Tuy nhiên, thực tế sản xuất cho thấy, cùng trong điều kiện thời tiết bất lợi, những vùng nuôi chủ động áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, quản lý tốt môi trường vẫn duy trì được đàn tôm phát triển ổn định, mở ra kỳ vọng về một vụ nuôi hiệu quả.

Nhiều vùng nuôi thiệt hại do nắng nóng kéo dài

Tại Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Vĩnh Thành (xã Cửa Tùng, Quảng Trị) không khí khẩn trương xen lẫn lo lắng bao trùm vùng nuôi tôm tập trung của địa phương. Nhiều ao nuôi vừa phải thu hoạch sớm khi tôm chưa đạt kích cỡ thương phẩm vì dịch bệnh phát sinh trong điều kiện nắng nóng kéo dài.

Đứng bên ao nuôi vừa tháo cạn nước, ông Nguyễn Đình Đào vẫn chưa hết tiếc nuối. Gia đình ông có 1,2 ha với 4 ao nuôi, thả khoảng 300.000 con giống tôm thẻ chân trắng. Sau hơn một tháng chăm sóc, đàn tôm bắt đầu xuất hiện bệnh phân trắng và hoại tử gan tụy cấp tính. Chỉ trong thời gian ngắn, tôm chết ngày càng nhiều, buộc gia đình phải thu hoạch sớm để giảm thiểu thiệt hại.

Ông Nguyễn Đình Đào cho biết, nắng nóng kéo dài khiến nhiệt độ nước trong ao thay đổi rất nhanh, ban ngày tăng cao, ban đêm giảm mạnh làm môi trường nuôi biến động liên tục. Tôm giảm ăn, sức đề kháng suy yếu rồi phát bệnh. Vụ nuôi này, gia đình thiệt hại khoảng 80 triệu đồng, gồm chi phí con giống, thức ăn và cải tạo ao.

Cùng chung hoàn cảnh, ông Trần Văn Kiện có 3 ao nuôi với diện tích 0,8 ha. Sau khoảng 40 ngày thả giống, khi tôm đạt cỡ 400-500 con/kg thì môi trường ao bắt đầu biến động mạnh. Dù đã tăng cường quạt nước, bổ sung khoáng chất và xử lý môi trường, tôm vẫn chết hàng loạt, gây thiệt hại hơn 50 triệu đồng.

Theo ông Trần văn Kiện, nhiệt độ nước tăng cao làm giảm lượng ôxy hòa tan, phát sinh khí độc và tạo điều kiện để các tác nhân gây bệnh phát triển. Khi sức đề kháng suy giảm, tôm rất dễ mắc bệnh và chết hàng loạt.

Giám đốc Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Vĩnh Thành Phạm Trung Vĩnh cho hay, Hợp tác xã hiện có khoảng 70 ha nuôi tôm với hơn 100 hộ tham gia. Đầu vụ năm nay, thời tiết khá thuận lợi, nguồn nước đảm bảo nên việc thả giống diễn ra đúng lịch thời vụ, tôm sinh trưởng tốt trong những tuần đầu. Tuy nhiên, khi tôm được khoảng 30 ngày tuổi, nắng nóng gay gắt xuất hiện liên tục khiến nhiệt độ nước tăng cao, các yếu tố môi trường biến động mạnh, tạo điều kiện cho dịch bệnh phát sinh.

"Hiện khoảng 40% diện tích nuôi của Hợp tác xã bị ảnh hưởng. Người nuôi phải thường xuyên vận hành quạt nước, xử lý môi trường, bổ sung khoáng chất nhưng vẫn rất vất vả vì nền nhiệt duy trì ở mức cao trong thời gian dài", ông Phạm Trung Vĩnh cho biết thêm.

Quản lý tốt môi trường để giảm thiểu rủi ro

Trái với những khó khăn tại vùng nuôi Vĩnh Thành, nhiều hộ nuôi thuộc Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Phan Hiền (xã Vĩnh Thủy, Quảng Trị) lại đang kỳ vọng vào một vụ nuôi thắng lợi nhờ chủ động thay đổi quy trình sản xuất.

Có hơn 20 năm gắn bó với nghề nuôi tôm, ông Ngô Quang Sang từng hai năm liên tiếp trắng tay vì bệnh hoại tử gan tụy cấp trên tôm thẻ chân trắng. Rút kinh nghiệm từ những thất bại đó, vụ nuôi năm nay, gia đình ông cải tạo ao kỹ lưỡng, xử lý môi trường đúng quy trình, lấy nước đúng thời điểm và thường xuyên kiểm tra các chỉ số môi trường.

Đến nay, sau gần hai tháng thả nuôi, đàn tôm phát triển ổn định, sức ăn tốt và tăng trưởng đồng đều. Nếu thời tiết tiếp tục thuận lợi, gia đình ông dự kiến thu hoạch khoảng 2-2,5 tấn tôm, mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng.

Theo ông Ngô Quang Sang, yếu tố quyết định thành công là quản lý tốt môi trường ao nuôi. Khi trời nắng gay gắt, người nuôi cần giảm lượng thức ăn, tăng cường quạt nước, bổ sung khoáng chất và theo dõi thường xuyên các chỉ số môi trường để xử lý kịp thời.

Giám đốc Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Phan Hiền Trần Văn Dụng cho biết, sau nhiều vụ nuôi thất bại với tỷ lệ thiệt hại có thời điểm lên tới 90%, đầu năm nay Hợp tác xã đã thống nhất ngắt vụ để cải tạo đồng bộ toàn bộ hệ thống ao nuôi. Các ao được tháo cạn, phơi đáy gần ba tháng nhằm cắt đứt mầm bệnh trước khi lấy nước và xuống giống theo lịch thời vụ thống nhất.

Bên cạnh đó, Hợp tác xã thường xuyên hướng dẫn các hộ duy trì mực nước phù hợp, tăng cường vận hành quạt nước, điều chỉnh lượng thức ăn, bổ sung khoáng chất, vitamin và chế phẩm sinh học để nâng cao sức đề kháng cho tôm. Nhờ thực hiện đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, đến nay phần lớn diện tích nuôi của Hợp tác xã phát triển ổn định, một số hộ đã thu hoạch tỉa và đạt lợi nhuận từ 15-40 triệu đồng.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư Quảng Trị Nguyễn Đức Trung cho rằng, ảnh hưởng của hiện tượng El Nino đang làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn và các hiện tượng thời tiết cực đoan, tác động trực tiếp đến hoạt động nuôi trồng thủy sản, nhất là các vùng nuôi tôm nước lợ, nuôi lồng bè và khu vực phụ thuộc nguồn nước tự nhiên. Trước tình hình đó, ngành Nông nghiệp đã chỉ đạo các địa phương xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp với điều kiện nguồn nước và diễn biến thời tiết; cử cán bộ bám sát cơ sở hướng dẫn người nuôi áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế thiệt hại.

Theo ông Nguyễn Đức Trung, trong điều kiện nắng nóng kéo dài, người nuôi cần thường xuyên theo dõi các yếu tố môi trường, duy trì mực nước ao phù hợp, tăng cường quạt nước và sục khí để đảm bảo hàm lượng ôxy hòa tan; giảm lượng thức ăn vào thời điểm nhiệt độ cao, bổ sung vitamin C, khoáng chất và chế phẩm sinh học nhằm nâng cao sức đề kháng cho thủy sản. Đồng thời, cần chủ động xử lý môi trường định kỳ, san thưa hoặc thu hoạch khi thủy sản đạt kích cỡ thương phẩm để giảm mật độ nuôi và hạn chế rủi ro.

Ông Nguyễn Đức Trung nhấn mạnh, thời tiết cực đoan là yếu tố khó kiểm soát, nhưng nếu người nuôi thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, quản lý chặt chẽ môi trường và chủ động các biện pháp phòng ngừa thì có thể giảm đáng kể thiệt hại. Đây cũng là giải pháp quan trọng để ngành thủy sản Quảng Trị thích ứng với biến đổi khí hậu, duy trì tăng trưởng và nâng cao hiệu quả sản xuất trong những năm tới.