Vài tháng qua, thiết bị bay không người lái (UAV) của Ukraine đã lao vào ống khói nhà máy điện ở Estonia, rơi trúng các bồn chứa nhiên liệu tại Latvia và bị tiêm kích đồn trú ở Litva bắn hạ. Dù gần đây chưa ghi nhận thương vong nhưng các vụ xâm phạm không phận ngày càng gia tăng đã khiến một số quốc gia vùng Baltic chỉ trích Ukraine.
UAV Ukraine bay lạc tạo thêm áp lực an ninh cho châu Âu
Hình minh họa. Ảnh: PAP/TTXVN
Hãng thông tấn AP (Mỹ) cho biết, lần đầu tiên tại một nước thành viên thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Liên minh châu Âu (EU), người dân Litva buộc phải trú ẩn trong các bãi đỗ xe ngầm ở Vilnius ngày 20/5, khi giới chức cảnh báo về hoạt động của thiết bị bay không người lái chưa xác định.
Trong bối cảnh chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel tại Iran đã đẩy giá dầu lên cao, Ukraine đã tăng cường tấn công vào các cảng biển Baltic mà Nga sử dụng để xuất khẩu năng lượng.
Ukraine đã tăng cường tấn công tập trung vào các nhà máy sản xuất vũ khí, cảng trên biển Baltic và các cơ sở năng lượng Nga. Ukraine đặc biệt nhắm mục tiêu vào các cảng Ust-Luga và Primorsk, gần biên giới Estonia và Phần Lan. Nga sử dụng các cảng này để bốc dỡ hàng lên tàu chở dầu xuất khẩu qua biển Baltic. Thống đốc vùng Leningrad, ông Alexander Drozdenko, xác nhận rằng trong cuộc tấn công hồi tháng 5, một phần cảng Primorsk bốc cháy, hơn 60 thiết bị bay không người lái của Ukraine bị bắn hạ.
Tuy nhiên, khi thiết bị bay không người lái Ukraine bay về phía Bắc, chúng cũng đi sát biên giới của các thành viên NATO là Latvia, Litva, Estonia và Phần Lan. Một số bay lạc rồi rơi xuống các quốc gia Baltic.
Phía Ukraine đã lên tiếng xin lỗi và cho biết các thiết bị bay không người lái này nhắm vào mục tiêu quân sự bên trong lãnh thổ Nga nhưng bị lệch hướng do can thiệp điện tử.
Chuỗi vụ vi phạm không phận liên tiếp làm dấy lên nghi vấn về năng lực phòng không tại sườn phía Đông của NATO.
Châu Âu bất an tìm cách đối phó
Sau khi thiết bị bay không người lái Ukraine đi lạc vào không phận Latvia vào ngày 7/5, Bộ trưởng Quốc phòng Andris Spruds và Thủ tướng Evika Silina của nước này đã từ chức. Ngày 19/5, một chiến đấu cơ của Romania đóng tại Litva đã bắn hạ thiết bị bay không người lái của Ukraine trên bầu trời phía Nam Estonia.
Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur đã yêu cầu Ukraine đưa thiết bị bay không người lái của nước này ra "càng xa lãnh thổ NATO càng tốt".
Trước tình trạng này, Ba Lan và Romania đã triển khai công nghệ chống thiết bị bay không người lái mới - hệ thống đầu tiên của NATO được thiết kế chuyên biệt để đối phó UAV. Tuy nhiên, hệ thống này hiện vẫn chưa được triển khai trên toàn bộ khu vực Baltic.
Đại tá Janno Märk thuộc Lực lượng Phòng vệ Estonia đánh giá rằng việc chống lại UAV đòi hỏi phải giải quyết hàng loạt bài toán phức tạp về công nghệ, tài chính và thủ tục hành chính, đồng thời “không tồn tại một giải pháp duy nhất có thể đối phó mọi loại UAV”. Ông Märk đánh giá có nhiều loại UAV hoạt động ở tốc độ và độ cao khác nhau, buộc các nước phải xây dựng hệ thống phòng không nhiều lớp để ứng phó.
Ngoại trưởng Litva Kestutis Budrys ngày 16/5 nhận định rằng các nước Baltic nhiều khả năng sẽ phải tiếp tục đối phó với vụ xâm nhập của thiết bị bay không người lái Ukraine, trong bối cảnh Kiev hiện đã có khả năng tấn công các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga cũng như các cảng trên biển Baltic.
Ông cho biết cách đối phó hiệu quả với các UAV này thực chất là hợp tác với Ukraine, bởi những hệ thống chống thiết bị bay không người lái hiệu quả nhất đã được phát triển tại quốc gia này.