Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững đang trở thành xu hướng toàn cầu, trong đó giao thông xanh được xem là một trong những trụ cột quan trọng nhằm giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng môi trường và nâng cao chất lượng sống tại các đô thị. Đây cũng là diễn đàn để các bên trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, từ đó gợi mở chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, bà Phạm Thị Thanh Hà, Chủ tịch Hội Truyền thông thành phố Hà Nội nhấn mạnh, ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn đang trở thành thách thức nghiêm trọng. Một trong những nguyên nhân chính là lượng khí thải từ phương tiện giao thông ngày càng gia tăng. Do đó, việc xây dựng và triển khai các chính sách giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông là yêu cầu cấp thiết.

Theo bà Hà, bên cạnh việc phát triển mạnh hệ thống giao thông công cộng, việc chuyển đổi sang các phương tiện sử dụng năng lượng sạch, thân thiện môi trường là giải pháp mang tính chiến lược và lâu dài. Tuy nhiên, quá trình này cần có lộ trình phù hợp, sự đồng bộ về chính sách và sự tham gia của nhiều thành phần trong xã hội.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nội dung quan trọng như xu hướng phát triển phương tiện giao thông phát thải thấp trên thế giới; cơ chế, chính sách khuyến khích chuyển đổi phương tiện; phát triển hạ tầng phục vụ phương tiện điện, đặc biệt là hệ thống trạm sạc; cũng như các giải pháp thúc đẩy đổi mới công nghệ trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến nhấn mạnh sự cần thiết của việc kết hợp đồng bộ giữa chính sách giao thông, chính sách năng lượng và chính sách công nghiệp nhằm tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi sang hệ thống giao thông xanh. Những kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ tại hội thảo đã cung cấp góc nhìn đa chiều, giúp các nhà hoạch định chính sách có thêm cơ sở tham khảo trong quá trình xây dựng chiến lược.

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm là báo cáo chuyên đề về kinh nghiệm chuyển đổi giao thông xanh của Trung Quốc do TS. Phạm Sỹ Thành, Giám đốc CESS trình bày. Theo đó, Trung Quốc được xem là một trong những quốc gia đi đầu trong phát triển phương tiện năng lượng mới (NEV), với sự tăng trưởng nhanh chóng về số lượng xe điện và hệ sinh thái hỗ trợ.

TS. Phạm Sỹ Thành cho biết, thành công của Trung Quốc không đến trong thời gian ngắn mà là kết quả của quá trình chuẩn bị bài bản, kéo dài hơn 20 năm, với tầm nhìn chiến lược rõ ràng. Ngay từ sớm, quốc gia này đã xây dựng hệ thống chính sách tổng thể, tích hợp giữa “xe cộ – nhiên liệu – giao thông”, trong đó xác định rõ vai trò của phương tiện năng lượng mới trong giảm phát thải.

Một trong những yếu tố then chốt là nguồn lực tài chính lớn được huy động từ cả trung ương và địa phương. Trung Quốc đã triển khai hàng loạt chính sách như trợ cấp mua xe điện, miễn hoặc giảm thuế, hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, qua đó kích thích nhu cầu thị trường trong giai đoạn đầu. Đáng chú ý, các chính sách này không mang tính ngắn hạn mà được thiết kế theo lộ trình dài, với sự điều chỉnh linh hoạt theo từng giai đoạn phát triển.

Cùng với đó, việc phát triển hạ tầng trạm sạc được đẩy mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân sử dụng phương tiện điện. Trung Quốc cũng ưu tiên điện hóa các phương tiện công cộng và dịch vụ đô thị như xe buýt, taxi, logistics, đồng thời áp dụng các biện pháp hạn chế đối với phương tiện phát thải cao.

Theo TS. Phạm Sỹ Thành, quá trình chuyển đổi cần được thực hiện theo từng bước, bắt đầu từ nâng cao hiệu suất của phương tiện sử dụng động cơ đốt trong, sau đó chuyển dần sang phương tiện năng lượng mới, và cuối cùng hướng tới xây dựng hệ thống giao thông thông minh để đạt trạng thái “xanh tối ưu”.

Ở góc độ chính sách công nghiệp, bà Nguyễn Thị Xuân Thúy, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia tư vấn của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) cho rằng, chuyển đổi giao thông xanh không thể tách rời khỏi chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô – xe máy trong nước.

Theo bà, kinh nghiệm từ Nhật Bản và Đức cho thấy, các quốc gia này rất thận trọng trong việc điện hóa hoàn toàn phương tiện nhằm bảo vệ năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp nội địa, vốn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế và tạo ra hàng triệu việc làm. Do đó, Việt Nam cần cân nhắc kỹ lưỡng để vừa thúc đẩy chuyển đổi xanh, vừa đảm bảo phát triển công nghiệp bền vững.

Bên cạnh đó, mô hình của Singapore cho thấy hiệu quả của việc quản lý sử dụng phương tiện thông qua các giải pháp giao thông thông minh, thay vì chỉ tập trung vào hạn chế quyền sở hữu xe cá nhân. Cách tiếp cận này giúp tối ưu hóa việc sử dụng hạ tầng giao thông, giảm ùn tắc và hạn chế phát thải một cách hiệu quả.

Các đại biểu tham dự hội thảo cũng thống nhất rằng, chuyển đổi giao thông xanh là xu hướng tất yếu, nhưng để đạt hiệu quả cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chính sách, từ hỗ trợ thị trường, phát triển hạ tầng đến thúc đẩy đổi mới công nghệ. Đồng thời, cần xây dựng lộ trình rõ ràng, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và năng lực hạ tầng của từng địa phương.

Những kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ tại hội thảo được đánh giá là nguồn tài liệu tham khảo quan trọng, giúp Việt Nam có thêm cơ sở để nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện chính sách phát triển giao thông xanh. Việc vận dụng linh hoạt các bài học này trong điều kiện thực tiễn sẽ góp phần bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả, khả thi và bền vững trong dài hạn.

Trong bối cảnh áp lực về môi trường ngày càng gia tăng, cùng với yêu cầu phát triển kinh tế xanh và cam kết giảm phát thải, việc thúc đẩy giao thông xanh không chỉ là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết. Hội thảo lần này đã góp phần cung cấp thêm góc nhìn đa chiều, qua đó hỗ trợ các cơ quan quản lý trong quá trình hoạch định chính sách, hướng tới xây dựng hệ thống giao thông hiện đại, thân thiện môi trường và phát triển bền vững tại Việt Nam.