Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa trả lời kiến nghị của cử tri về việc kiện toàn hệ thống Văn phòng Đăng ký đất đai để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tạo thuận lợi cho người dân khi thực hiện thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đơn vị đang được giao chủ trì xây dựng Luật Đất đai sửa đổi. Quá trình này sẽ nghiên cứu, tổng kết và đánh giá toàn diện cả về lý luận và thực tiễn nhằm hoàn thiện mô hình tổ chức hệ thống cơ quan đăng ký đất đai theo hướng thống nhất, hiện đại, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Trước đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá việc tổ chức Văn phòng Đăng ký đất đai theo mô hình một cấp trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong quá trình thực hiện Luật Đất đai 2013. Kết quả cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cơ bản hoàn thành, tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt mức cao.

Hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh hiện là lực lượng nòng cốt trong đo đạc, lập bản đồ địa chính, xây dựng, quản lý và cập nhật cơ sở dữ liệu đất đai; đồng thời là nền tảng quan trọng phục vụ chuyển đổi số của ngành, hướng tới dịch vụ công hiện đại, minh bạch và không phụ thuộc địa giới hành chính.

Thời gian qua, có ý kiến đề xuất chuyển chức năng, nhiệm vụ của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai về cấp xã. Tuy nhiên, nhiều địa phương kiến nghị tiếp tục duy trì mô hình hiện nay. Việc chuyển giao này có phạm vi tác động lớn, liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của người sử dụng đất và ảnh hưởng đến tính thống nhất, chuyên nghiệp, hiệu quả của hệ thống đăng ký đất đai.

Theo GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cần phân biệt rõ đăng ký ban đầu để cấp "sổ đỏ" (chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn...) vì đây là hai nghiệp vụ hoàn toàn khác nhau. Theo ông, cấp xã nên đảm nhiệm việc tiếp nhận hồ sơ, xác minh và lập thủ tục đăng ký ban đầu để cấp giấy chứng nhận.

Trong khi đó, hoạt động đăng ký biến động cần tiếp tục được quản lý tập trung thông qua hệ thống Văn phòng Đăng ký đất đai cấp tỉnh và các chi nhánh nhằm bảo đảm tính thống nhất của dữ liệu và quản lý đất đai. Vì vậy, nếu chuyển toàn bộ Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai về cấp xã sẽ dễ dẫn đến sự nhầm lẫn giữa hai chức năng này, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và vận hành hệ thống đăng ký đất đai.

Cùng vấn đề trên PGS. TS Trần Trọng Phương, Trưởng khoa Tài nguyên và Môi trường Học viện Nông nghiệp cho rằng, nếu sắp xếp các chi nhánh của Văn phòng Đăng ký đất đai về UBND cấp xã sẽ phát sinh nhiều khó khăn. Hệ thống quản lý có nguy cơ bị phân mảnh, thiếu đồng bộ, khó kiểm soát, ảnh hưởng đến tính chính xác, đầy đủ và thống nhất của cơ sở dữ liệu đất đai.

Việc sắp xếp lại cũng không phù hợp với xu hướng quản lý dữ liệu tập trung và sẽ gây khó khăn cho việc giải quyết thủ tục hành chính phi địa giới. Trong khi đó, các Văn phòng Đăng ký đất đai hiện là đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên; nếu chuyển về cấp xã sẽ làm tăng áp lực ngân sách địa phương và có nguy cơ dịch chuyển đội ngũ cán bộ có chuyên môn về đăng ký đất đai, công nghệ thông tin sang lĩnh vực khác.

Theo PGS. TS Trần Trọng Phương, việc chuyển các Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai về xã, phường sẽ làm gia tăng áp lực về tổ chức bộ máy, nhân lực và ngân sách địa phương. Văn phòng Đăng ký đất đai là đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động theo cơ chế tự chủ theo quy định của pháp luật. Nếu các Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai được chuyển về UBND cấp xã, địa phương sẽ phải thực hiện việc chuyển giao chức năng, nhiệm vụ, tài sản, hồ sơ.

“Do đó, việc chuyển các Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai về UBND cấp xã cần được đánh giá toàn diện về tác động đối với tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực và cơ chế tài chính nhằm bảo đảm việc sắp xếp tổ chức phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước về đất đai và sử dụng hiệu quả các nguồn lực”, PGS. TS Trần Trọng Phương nói.