Mở không gian phát triển

Khi tầng nấc trung gian được cắt giảm, khoảng cách giữa chỉ đạo của đầu não Thành phố với thực tiễn cơ sở được rút ngắn tối đa. Các “siêu dự án” hạ tầng chiến lược được rút ngắn thời gian lập và duyệt quy hoạch. Chính quyền Thành phố có thể trực tiếp chỉ đạo, tháo gỡ các khó khăn theo phương châm “quyết tại chỗ, tháo gỡ tại chỗ”, giúp nguồn vốn đầu tư công được khơi thông liên tục.

Bà Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp thể hiện rõ qua kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026. Hầu hết các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, thu ngân sách nhà nước, xây dựng Đảng đã đạt và vượt.

Bộ mặt đô thị, hạ tầng đô thị Thành phố đổi thay nhanh chóng. Thành phố đã đẩy nhanh tiến độ thực hiện hơn 200 công trình dự án trọng điểm, ưu tiên các hạ tầng chiến lược có sức lan tỏa và tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ; chăm lo toàn diện cho người có công, hộ nghèo và công nhân lao động; đẩy mạnh xây dựng mới, sửa chữa nhà tình nghĩa, nhà tình thương gắn liền với quyết tâm di dời, sắp xếp lại nhà ở trên, ven kênh rạch để nâng cao mỹ quan đô thị.

Sự đổi thay đang diễn ra sinh động và rõ nét tại các vùng vành đai mới nhờ sự tích hợp dòng vốn từ đầu não Thành phố Hồ Chí Minh. Ghi nhận thực tế tại xã Củ Chi, địa bàn có tính chất chuyển tiếp mang dư địa lớn về phát triển công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp công nghệ cao. Xã hiện có 35 đồ án quy hoạch xây dựng được phê duyệt, bao gồm 24 đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000, 4 đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/2000 điểm dân cư nông thôn, 7 đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và 3 đồ án quy hoạch chung xây dựng nông thôn mới.

Bí thư Đảng ủy xã Củ Chi Hứa Quốc Hưng thông tin, trên cơ sở các quy hoạch đã được phê duyệt, xã đã và đang hình thành nhiều khu chức năng có vai trò động lực như khu trung tâm hành chính – dịch vụ, khu công nghiệp công nghệ cao và logistics, khu nông nghiệp công nghệ cao kết hợp du lịch sinh thái cùng khu thương mại – dịch vụ và dân cư phát triển dọc các trục giao thông chính.

Ở hướng phát triển kinh tế biển, sự chuyển mình mạnh mẽ đang diễn ra tại các địa bàn vành đai chiến lược thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Nhờ sự khơi thông của các dòng vốn chiến lược từ trung tâm “siêu đô thị”, hệ thống dịch vụ cảng biển và hạ tầng hạ tầng khai thác biển tại đây đã bứt phá ngoạn mục.

Các rào cản hành chính liên tỉnh trước đây hoàn toàn bị xóa bỏ, hình thành các chuỗi logistics liên thông vững chắc, kết nối trực tiếp các vùng nguyên liệu, khu công nghiệp vành đai với hệ thống cảng container quốc tế Cái Mép Hạ và hạ tầng giao thông chiến lược như tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành hay cao tốc Hồ Tràm – sân bay Long Thành, mở ra cửa ngõ giao thương tầm vóc thế giới.

Sức bật của mô hình chính quyền địa phương hai cấp thể hiện rõ nét ngay tại các lõi đô thị trung tâm. Tại phường Phú Nhuận, kinh tế dịch vụ và thương mại phố thị đạt mức bứt phá ấn tượng nhờ ứng dụng toàn diện công nghệ số vào quản lý đô thị. Việc quản lý vỉa hè, lòng đường, sắp xếp các hộ kinh doanh mặt phố được thực hiện đồng bộ bằng các phần mềm tiện ích thông minh và phần mềm quản lý bản đồ số.

Bà Nguyễn Thị Như Ý, Chủ tịch UBND phường Phú Nhuận chia sẻ, các giải pháp thông minh giúp địa phương minh bạch hóa nguồn thu, công khai vị trí được phép sử dụng và mức phí quy định, triệt tiêu hoàn toàn cơ chế “xin – cho” hay các hành vi nhũng nhiễu. Nhờ đó, trật tự lòng lề đường được giữ vững, mỹ quan đô thị được nâng tầm, đồng thời nguồn thu ngân sách từ kinh tế dịch vụ tại địa bàn tăng trưởng ổn định và bền vững.

Ông Dương Văn Lầu, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ bảo vệ Hùng Minh (đóng trên địa bàn phường Phú Nhuận) đánh giá cao những chuyển biến tích cực này. Ông nói, nhờ ứng dụng dịch vụ công trực tuyến, các hoạt động cấp phép kinh doanh và hồ sơ liên quan đã được cải thiện rất nhiều, đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch, giúp doanh nghiệp tiết kiệm tối đa thời gian lẫn chi phí.

Việc chính quyền thực hiện tốt công tác quản lý lòng lề đường, vỉa hè và giữ vững an ninh trật tự đã tạo ra một môi trường sạch sẽ, văn minh và bình yên, giúp các hộ doanh nghiệp tuyệt đối tin tưởng, an tâm gắn bó và phát triển sản xuất, kinh doanh ổn định tại địa phương.

Thăng hạng chỉ số hành chính và bứt phá đầu tư

Thời gian qua cũng là giai đoạn chứng kiến cuộc bứt phá ngoạn mục của Thành phố Hồ Chí Minh trong cải cách thể chế và nâng cao năng lực phục vụ. Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) của Thành phố tăng trưởng mạnh mẽ, nằm trong nhóm đầu cả nước, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công đạt tỷ lệ kỷ lục trên 96%.

Thành phố công bố và vận hành 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện triển khai không phụ thuộc vào địa giới hành chính, hoàn thành cấu hình quy trình nội bộ trên các nền tảng số. Việc ứng dụng 100% văn bản trao đổi dưới dạng điện tử, kết nối liên thông dữ liệu chuyên ngành từ Thành phố đến cơ sở đã loại bỏ hoàn toàn các khâu trung gian. Người dân và doanh nghiệp có thể nộp, theo dõi tiến độ và nhận kết quả hồ sơ hoàn toàn trực tuyến vào bất kỳ thời gian nào trong tuần (24/7) và tại bất kỳ đâu mà không bị giới hạn bởi nơi cư trú, giúp tiết kiệm tối đa thời gian, chi phí đi lại.

Bà Trần Thị Kim Châu, người dân ngụ tại khu phố 3, phường Bình Dương chia sẻ, phương thức phục vụ và thời gian được sắp xếp rất hợp lý, người dân không phải đi lại nhiều nơi. Luôn có lực lượng chuyên trách nhiệt tình hỗ trợ người dân thực hiện các thao tác số hóa, quét (scan) hồ sơ nhanh chóng, dễ dàng.

Hệ thống vận hành đồng bộ ghi nhận chuyển biến rõ nét tại cơ sở như phường Vũng Tàu (vùng lõi đô thị mới) và phường Tân Định (lõi đô thị trung tâm), giúp triệt tiêu độ trễ luân chuyển văn bản hành chính, rút ngắn tối đa thời gian chờ đợi của người dân và doanh nghiệp. Phường Vũng Tàu (sáp nhập từ 7 phường thuộc Bà Rịa – Vũng Tàu cũ) với quy mô hơn 114.000 dân, bộ máy hành chính đã chuyển đổi mạnh mẽ sang môi trường số, tạo bước đột phá về hiệu năng công quyền.

Tại phường Tân Định đô thị lõi trung tâm đã đạt được những kết quả rất khả quan trong điều hành kinh tế - xã hội. Điểm sáng lớn nhất là thu ngân sách nhà nước năm 2025. Bước sang năm 2026, nhờ kết hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp tư nhân, tổ chức đối thoại tháo gỡ khó khăn và đẩy mạnh tuyên truyền nghĩa vụ tài chính, kết quả thu ngân sách trong nửa đầu năm bứt phá mạnh mẽ, đạt trên 200% kế hoạch.

Bà Đỗ Thị Ánh Tuyết, Phó Chủ tịch UBND phường Tân Định nêu rõ ở lĩnh vực đầu tư công, phường đã chủ động thực hiện tốt công tác chuẩn bị đầu tư, phê duyệt chủ trương cho 100% các dự án nâng cấp, mở rộng các tuyến đường đô thị và hạ tầng dân sinh, với tỷ lệ giải ngân đạt trên 47%.

Cùng với dòng vốn đầu tư công, nguồn mạch quyết định tốc độ phát triển hạ tầng đô thị cũng được phân cấp toàn diện. Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành kịp thời các nghị quyết quy định rõ phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi, trao quyền chủ động và tự chịu trách nhiệm lớn cho các địa bàn vành đai và cấp cơ sở.

Các địa phương không còn là cấp thực hiện đơn thuần mà chuyển mạnh sang vai trò quản trị tổng hợp, tự quyết định và chịu trách nhiệm. Cơ chế trao quyền mạnh mẽ này, kết hợp với hoạt động hiệu quả của các Tổ công tác chuyên trách theo dõi sát sao tiến độ tại thực địa, đã tháo gỡ kịp thời điểm nghẽn về thủ tục, dẫn đến tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt mức cao kỷ lục ngay trong 2 quý đầu năm 2026.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường khẳng định, bước chuyển giao lịch sử này không chỉ cắt giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, giảm áp lực thủ tục cho cơ quan Trung ương mà quan trọng hơn cả là từng bước hình thành một tư duy quản trị mới.Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.

Nhìn về chặng đường phía trước, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang nhấn mạnh khối lượng công việc của một “siêu đô thị” đang trên đà bứt phá là vô cùng lớn. Áp lực thực thi công vụ đối với bộ máy cơ sở, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã là điều không thể tránh khỏi, bởi sự phát triển toàn diện của Thành phố được xây dựng bằng chính nền tảng đóng góp từ chính các đơn vị hành chính cơ sở.

Để vận hành tốt mô hình quản trị hiện đại, Bí thư Thành uỷ Trần Lưu Quang yêu cầu cả khối Đảng và khối chính quyền phải thiết lập một cơ chế phối hợp chặt chẽ, thông suốt để giải quyết dứt điểm các vấn đề tồn tại cũ. Mối quan hệ công tác giữa các cấp phải tuân thủ nghiêm túc nguyên tắc trách nhiệm giải trình, khi cơ sở có văn bản hỏi lên, các sở, ngành cấp trên bắt buộc phải trả lời trực tiếp, rõ ràng, chấm dứt triệt để tình trạng hướng dẫn chung chung, đùn đẩy trách nhiệm.

Thành phố sẽ kiên quyết kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm từ một đến hai trường hợp vi phạm kỷ cương công vụ để làm gương, tạo sức răn đe và thúc đẩy tiến độ giải quyết công việc chung một cách nghiêm túc. Các sở, ngành và UBND Thành phố phải trực tiếp lắng nghe phản hồi từ cơ sở để tìm giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, tuyệt đối tránh phương thức quản lý áp đặt, chủ quan từ trên xuống, không sát với diễn biến thực tế...

Từ thành quả cải cách thể chế đã đạt được, có thể khẳng định mô hình chính quyền địa phương hai cấp là “chìa khóa” giải phóng mọi nguồn lực, tạo “bệ phóng” vững chắc để Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện sứ mệnh đầu tàu kinh tế cả nước trong kỷ nguyên mới. Bài học lớn nhất chính là khi chính quyền đặt người dân vào vị trí trung tâm, thì “siêu đô thị” không chỉ phát triển về quy mô, tầm vóc, mà còn giữ vẹn nguyên “tâm hồn” của một Thành phố nghĩa tình, đáng sống, văn minh và nhân văn.