo yêu cầu. Việc xây dựng các API kết nối, chia sẻ dữ liệu với Văn phòng Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước qua nền tảng NDXP đã góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu liên thông, phục vụ hiệu quả công tác quản lý và điều hành.

Cùng với sự phát triển nhanh của thanh toán số, công tác đảm bảo an ninh, an toàn hệ thống luôn được đặt lên hàng đầu. NHNN đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong phòng, chống tội phạm công nghệ cao, đồng thời triển khai nhiều giải pháp công nghệ nhằm bảo vệ người dùng.
Hệ thống ngăn lừa đảo đã gửi cảnh báo hơn 3,8 triệu lượt khách hàng

Một trong những điểm nhấn là Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro (SIMO). Hệ thống này cho phép các tổ chức thành viên chia sẻ thông tin về các tài khoản nghi ngờ, từ đó đưa ra cảnh báo kịp thời và ngăn chặn giao dịch gian lận.

Tính đến ngày 27/4, SIMO đã được triển khai tại 149 đơn vị, bao gồm 99 tổ chức tín dụng và 50 tổ chức trung gian thanh toán. Hệ thống đã gửi cảnh báo tới hơn 3,8 triệu lượt khách hàng, trong đó hơn 1,2 triệu lượt đã chủ động dừng hoặc hủy giao dịch, với tổng giá trị giao dịch liên quan lên tới hơn 4,3 nghìn tỷ đồng.

Việc triển khai đồng bộ các cảnh báo trên nhiều kênh như Mobile Banking, Internet Banking, ATM và tại quầy giao dịch không chỉ giúp nâng cao trải nghiệm người dùng mà còn tăng cường khả năng phòng ngừa rủi ro, bảo vệ tài sản của khách hàng. Cải cách hành chính tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng trong quá trình chuyển đổi số ngành Ngân hàng. Nhiều năm liền, NHNN nằm trong nhóm dẫn đầu về chỉ số cải cách hành chính.

Đáng chú ý, đơn vị đã đề xuất cắt giảm và đơn giản hóa 269/298 thủ tục hành chính, đạt tỷ lệ 90,3%; đồng thời cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh. Năm 2025, thêm 32 dịch vụ công toàn trình được cung cấp, nâng tổng số lên 57 dịch vụ, hoàn thành mục tiêu 100% thủ tục đủ điều kiện được số hóa.

Trong những tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hồ sơ được số hóa đạt 73,97%; tỷ lệ cấp kết quả điện tử đạt 78,87%; và tỷ lệ khai thác, sử dụng lại dữ liệu đã số hóa đạt 68,9%. Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung đã tiếp nhận và xử lý hơn 5.300 hồ sơ trong 4 tháng đầu năm, với mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp luôn duy trì trên 90%.

Theo NHNN, không chỉ dừng ở hạ tầng và công nghệ, ngành Ngân hàng còn chú trọng xây dựng văn hóa số và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong toàn hệ thống. Hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số,” NHNN đã phát động các chương trình thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Quốc gia. 

Các phong trào này nhằm phổ cập kiến thức, kỹ năng số, đồng thời khơi dậy tinh thần chủ động đổi mới trong mỗi cán bộ, tổ chức tín dụng. Kết quả, toàn ngành đã ghi nhận 1.484 sáng kiến, trong đó có 37 sáng kiến số được đăng ký trên Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ….