Từ việc tinh gọn bộ máy, rút ngắn quy trình giải quyết thủ tục hành chính đến nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở, mô hình mới từng bước khẳng định tính đúng đắn của chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Bộ máy tinh gọn, phục vụ tốt hơn

Việc triển khai chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo nên bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị, giảm bớt cấp trung gian, đồng thời tăng cường phân quyền cho cơ sở. Tại Hà Nội, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy được thực hiện bài bản, khoa học, bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước cũng như các dịch vụ công phục vụ người dân. Điều đáng ghi nhận là trong suốt quá trình chuyển đổi, các cơ quan hành chính vẫn duy trì hoạt động ổn định, giải quyết công việc thông suốt, không để xảy ra tình trạng ách tắc hay khoảng trống quản lý.

Từ thực tiễn một năm vận hành, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng khẳng định mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là chủ trương đúng đắn, bước đầu phát huy hiệu quả trên nhiều phương diện. Về năng lực quản trị, việc phân cấp, phân quyền cùng mô hình mới đã tạo điều kiện để thành phố chủ động quyết định nhiều vấn đề quan trọng của Thủ đô như ban hành các văn bản quy định chi tiết Luật Thủ đô năm 2026, xây dựng quy hoạch tầm nhìn 100 năm, từng bước giải quyết những tồn tại kéo dài về giải phóng mặt bằng, các dự án chậm tiến độ, khắc phục các điểm nghẽn và triển khai nhiều dự án quy mô lớn.

Đối với mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, việc xóa bỏ tầng nấc trung gian, đẩy mạnh cải cách hành chính đã góp phần tạo lập môi trường thuận lợi cho đầu tư và phát triển. Tổng sản phẩm trên địa bàn thành phố năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 đạt mức cao nhất trong nhiều năm qua. Hiệu quả của mô hình mới cũng được thể hiện rõ trong cải cách hành chính và chất lượng phục vụ người dân. Tỷ lệ hồ sơ quá hạn giảm mạnh từ 44,63% của năm 2025 xuống còn 4,2% trong 6 tháng đầu năm 2026.

Ghi nhận thực tế ở góc độ địa phương cho thấy, khi nhiều nhiệm vụ được phân cấp trực tiếp cho cấp xã, phường, thời gian xử lý công việc được rút ngắn đáng kể. Chính quyền cơ sở có điều kiện chủ động hơn trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn, thay vì phải chờ xin ý kiến qua nhiều cấp như trước. Hiệu quả của mô hình mới không chỉ thể hiện ở những con số về tinh giản bộ máy mà còn được phản ánh qua sự thay đổi trong cách thức phục vụ người dân.

Đơn cử như tại phường Đông Ngạc, chính quyền đã chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, từ giải quyết theo quy trình sang giải quyết theo nhu cầu thực tế của người dân và doanh nghiệp. Nhiều vấn đề dân sinh bức xúc được chỉ đạo, xử lý quyết liệt hơn. Đảng, chính quyền phường đã tập trung tháo gỡ và giải quyết hiệu quả 5 điểm nghẽn lớn trên địa bàn, gồm: Ùn tắc giao thông; trật tự đô thị; úng ngập; ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm.

Với sự vào cuộc đồng bộ, nhiều điểm ùn tắc giao thông đã được khắc phục; trật tự vỉa hè, lòng đường được lập lại kỷ cương; rác thải được thu gom và xử lý kịp thời; việc giải quyết các điểm nghẽn, góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế, xã hội và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân. Kỷ luật, kỷ cương hành chính và trách nhiệm phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ, công chức có chuyển biến rõ hơn; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn và trước hạn luôn đạt trên 91,9%...

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Đông Ngạc Ngô Văn Nam cho biết, sau một năm vận hành, phường Đông Ngạc đã ghi nhận nhiều kết quả nổi bật. Công tác giải phóng mặt bằng là lĩnh vực thể hiện rõ nhất sự thay đổi về trách nhiệm, thẩm quyền và hiệu quả tổ chức thực hiện của phường trong mô hình mới. Tiêu biểu là 2 dự án xây dựng theo lệnh khẩn cấp của thành phố - hồ điều hòa Thụy Phương 2; kênh tiêu thoát nước Thụy Phương đã giải phóng mặt bằng và bàn giao cho chủ đầu tư.

Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ

Thực tế cho thấy, việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tác động tới nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước. Bởi vậy, bên cạnh những kết quả tích cực bước đầu, vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Khối lượng công việc được giao cho cấp xã, phường tăng lên đáng kể đòi hỏi đội ngũ cán bộ cơ sở phải có năng lực chuyên môn cao hơn, kỹ năng quản trị hiện đại hơn và khả năng ứng dụng công nghệ tốt hơn. Đây là thách thức không nhỏ trong bối cảnh yêu cầu phục vụ người dân ngày càng cao.

Theo Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà, trong mô hình mới, cán bộ cơ sở phải xử lý nhiều lĩnh vực chuyên môn hơn, trong khi đội ngũ chuyên viên ở một số nơi còn thiếu hoặc chưa đồng đều về năng lực. Thời gian qua, các địa phương chủ yếu triển khai theo hướng tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ trực tiếp. Đây là giải pháp cần thiết trong giai đoạn đầu nhưng chưa thể đáp ứng yêu cầu lâu dài. Do đó, cần chuyển mạnh sang đào tạo theo vị trí việc làm, đào tạo chuyên sâu và đào tạo lại đối với các lĩnh vực còn thiếu hụt năng lực, nhất là quản lý đô thị, quy hoạch, chuyển đổi số, tài chính, quản lý dự án và cải cách hành chính.

Ngoài ra, việc đào tạo cần gắn với yêu cầu thực tiễn, đánh giá đầu ra cụ thể và khả năng xử lý công việc thực tế của cán bộ cơ sở. Chính quyền địa phương các cấp cần quyết liệt trong đánh giá, sàng lọc và nâng cao chất lượng đội ngũ, bởi bộ máy tinh gọn chỉ thực sự hiệu quả khi đội ngũ bên trong hoạt động hiệu quả. Việc đánh giá cán bộ phải dựa trên kết quả công việc, tiến độ xử lý hồ sơ, chất lượng tham mưu và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Bà Phùng Thị Hồng Hà cho biết thêm, hiện Hà Nội đang nghiên cứu áp dụng các tiêu chí đánh giá theo hiệu quả công việc gắn với trách nhiệm cá nhân, qua đó kịp thời phát hiện những trường hợp cần đào tạo lại, bố trí phù hợp hoặc không còn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Trong bối cảnh khối lượng công việc ngày càng lớn, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ không chỉ là năng lực chuyên môn mà còn là tinh thần trách nhiệm, kỷ luật và thái độ phục vụ nhân dân.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Nguyễn Văn Phong, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam bày tỏ, nơi nào người đứng đầu năng động, dám nghĩ, dám làm, nơi đó việc triển khai mô hình mới đạt hiệu quả rõ nét. Ngược lại, nếu cán bộ còn tâm lý trông chờ, ngại đổi mới thì hiệu quả của mô hình sẽ bị hạn chế. Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện thể chế, thành phố cần tiếp tục chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, việc phân cấp, phân quyền cần tiếp tục được thực hiện mạnh mẽ hơn theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Chỉ khi quyền hạn đi đôi với trách nhiệm, chính quyền cơ sở mới phát huy tối đa tính chủ động, sáng tạo trong quản lý và điều hành. Một nhiệm vụ quan trọng khác là tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện. Chính quyền số không chỉ giúp giảm thủ tục, tiết kiệm chi phí mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, tăng cường giám sát và phòng ngừa tiêu cực. Đây sẽ là nền tảng để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả, hiện đại và bền vững hơn.

Có thể khẳng định, những kết quả bước đầu tại Hà Nội đã cho thấy mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang đi đúng hướng. Bộ máy tinh gọn hơn, quy trình xử lý công việc nhanh hơn, chất lượng phục vụ người dân tốt hơn. Đó không chỉ là sự thay đổi về mặt tổ chức mà còn là sự chuyển biến trong tư duy quản trị, hướng tới xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại và phục vụ. Đặc biệt, khi chính quyền gần dân hơn, sát thực tiễn hơn và hành động quyết liệt hơn, niềm tin của người dân sẽ tiếp tục được củng cố, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của Hà Nội trong giai đoạn mới.