Tại Hội nghị Bàn tròn châu Á-Thái Bình Dương lần thứ 27 vừa diễn ra tại Kuala Lumpur (Malaysia), các diễn giả kêu gọi các quốc gia châu Á tăng cường hợp tác khu vực nhằm hiện thực hóa những tiềm năng phát triển đầy hứa hẹn trong kỷ nguyên không ngừng biến động.

Toàn cảnh Hội nghị Bàn tròn châu Á-Thái Bình Dương tại Kuala Lumpur ngày 4/6. Ảnh: THX/TTXVN

Sau nhiều thập kỷ phát triển kinh tế vượt bậc, châu Á được nhận định là "trọng tâm" tăng trưởng toàn cầu, trái ngược với tình hình suy thoái và đình trệ ở các nước phát triển. Trong bài phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Malaysia Najib Razak nói: "Cuộc khủng hoảng tài chính ở phương Tây đang đẩy trọng tâm (ảnh hưởng) sang phía Đông". Quan điểm của ông Najib một phần được Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách khu vực Đông Á và Thái Bình Dương Christopher Hill và Thứ trưởng Ngoại giao Nga Igor Morgulov xác nhận. Ông Christopher Hill và ông Igor Morgulov đã lặp lại cam kết của Mỹ và Nga đối với khu vực tại cuộc hội nghị này. Ông Hill cho rằng việc quốc gia nào đó không can dự vào châu Á sẽ là một sai lầm lớn.

Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo và các học giả cũng lên tiếng bày tỏ quan ngại về những thách thức, bao gồm vấn đề hòa bình và ổn định trong khu vực nhằm thực hiện những hứa hẹn trong kỷ nguyên mà nhiều người gọi với cái tên "Thế kỷ châu Á".

Ông Najib nhận định rằng xung đột, cùng với biến đổi khí hậu và việc tìm hướng đi cho phát triển toàn diện và bền vững, là ba thách thức chính mà châu Á đang phải đối mặt. Ngoại trưởng Indonesi Marty Natalegawa đi xa hơn nữa với việc chỉ ra "tình trạng thiếu lòng tin" giữa các quốc gia trong khu vực "có thể dẫn tới tình hình không mong muốn". Nhấn mạnh rằng khu vực này đang trong bối cảnh "biến đổi không ngừng" với sự trỗi dậy của Trung Quốc, Ấn Độ và các quốc gia ASEAN, ông Marty kêu gọi các quốc gia từ bỏ quan niệm thời Chiến tranh Lạnh rằng “sự trỗi dậy của một nước chắc chắn kèm theo sự sụp đổ của nước khác”.

Phát biểu tại hội nghị, ông Najib cho rằng sự hợp tác chặt chẽ hơn sẽ là câu trả lời cho những xung đột tiềm tàng có thể đe dọa đến sự phát triển ở châu Á. Thủ tướng Najib nói: "Đương đầu với những bất đồng phức tạp giữa các quốc gia, châu Á phải đặt lòng tin vào các biện pháp ngoại giao".

Về vấn đề Biển Đông, phát biểu tại hội nghị, bà Phó Oánh - Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội và là cựu Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc - cho biết nước này hy vọng các bên liên quan trong Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) - được Trung Quốc và các nước ASEAN ký kết năm 2002 - sẽ thực hiện đúng các cam kết. Trung Quốc cũng mong muốn rằng Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC) sẽ được ban hành trên cơ sở tin cậy lẫn nhau. Bà nói: "Trung Quốc sẽ phản ứng với những bước đi vượt ra ngoài khuôn khổ DOC và mục đích vẫn là nhằm đưa vấn đề trở lại đúng hướng của nó".

Mặt khác, mặc dù thừa nhận rằng chiến lược "xoay trục về châu Á" của chính phủ Mỹ có một vài kết quả không lường trước được, song ông Christopher Hill nhắc lại rằng chiến lược này không nhằm mục đích kiềm chế Trung Quốc. Ông nói: "Chúng tôi ở đây để thúc đẩy quan hệ đa phương, và việc yêu cầu phải lựa chọn giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai".

Một số quốc gia khác tại hội nghị cũng suy nghĩ về các biện pháp để thúc đẩy hợp tác và lòng tin trong khu vực. Hitoshi Tanaka, cựu Thứ trưởng Ngoại giao Nhật Bản, cho rằng các quốc gia có thể tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực phi truyền thống như giải quyết nạn cướp biển và kiểm soát thiên tai. Khi được hỏi về quan hệ hiện nay giữa Nhật Bản và Trung Quốc, ông Tanaka nói: "Tôi cho rằng chúng tôi sẽ dàn xếp được mối quan hệ của Nhật Bản với Trung Quốc, đồng thời Mỹ và Trung Quốc sẽ tìm được giải pháp để thỏa hiệp lẫn nhau".

TTK