Mong muốn tương đồng

Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một tổng thống Hàn Quốc sau 8 năm. Tổng thống Lee Jae Myung đã hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và các nhà lãnh đạo cấp cao Trung Quốc.

Tại các cuộc gặp, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định Trung Quốc coi trọng quan hệ với Hàn Quốc, đặt mối quan hệ này ở vị trí ưu tiên trong chính sách ngoại giao khu vực, sẵn sàng duy trì tính liên tục và ổn định, thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược phát triển lành mạnh trên cơ sở hợp tác hữu nghị và cùng có lợi. Trung Quốc kêu gọi hai bên tăng cường lòng tin, tôn trọng con đường phát triển của nhau, dung hòa lợi ích cốt lõi và giải quyết khác biệt thông qua đối thoại.

Về phía Hàn Quốc, Tổng thống Lee Jae Myung nhấn mạnh Seoul coi trọng quan hệ với Bắc Kinh, tôn trọng lợi ích cốt lõi và các mối quan ngại chính của Trung Quốc, đồng thời mong muốn làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược song phương. Ông khẳng định hợp tác kinh tế - thương mại đã và đang đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội của cả hai nước, bày tỏ kỳ vọng đạt thêm nhiều kết quả thiết thực trong thời gian tới.

Chuyến thăm thu hút sự chú ý đặc biệt ở 4 khía cạnh chính, gồm phản ứng sớm trước những biến động tiềm tàng trên bán đảo Triều Tiên, trong đó có khả năng xuất hiện hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều; tiếp đến là thúc đẩy khôi phục toàn diện quan hệ Hàn - Trung; quản lý các vấn đề nóng trong khu vực, bao gồm cạnh tranh Trung - Nhật và cuối cùng là phối hợp ứng phó với những thay đổi sâu sắc của trật tự toàn cầu.

Thách thức chồng chất

Nhiệm vụ trọng tâm của chuyến thăm là thiết lập lại nền tảng ổn định cho quan hệ Hàn - Trung. Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992, quan hệ song phương đã trải qua giai đoạn phát triển (1992-2000), giai đoạn điều chỉnh (2000-2016) và rơi vào căng thẳng kéo dài sau khi Hàn Quốc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD năm 2016. Cả Seoul và Bắc Kinh đều nhận thấy xung đột kéo dài gần một thập niên qua không mang lại lợi ích cho bên nào. Việc ông Lee Jae Myung nhậm chức sau cuộc bầu cử sớm tháng 6/2025 đã mở ra cơ hội để Trung Quốc thúc đẩy cải thiện quan hệ, trong bối cảnh chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình tới Hàn Quốc và Hội nghị APEC Gyeongju 2025 được xem là dấu mốc tái khởi động quan hệ song phương.

Tuy nhiên, việc “phá băng” quan hệ Hàn - Trung phải đối mặt với nhiều thách thức mang tính cấu trúc. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, khác biệt về giá trị, hệ thống chính trị và bản sắc quốc gia nổi lên rõ nét trong lĩnh vực chính trị - ngoại giao. Về kinh tế, sự chuyển đổi cơ cấu công nghiệp của Trung Quốc đã khiến quan hệ kinh tế Hàn - Trung từ tính chất bổ sung sang cạnh tranh, trong khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao của Mỹ đối với Trung Quốc tiếp tục thu hẹp không gian hợp tác giữa Seoul và Bắc Kinh.

Trong lĩnh vực an ninh, Hàn Quốc tăng cường liên minh Hàn - Mỹ và hợp tác ba bên Hàn - Mỹ - Nhật nhằm đối phó các mối đe dọa hạt nhân và tên lửa từ Triều Tiên, trong khi Trung Quốc chỉ trích các liên kết này làm gia tăng căng thẳng tại Đông Bắc Á. Đáng chú ý, Bắc Kinh gần đây giảm nhấn mạnh vấn đề phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên - mục tiêu cốt lõi mà Hàn Quốc kiên trì theo đuổi.

Ở phương diện văn hóa - xã hội, việc Trung Quốc hạn chế phổ biến các nội dung liên quan đến Hallyu sau vụ THAAD đã làm gia tăng tâm lý bài Trung và bài Hàn trong dư luận hai nước, ảnh hưởng tiêu cực tới nền tảng xã hội của quan hệ song phương. Bên cạnh đó, các vấn đề mới như tranh cãi xung quanh công trình Trung Quốc xây dựng tại Khu biện pháp tạm thời trên biển Tây (PMZ), cũng như sức ép buộc Hàn Quốc phải thể hiện lập trường về vấn đề Đài Loan, tiếp tục làm phức tạp môi trường đối ngoại của Seoul.

Hòa hoãn chiến thuật

Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung có dấu hiệu bước vào giai đoạn hòa hoãn chiến thuật, nhiều chuyên gia cho rằng đây là cơ hội để Hàn Quốc và Trung Quốc điều chỉnh chính sách theo hướng thực dụng hơn. Chuyến thăm của Tổng thống Lee vì vậy được kỳ vọng sẽ tạo động lực khôi phục hợp tác kinh tế - công nghệ song phương. Chặng dừng chân ở Thượng Hải và cuộc gặp với các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ cao Hàn - Trung được xem là minh chứng cho ưu tiên này.

Dù chưa thể đánh giá đầy đủ kết quả chuyến thăm do hai bên không ra tuyên bố chung, việc lãnh đạo hai nước nhất trí khôi phục các kênh đối thoại chiến lược, tăng cường trao đổi trong lĩnh vực ngoại giao, an ninh và quốc phòng, cũng như phối hợp thúc đẩy đối thoại với Triều Tiên, được coi là tín hiệu tích cực. Dựa trên nền tảng đó, hai nước sẽ mở rộng trao đổi và giao lưu giữa cơ quan quốc phòng, tăng cường lòng tin lẫn nhau và tìm kiếm phương án đóng góp cho hòa bình và ổn định khu vực.

Chủ tịch Tập Cận Bình đã ẩn ý rằng “băng dày ba tấc không thể tan trong một sớm một chiều”, cho thấy việc khôi phục quan hệ Hàn - Trung cần thời gian và nỗ lực bền bỉ. Chỉ khi hai bên kiên trì quản lý khác biệt, duy trì đối thoại chiến lược và thúc đẩy hợp tác thực chất, quan hệ Hàn - Trung mới có thể đạt được sự ổn định và lợi ích bền vững cho cả hai nước.