Theo Wall Street Journal, căng thẳng leo thang với Mỹ đang thúc đẩy châu Âu lên kế hoạch giảm sự phụ thuộc vào công nghệ Mỹ, từ dịch vụ đám mây đến trí tuệ nhân tạo, trong bối cảnh lo ngại về khả năng gián đoạn dịch vụ.

Gần đây, Tổng thống Trump đã từ bỏ lời đe dọa sẽ dùng vũ lực để kiểm soát Greenland nếu cần thiết. Nhưng ngay cả khả năng xảy ra xung đột vũ trang với các đồng minh cũng đã tạo thêm động lực cho những cuộc tranh luận âm ỉ từ lâu ở châu Âu về cách giảm sự phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng và công cụ công nghệ của Mỹ, vốn đang hỗ trợ nhiều lĩnh vực kinh tế.

Tình huống xấu nhất đối với các quan chức châu Âu là một sắc lệnh hành pháp của Nhà Trắng cắt đứt quyền truy cập của khu vực vào các trung tâm dữ liệu hoặc phần mềm email mà các doanh nghiệp và chính phủ cần để hoạt động.

"Khi bạn bắt đầu có những suy nghĩ kiểu này, dù chỉ là suy nghĩ thoáng qua, bạn cũng phải tự hỏi: Điều đó sẽ hoạt động như thế nào? "Bạn có thể tưởng tượng châu Âu hoạt động mà không có công nghệ của Mỹ không? Điều đó rất khó tưởng tượng", Bernard Liautaud, đối tác quản lý của Balderton Capital, công ty đầu tư mạo hiểm châu Âu, đặt câu hỏi. 

Cách tiếp cận của chính quyền Trump đối với Greenland đã khiến các quan chức và nhà ngoại giao châu Âu phải cứng rắn hơn trong quan điểm về việc "lục địa già" cần phải giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ, từ công nghệ, quốc phòng đến thương mại.

Mới đây, Nghị viện châu Âu đã thông qua nghị quyết về "chủ quyền công nghệ", ủng hộ việc sử dụng các tiêu chí đấu thầu công để ưu tiên các sản phẩm của châu Âu khi có thể và đề xuất luật mới nhằm thúc đẩy các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây châu Âu.

Theo các quan chức am hiểu vấn đề, cơ quan điều hành của Liên minh châu Âu (EU) hiện đang soạn thảo luật mới nhằm thúc đẩy chủ quyền công nghệ. Một trong những quan chức cho biết, các rủi ro an ninh do công nghệ Mỹ gây ra đã được thảo luận công khai trong quá trình này, và điều đó là không thể tưởng tượng được chỉ cách đây 6 tháng.

Các quan chức và nhà lập pháp châu Âu cho biết, việc khối này tập trung vào chủ quyền công nghệ là nhằm hạn chế sự phụ thuộc và thúc đẩy các công ty châu Âu, chứ không phải là nỗ lực loại bỏ hoàn toàn công nghệ Mỹ.

Mức độ phụ thuộc chưa từng có

Mức độ phụ thuộc của châu Âu vào công nghệ Mỹ chưa bao giờ lớn đến thế, đặc biệt là đối với các dịch vụ điện toán đám mây từ các công ty như Amazon, Google và Microsoft. Theo công ty nghiên cứu IDC, năm 2024, khách hàng châu Âu đã chi gần 25 tỷ USD cho các dịch vụ cơ sở hạ tầng từ 5 công ty điện toán đám mây hàng đầu của Mỹ, chiếm 83% tổng thị trường tại châu Âu.

"Các công ty lớn của châu Âu nên sử dụng phần mềm châu Âu. Việc lựa chọn công nghệ kỹ thuật số của Mỹ một cách mặc định là quá dễ dàng và cần phải chấm dứt", Nicolas Dufourcq, người đứng đầu ngân hàng đầu tư nhà nước Pháp Bpifrance, cho biết trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình.

Mặc dù châu Âu đã dẫn đầu cuộc cách mạng điện thoại di động với các công ty như Nokia và Ericsson, lục địa này lại tụt hậu so với Mỹ và Trung Quốc trong kỷ nguyên internet - không tạo ra được những gã khổng lồ công nghệ ở quy mô tương tự.

Những nỗ lực trong quá khứ và hiện tại

Những nỗ lực của châu Âu nhằm thoát khỏi sự thống trị công nghệ của Mỹ vì lý do bảo mật hoặc thương mại đã là một chủ đề lặp đi lặp lại trong nhiều thập kỷ.

Vấn đề trở nên nóng bỏng vào năm 2013, sau khi cựu nhân viên hợp đồng của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ Edward Snowden tiết lộ thông tin về các hoạt động giám sát của Mỹ. Năm 2018, dưới thời chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu tiên, các lo ngại lại được bày tỏ sau khi Mỹ thông qua đạo luật trao quyền cho các cơ quan thực thi pháp luật yêu cầu dữ liệu mà các nhà cung cấp dịch vụ đám mây của Mỹ đã lưu trữ ở nước ngoài.

Kể từ khi ông Trump tái đắc cử, các quan chức châu Âu đã yêu cầu một số nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây của Mỹ đảm bảo rằng khách hàng của họ trong các lĩnh vực trọng điểm, chẳng hạn như năng lượng, có thể dễ dàng chuyển cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu sang các nhà cung cấp địa phương nếu một hành động của Mỹ làm gián đoạn dịch vụ của họ.

Các công ty công nghệ Mỹ đang thích ứng với xu hướng này. Tại Đức, Microsoft gần đây đã mở rộng thỏa thuận với Delos Cloud - công ty con của SAP - để cung cấp các dịch vụ dưới quyền sở hữu và kiểm soát của riêng mình. Tuần trước, Amazon đã ra mắt dịch vụ "điện toán đám mây độc lập" tại châu Âu, do công dân EU điều hành và có trụ sở tại Đức.

Đối với các công ty công nghệ Mỹ, rủi ro rất cao. Theo dữ liệu của chính phủ Mỹ, họ đã xuất khẩu hơn 360 tỷ USD dịch vụ kỹ thuật số sang châu Âu vào năm 2024.

Pháp và Đức đặc biệt lên tiếng về sự cần thiết phải thúc đẩy tính độc lập công nghệ. Vào tháng 11 năm ngoái, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã chủ trì một hội nghị thượng đỉnh về chủ quyền kỹ thuật số với Pháp để thúc đẩy việc nới lỏng các quy định công nghệ của EU và ưu tiên châu Âu trong mua sắm công nghệ.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh: "Rõ ràng là chúng tôi sẵn sàng làm mọi thứ có thể để xây dựng những nhà vô địch châu Âu. Đây chỉ đơn giản là sự từ chối trở thành một kẻ lệ thuộc".