Việc Iran đưa các cơ sở khử mặn vào danh sách mục tiêu hợp pháp để trả đũa chính là đánh vào điểm yếu lớn nhất của các bên còn lại trong cuộc chiến tại Trung Đông, nhưng lại có thể dẫn tới một thảm họa nhân đạo.
Một vụ nổ tại Riyadh, Saudi Arabia ngày 18/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Vào hôm 22/3, một quan chức Liên hợp quốc cảnh báo Iran đang chuẩn bị tấn công các cơ sở khử mặn quan trọng trên khắp Trung Đông trong vòng vài ngày tới, làm leo thang căng thẳng với Mỹ và Israel, đồng thời có thể gây ra những hệ lụy kinh tế toàn cầu.
Theo Fox News, ông Kaveh Madani, một nhà khoa học người Iran và quan chức Liên hợp quốc, cho biết các nhà máy khử mặn trong khu vực có thể bị tấn công “trong vài ngày tới”, làm dấy lên nguy cơ về một cuộc khủng hoảng nước trên diện rộng trong khu vực và tác động đến thị trường toàn cầu.
Các lời đe dọa tấn công được chính quyền Iran đưa ra hôm 22/3 nhằm đáp trả cảnh báo của Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ sẽ tấn công cơ sở hạ tầng điện của Iran nếu Eo biển Hormuz không được mở lại trong vòng 48 giờ.
Kênh Al Jazeera của Qatar cho biết sau tuyên bố của Tổng thống Trump, vào ngày 22/3, Iran cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào hạ tầng năng lượng của nước này sẽ dẫn đến các đòn trả đũa nhắm vào tài sản năng lượng và cơ sở hạ tầng của Mỹ và Israel trong khu vực.
Trong một thông cáo được truyền thông nhà nước và các hãng bán chính thức của Iran đăng tải, một người phát ngôn quân đội Iran cảnh báo: “Nếu cơ sở hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của Iran bị kẻ thù tấn công, toàn bộ cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và các nhà máy khử mặn thuộc về Mỹ và thực thể Israel trong khu vực sẽ bị nhắm mục tiêu”.
Người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbiya của Iran cũng cảnh báo: “Nếu cơ sở hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của Iran bị kẻ thù tấn công, toàn bộ cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và khử mặn của Mỹ và các chính quyền trong khu vực sẽ trở thành mục tiêu.”
Trước những cảnh báo liên tiếp này, ông Madani nhận định rằng “các nhà máy khử mặn có thể sẽ tiếp tục bị nhắm mục tiêu trong vài ngày tới”.
Ông Madani nói: “Khu vực khô hạn nhất thế giới có thể chứng kiến một cuộc chiến tranh nước thực sự, và những tác động lan tỏa đối với nền kinh tế toàn cầu, bao gồm cả Mỹ, sẽ là ngay lập tức và kéo dài”, đồng thời cho rằng đây là “một giai đoạn mới của xung đột” khi các cơ sở hạ tầng dân sự quan trọng bị đưa vào mục tiêu.
Quan chức Liên hợp quốc nói thêm: “Giờ đây, hãy tính thêm khả năng thiệt hại đối với hệ thống hạ tầng nước vốn đã mong manh, bao gồm các nhà máy xử lý, trạm bơm và mạng lưới phân phối. Hậu quả sẽ mang tính thảm họa và lâu dài”.
Cảnh báo của ông Madani được đưa ra trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran đã bước sang tuần thứ tư và mở rộng vượt ra ngoài các mục tiêu quân sự.
Không chỉ cơ sở dầu khí, các cơ sở khử mặn bao gồm một nhà máy trên đảo Qeshm của Iran và một cơ sở khác tại Bahrain, cũng đã bị tấn công.
Khử mặn - quá trình biến nước biển thành nước uống - là yếu tố then chốt cung cấp nước cho Israel và nhiều quốc gia vùng Vịnh của Iran, đặc biệt trong các khu vực khô hạn nơi nguồn nước ngọt tự nhiên rất khan hiếm.
Nhưng quá trình khử mặt còn cần tới điện.
Tên lửa Iran bị hệ thống phòng không Israel đánh chặn trên bầu trời thành phố Haifa ngày 7/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Theo ông Madani, “khi xảy ra mất điện, các hệ thống xử lý và phân phối nước cũng sẽ sụp đổ ở một số khu vực trong nước”.
Trong khi đó, vào hôm 22/3, theo Al Jazeera, Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, cũng cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào các nhà máy điện của nước này sẽ “ngay lập tức” bị đáp trả bằng các đòn tấn công vào hạ tầng năng lượng và dầu mỏ trên toàn khu vực.
Viết trên nền tảng mạng xã hội X, ông Ghalibaf cảnh báo: “Cơ sở hạ tầng trọng yếu, cùng với hạ tầng năng lượng và dầu mỏ trên khắp khu vực, sẽ bị coi là mục tiêu hợp pháp và sẽ bị phá hủy không thể đảo ngược, và giá dầu sẽ tăng trong một thời gian dài”.
Nói tóm lại, trong trường hợp Iran không mở lại Eo biển Hormuz, “Mỹ sẽ tấn công và phá hủy hoàn toàn các NHÀ MÁY ĐIỆN của họ, bắt đầu từ nhà máy lớn nhất trước” đúng như tối hậu thư trong 48 giờ của Tổng thống Donald Trump, theo ông Madani, “Iran sẽ trả đũa bằng cách tấn công các cơ sở khử mặn, năng lượng và các hạ tầng liên quan đến năng lượng ở tất cả các quốc gia trong khu vực tham gia chiến tranh, bao gồm cả Israel”
Hậu quả sẽ là “giá dầu và khí đốt sẽ tiếp tục tăng, Eo biển Hormuz sẽ vẫn bị đóng, trong khi một thảm họa nhân đạo sẽ xảy ra khi hàng triệu người mất quyền tiếp cận nước và điện trong khu vực”.
Iran là quốc gia ít phụ thuộc nhất vào các nhà máy khử mặn, vì vậy, theo ông Madani, việc Tehran đưa các cơ sở này vào danh sách mục tiêu hợp pháp để trả đũa chính là đánh vào điểm yếu lớn nhất của các bên còn lại trong cuộc chiến tại Trung Đông.
Mặc dù có lợi thế tương đối đó, bản thân Iran cũng đã phải đối mặt với nhiều năm hạn hán nghiêm trọng, quản lý tài nguyên nước kém hiệu quả và suy giảm mực nước ngầm, khiến nhiều khu vực trong nước ngày càng thiếu nước.