Động thái kép của Chủ tịch Trung Quốc

Theo tờ Global Times (Trung Quốc), trong cuộc họp trực tuyến ngày 4/2 với Tổng thống Nga Vladimir Putin, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho rằng Trung Quốc và Nga cần phối hợp để duy trì ổn định chiến lược toàn cầu, trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng biến động kể từ đầu năm.

Ông Tập Cận Bình cho rằng, với vai trò là các cường quốc có trách nhiệm và là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ), Trung Quốc cùng Nga có nghĩa vụ khuyến khích cộng đồng quốc tế bảo vệ công bằng, chính nghĩa; kiên định gìn giữ những thành quả của thắng lợi từ Chiến tranh Thế giới thứ 2; đồng thời gìn giữ hệ thống quốc tế lấy LHQ làm trụ cột cùng những chuẩn mực cơ bản của luật pháp quốc tế.

Về phần Tổng thống Putin, ông lưu ý rằng theo lịch Trung Quốc, ngày 4/2 năm nay là Lập Xuân, cột mốc mở đầu mùa Xuân. Đó là khi giá lạnh lùi dần và thiên nhiên bước vào chu kỳ tái sinh, thức tỉnh. Tuy nhiên, xét trên phương diện quan hệ Nga - Trung Quốc, “mùa Xuân kéo dài quanh năm” không phụ thuộc vào thời tiết.

Trong khi đó, qua cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Trump, ông Tập Cận Bình cho rằng trong một năm qua, hai bên duy trì trao đổi thông suốt, cuộc gặp thành công tại Busan (Hàn Quốc) đã góp phần định hướng và lèo lái quan hệ Trung-Mỹ, nhận được sự hoan nghênh của nhân dân hai nước và cộng đồng quốc tế. Ông nhấn mạnh rất coi trọng quan hệ Trung - Mỹ, bày tỏ sẵn sàng trong năm mới tiếp tục cùng Tổng thống Trump dẫn dắt quan hệ song phương vượt qua khó khăn, tiến lên ổn định, thúc đẩy thực hiện thêm nhiều việc lớn.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nêu rõ mỗi bên đều có những quan tâm riêng, song Trung Quốc nhất quán quan điểm “nói là làm, đã hứa là thực hiện”. Ông cho rằng nếu hai bên duy trì quan điểm bình đẳng, tôn trọng, cùng có lợi và đi cùng chiều hướng, có thể tìm ra giải pháp cho những quan tâm của nhau.

Về phần mình, Tổng thống Donald Trump cho rằng quan hệ Mỹ-Trung là mối quan hệ song phương quan trọng hàng đầu trên thế giới. Ông chủ Nhà Trắng thứ 47 đồng thời khẳng định có mối quan hệ rất tốt và tôn trọng Chủ tịch Tập Cận Bình. Ông cho biết dưới sự dẫn dắt của hai nhà lãnh đạo, Mỹ và Trung Quốc đã có tương tác tích cực trong các lĩnh vực như kinh tế, thương mại. Tổng thống Trump khẳng định Mỹ sẵn sàng tăng cường hợp tác với Trung Quốc, thúc đẩy quan hệ song phương đạt tiến triển mới, coi trọng các quan tâm của Trung Quốc, sẵn sàng duy trì trao đổi với phía Bắc Kinh, giữ cho quan hệ Mỹ-Trung ổn định.

Lăng kính chuyên gia

Cuộc họp trực tuyến giữa ông Tập Cận Bình và nhà lãnh đạo Nga Putin, cùng cuộc điện đàm với Tổng thống Trump diễn ra trước khi Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) hết hiệu lực vào ngày 5/2. Tổng thống Trump từng cho rằng bất kỳ hiệp ước nào thay thế New START trong tương lai cần có sự tham gia của Trung Quốc.Tuy nhiên, Bắc Kinh nhiều lần bác bỏ đề xuất này, khẳng định kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc nhỏ hơn nhiều so với Mỹ và Nga.

Giáo sư Cui Hongjian, Học viện Quản trị Khu vực và Toàn cầu thuộc Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, nói với The Straits Times (Singapore) rằng việc Hiệp ước New START hết hiệu lực có thể khiến Washington gia tăng sức ép đối với Bắc Kinh trong các thỏa thuận kiểm soát vũ khí trong tương lai.

Ông cho biết: “Khi cả Nga và Trung Quốc cùng cảm nhận mối đe dọa và áp lực từ bên thứ ba, hai nước chắc chắn sẽ cần tăng cường phối hợp lập trường. Và khi cần thiết, họ có thể đưa ra phản ứng thống nhất”.

Ngoài ra, nhà nghiên cứu Wang Xiaoquan tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc, đánh giá với Global Times rằng tương tác giữa lãnh đạo Trung Quốc và Nga ngay từ đầu năm đã trở thành cơ chế quan trọng cùng cố quan hệ song phương. Trong năm mới, hàng loạt nhiệm vụ then chốt và các vấn đề chiến lược lớn sẽ cần được phối hợp thông qua trao đổi cấp cao, nhằm xác định rõ ưu tiên và tạo dựng đồng thuận.

Hãng RIA Novosti (Nga) dẫn lời người phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 4/2 đánh giá: “Thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện phối hợp trong kỷ nguyên mới với Trung Quốc là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Nga. Quan hệ này đang được phát triển một cách có hệ thống, toàn diện, hiệu quả và thành công. Và chúng tôi nhận thấy quyết tâm chính trị từ cả hai phía trong việc tiếp tục thúc đẩy hợp tác này”.

Nhà nghiên cứu Zhang Hong tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc phân tích rằng Trung Quốc và Nga cùng chia sẻ lập trường và cam kết lâu dài trong bảo vệ trật tự quốc tế. Trong khi đó, Trung Quốc theo đuổi mối quan hệ ổn định, lành mạnh và bền vững với Mỹ dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau, tồn tại hòa bình và hợp tác cùng có lợi.

Giáo sư Li Haidong tại Đại học Ngoại giao Trung Quốc lưu ý rằng mặc dù cạnh tranh giữa Bắc Kinh và Washington đôi khi trở nên gay gắt nhưng Trung Quốc vẫn duy trì liên lạc cấp cao thường xuyên với Mỹ để định hướng, ngăn ngừa tính toán sai lầm và ổn định quan hệ.

Giáo sư Li Haidong lập luận rằng Trung Quốc, Nga và Mỹ đều là thành viên thường trực của HĐBA LHQ. Do đó, những tiếp xúc như vừa qua tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác giữa các cường quốc nhằm giải quyết những thách thức chung mà cộng đồng quốc tế đang phải đối mặt và có lợi cho hòa bình cùng ổn định toàn cầu.

Ông Zhang Hong nhấn mạnh rằng trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với hàng loạt biến động và rủi ro địa chính trị, Trung Quốc thông qua trao đổi với Nga và Mỹ đã gửi đi thông điệp rõ ràng tới cộng đồng quốc tế rằng các vấn đề toàn cầu cần sự tham gia rộng rãi của nhiều quốc gia, và Bắc Kinh đang thực hiện đầy đủ trách nhiệm cũng như vai trò ảnh hưởng riêng.