Để hiểu rõ hơn những điểm mới này, Tiến sĩ Nguyễn Hải Long - Vụ trưởng Vụ Công tác đại biểu, Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội đã có những chia sẻ với chúng tôi xung quanh công tác bầu cử kỳ này.

Thưa TS. Nguyễn Hải Long, ông có thể cho biết những điểm mới trong công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) nhiệm kỳ 2026 - 2031?

Kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2026 - 2031 có một số điểm đặc biệt sau đây.

Thứ nhất là về thời gian, quy trình bầu cử vẫn như các kỳ bầu cử trước đây nhưng thời gian giữa các bước được rút ngắn khá nhiều. 

Thứ hai là khi chúng ta tổ chức thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, không còn địa phương cấp huyện thì công tác triển khai bầu cử được triển khai thẳng từ cấp tỉnh xuống cấp xã.

Thứ ba áp dụng mạnh mẽ việc chuyển đổi số vào các quy trình bầu cử để triển khai nhanh chóng từ Trung ương xuống địa phương. Ví dụ như bước đầu thực hiện người ứng cử ĐBQH và đại biểu HĐND đăng ký hồ sơ trực tuyến. Đây là điểm mới mà lần đầu tiên chúng ta thực hiện. Tất nhiên, bên cạnh đó vẫn có hồ sơ giấy cũng được thực hiện song song.

Việc triển khai trên hệ thống cổng thông tin điện tử bầu cử với rất nhiều thông tin được công khai, minh bạch. Trên trang điện tử này cử tri có thể xem được danh sách ứng cử viên ĐBQH, đại biểu HĐND theo đơn vị tỉnh, xã. Trong ngày bầu cử, số lượng cử tri đi bầu sẽ được cập nhật theo từng giờ để Hội đồng bầu cử quốc gia nắm bắt được tình hình cử tri đi bầu cử trên toàn quốc, ở từng tỉnh, từng xã và thậm chí tới từng Tổ bầu cử.

Vậy thưa ông, quy trình cử tri đi bầu cử kỳ này có gì khác so với những lần trước đây khi chưa có chuyển đổi số?

Quy trình cử tri đi bầu cử lần này vẫn như các lần trước. Ngày bầu cử vẫn như vậy nhưng có hai điểm khác tác động trực tiếp tới người dân. Đó là trước đây công tác truyền thông tới người dân, địa phương làm khá đa dạng như in giấy hay tuyên truyền qua báo chí để truyền tải thông tin tới người dân. Nhưng dự kiến trong kỳ bầu cử này, người dân có thể mở ứng dụng VNeID trên điện thoại để có thể biết được ngày đi bầu cử là 15/3/2026, ứng cử viên ĐBQH và đại biểu HĐND hai cấp mà mình sẽ lựa chọn là những ai. 

Người dân có thể xem được những thông tin này bất cứ lúc nào, dù ngồi ở nhà hay ngồi trên ô tô, nếu rảnh rỗi mọi người đều xem được... tức là thông tin về kỳ bầu cử được đưa tới người dân thường xuyên, liên tục thuận lợi nhất và hy vọng rằng công việc này được chúng ta triển khai tốt.

Bên cạnh đó, C06 Bộ Công an đã tiến hành hỗ trợ Ủy ban nhân dân cấp xã lập danh sách cử tri trên cơ sở căn cước công dân nên sẽ không có chuyện sót cử tri hay trùng lặp trong danh sách cử tri, một cử tri có tên ở 2 nơi ở khác nhau.

Ông có khuyến cáo gì đối với cử tri đi bầu cử, nhất là có những cử tri thường trú tại một địa phương nhưng ngày bầu cử họ lại công tác ở địa phương khác?

Đối với cử tri, có 2 nội dung cần quan tâm: 

Một là thường xuyên mở ứng dụng VNeID để xem mình sẽ bầu cử ở tổ bầu cử nào, để tìm hiểu cặn kẽ từng ứng cử viên, giúp cho việc lựa chọn chính xác. Bởi vì đây là lựa chọn người đại diện cho mình.

Hai là đối với cử tri đi làm ăn xa, có việc di chuyển khỏi nơi ở trong ngày bầu cử thì bây giờ đã thuận lợi hơn rất nhiều, người dân chỉ cần làm duy nhất một thao tác trên máy điện thoại, đó là sử dụng ứng dụng VNeID để thông báo tới Ủy ban nhân dân cấp xã việc mình đi bỏ phiếu ở nơi khác.

Tất cả quy trình còn lại sẽ do cơ quan công an sử dụng hệ thống VNeID thực hiện.

Nghĩa là cử tri di chuyển khỏi nơi cư trú vẫn có thể bỏ phiếu trong ngày bầu cử ở nơi đến công tác, thưa ông?

Đúng như vậy, để đảm bảo quyền và nghĩa vụ của công dân.

Xin trân trọng cảm ơn ông!