Theo đài RT, ở tầng sâu hơn, nó phơi bày một thách thức ngày càng rõ đối với các đồng minh của Mỹ: làm thế nào để theo đuổi ổn định kinh tế và đa dạng hóa quan hệ, trong khi vẫn duy trì vị thế gắn chặt trong quỹ đạo chiến lược của Washington. Với Canada, bài toán cân bằng này hiện nằm ở trung tâm mối quan hệ song phương quan trọng nhất của nước này – quan hệ đối tác với Mỹ.

Chuyến thăm được thiết kế có chủ đích, với phạm vi thận trọng và tham vọng giới hạn. Các cuộc gặp giữa ông Carney với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Cường tập trung vào việc khôi phục các kênh hợp tác kinh tế – thương mại mang tính chức năng, thay vì tái định hình quan hệ chính trị. Trọng tâm là lộ trình hợp tác kinh tế và thương mại mới, qua đó dỡ bỏ một phần các biện pháp thuế trả đũa được áp đặt trong hai năm qua. Canada đồng ý giảm thuế đối với một lượng hạn chế xe điện Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh mạnh tay hạ thuế với hạt cải dầu của Canada và gỡ bỏ hạn chế đối với một số mặt hàng nông sản khác, bao gồm thủy sản và các loại đậu.

Với Ottawa, lợi ích mang lại là tức thì và cụ thể. Việc Trung Quốc nới lỏng rào cản thương mại giúp giảm áp lực cho nông dân và các nhà xuất khẩu Canada – những đối tượng đã phải gánh chịu hệ quả lan tỏa từ căng thẳng địa chính trị.

Yếu tố chính trị trong nước cũng đóng vai trò không nhỏ. Chính phủ của Thủ tướng Carney đang chịu sức ép ngày càng lớn từ lãnh đạo các tỉnh, giới xuất khẩu và hiệp hội doanh nghiệp nhằm ổn định quan hệ với Trung Quốc trong bối cảnh tăng trưởng toàn cầu chậm lại và chuỗi cung ứng vẫn đầy bất định. Chuyến thăm giúp Ottawa thể hiện năng lực điều hành kinh tế mà không phải nhượng bộ về mặt ý thức hệ. Bằng cách đóng khung việc tiếp xúc với Trung Quốc theo hướng kỹ thuật và giao dịch, chính phủ tránh được các cáo buộc “trôi dạt chiến lược” trong khi vẫn xử lý được những vấn đề kinh tế cấp bách.

Tuy nhiên, thời điểm chuyến thăm không thể tách rời bối cảnh địa chính trị rộng lớn hơn, vốn chịu tác động từ cách tiếp cận của chính quyền Tổng thống Trump nhiệm kỳ hai đối với cả đồng minh lẫn đối thủ. Chiến lược hiện nay của Washington nhấn mạnh đòn bẩy kinh tế, bảo hộ công nghiệp và ngoại giao mang tính giao dịch, kể cả với các đối tác thân cận. Cách tiếp cận này củng cố trọng lượng chiến lược của Mỹ, nhưng đồng thời cũng thúc đẩy các đồng minh suy nghĩ nhiều hơn về quản trị rủi ro kinh tế và đa dạng hóa thương mại. Điều Washington mong đợi không phải là sự “ăn khớp mù quáng”, mà là tính tương thích chiến lược.

Trải nghiệm của Canada trong 2 năm qua minh họa rõ nét cho động lực này. Ottawa ban đầu đã phối hợp chặt chẽ với các biện pháp thương mại của Mỹ nhằm vào các ngành công nghiệp Trung Quốc, đặc biệt là xe điện và sản xuất công nghệ cao. Sự trả đũa của Bắc Kinh – tập trung vào nông nghiệp – đã phơi bày điểm yếu của Canada với tư cách là một nền kinh tế tầm trung, phụ thuộc lớn vào thương mại. Vì vậy, chuyến thăm Trung Quốc không phải là một sự xoay trục địa chính trị, mà đúng hơn là một động thái hiệu chỉnh: ổn định một mối quan hệ xuất khẩu then chốt, đồng thời tránh bị cuốn sâu hơn vào vòng xoáy leo thang thương mại giữa các cường quốc.

Dẫu vậy, cách tiếp cận này cũng đặt ra những cân nhắc mới cho quan hệ Canada - Mỹ. Dù Washington chưa công khai phản đối việc Ottawa nối lại tiếp xúc với Bắc Kinh, các quan chức Mỹ đã bày tỏ quan ngại về tính nhất quán thương mại và độ an toàn của chuỗi cung ứng giữa các đồng minh. Từ góc nhìn Mỹ, các chế độ thuế quan không đồng đều có thể tạo ra cơ hội “ăn chênh lệch”, làm suy yếu đòn bẩy tập thể trong đàm phán với Trung Quốc. Những lo ngại này đặc biệt nổi bật trong khuôn khổ Hiệp định USMCA, nơi sự đồng bộ về quy định và cạnh tranh công bằng là các trụ cột cốt lõi.

Phản ứng của Tổng thống Donald Trump phản ánh rõ sự căng thẳng đó. Thừa nhận quyền chủ quyền của Canada trong việc theo đuổi các thỏa thuận thương mại riêng, ông Trump không đi xa đến mức chỉ trích - điều cho thấy một chính quyền coi trọng sức mạnh của liên minh nhưng không mặn mà với các cơ chế điều phối cứng nhắc. Cách tiếp cận này tạo ra không gian linh hoạt, song cũng đặt gánh nặng lớn hơn lên Ottawa trong việc quản lý nhận thức và ngăn chặn nguy cơ khác biệt kinh tế lan sang xung đột chính trị. Để duy trì niềm tin với Washington, Canada giờ đây cần chủ động truyền thông và minh bạch chính sách.

Bối cảnh rộng lớn hơn là một trật tự quốc tế không còn vận hành theo một bộ quy tắc hay giả định duy nhất. Mô hình hậu Chiến tranh Lạnh – nơi hội nhập kinh tế sâu rộng song hành với liên kết chiến lược – đang nhường chỗ cho một trật tự phân mảnh hơn, trong đó cạnh tranh và hợp tác cùng tồn tại trong trạng thái căng thẳng. Trong môi trường này, ngay cả những đồng minh thân cận nhất của Mỹ cũng đang điều chỉnh cách tiếp cận với Trung Quốc – không phải để thách thức Washington, mà để bảo vệ lợi ích quốc gia trong những giới hạn cho phép.

Với Mỹ, động thái của Canada là lời nhắc rằng việc quản lý liên minh trong kỷ nguyên cạnh tranh chiến lược đòi hỏi mức độ linh hoạt nhất định. Kỳ vọng các chính sách kinh tế hoàn toàn đồng nhất giữa các nền kinh tế đồng minh đa dạng có thể là điều không thực tế, nhất là khi chịu sức ép chính trị và lợi ích ngành nghề trong nước. Tuy vậy, Washington vẫn nắm trong tay đòn bẩy đáng kể thông qua quyền tiếp cận thị trường, hợp tác an ninh, chia sẻ tình báo và các khuôn khổ thể chế như USMCA hay NORAD.

Về phía Canada, thông điệp cũng không kém phần rõ ràng. Gia tăng tiếp xúc với Trung Quốc có thể giúp giảm rủi ro thương mại trong ngắn hạn, nhưng đồng thời làm tăng yêu cầu phải phối hợp thận trọng với Mỹ. Ottawa cần trấn an Washington rằng chính sách Trung Quốc của mình không tạo ra lỗ hổng an ninh, không làm suy yếu các mục tiêu chung, cũng như không phương hại đến năng lực cạnh tranh của Bắc Mỹ. Độ bền vững của quan hệ Canada – Mỹ không phụ thuộc vào sự trùng khớp tuyệt đối về chính sách, mà vào niềm tin bền bỉ rằng lợi ích chiến lược cốt lõi vẫn song hành.

Theo nghĩa đó, sự tan băng Trung Quốc – Canada không phải là bước ngoặt, mà là một phép thử. Nó thử thách khả năng của Canada trong việc điều hướng nền kinh tế đa cực mà không làm xói mòn liên minh sống còn nhất. Nó thử thách mức độ sẵn sàng của Washington trong việc chấp nhận sự linh hoạt của đồng minh, trong khi vẫn theo đuổi chương trình thương mại cứng rắn của riêng mình. Và nó thử thách liệu các quan hệ đối tác lâu đời có thể thích nghi với một thế giới nơi chủ nghĩa thực dụng kinh tế ngày càng định hình các lựa chọn địa chính trị hay không.

Kết quả của phép thử này sẽ không được quyết định ở Bắc Kinh, mà ở cách Ottawa và Washington cùng nhau quản lý những hệ quả của nó.