Thực hiện Nghị quyết của Đảng bộ thành phố Cần Thơ với mục tiêu cụ thể là có 65 trên tổng số 72 xã (đạt tỷ lệ 90,3%) đạt chuẩn nông thôn mới trong nhiệm kỳ, Văn phòng Điều phối các chương trình mục tiêu quốc gia thành phố đã tham mưu lựa chọn 9 xã tiêu biểu (Vị Thủy, Thạnh Xuân, Hỏa Lựu, Trường Long, Trường Thành, Thới Hưng, Hòa Tú, Hồ Đắc Kiện, Thạnh Hòa) để tập trung hoàn thiện ngay trong năm 2026.

Theo ông Huỳnh Thành Hữu, Chánh Văn phòng Điều phối, việc lựa chọn này không dàn trải mà dựa trên cơ sở phân nhóm các xã có nền tảng vững chắc, vốn đã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao hoặc kiểu mẫu từ giai đoạn trước. Mục tiêu cốt lõi là rút ra những bài học kinh nghiệm thực tiễn từ các địa phương điểm, tạo động lực để “tăng tốc” thực hiện các mục tiêu của Thành ủy và UBND thành phố trong năm 2027. Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là đảm bảo phát triển nông thôn dựa trên chất lượng thực chất, kiên quyết không chạy theo thành tích.

Dù có nền tảng tốt, song qua khảo sát thực tế, 9 xã điểm này vẫn đang đối mặt với những thách thức lớn trước các yêu cầu khắt khe của bộ tiêu chí mới. Khó khăn nổi cộm nhất hiện nay nằm ở hệ thống hạ tầng giao thông và hạ tầng văn hóa. Sau thời gian dài khai thác, nhiều tuyến đường giao thông nông thôn đã xuống cấp nghiêm trọng, đòi hỏi nguồn kinh phí lớn để duy trì và nâng cấp. Trong khi đó, các thiết chế văn hóa như trung tâm văn hóa xã hay nhà văn hóa ấp vẫn chưa đảm bảo tính đồng bộ, hiện đại.

Đáng chú ý, khâu yếu nhất được xác định là kinh tế hợp tác. Nhiều hợp tác xã tại địa phương hiện đang rơi vào tình trạng “6 không”: không trụ sở, không phương án sản xuất, không vốn điều lệ, không sổ sách, không kế toán và không chia lợi nhuận. Để giải quyết thực trạng này, ông Huỳnh Thành Hữu nhấn mạnh trọng tâm thời gian tới là đẩy mạnh chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Việc xây dựng vùng nguyên liệu lớn và tìm kiếm các sản phẩm chủ lực mang tính cộng đồng sẽ giúp hình thành các thương hiệu mạnh, giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn. Đây được xem là đòn bẩy quan trọng để tổ chức lại sản xuất, gắn kết người dân vào chuỗi giá trị và cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng bền vững, góp phần nâng cao thu nhập người dân với mục tiêu tăng trưởng trên 10%.

Về Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 – 2030, Văn phòng Điều phối các chương trình mục tiêu quốc gia thành phố đang phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện dự thảo để trình UBND thành phố ban hành. Bộ tiêu chí mới sẽ tích hợp và nâng cao các chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu trước đây với 10 tiêu chí và 47 chỉ tiêu định lượng khắt khe.

Tuy nhiên, việc triển khai đang gặp khó khăn do sự thiếu hụt hướng dẫn chi tiết từ các Bộ, ngành Trung ương. Tính đến hiện tại, mới chỉ có 4 Bộ ban hành hướng dẫn, gây lúng túng cho địa phương trong việc rà soát và xây dựng lộ trình. Bên cạnh đó, áp lực về nguồn lực tài chính đối ứng và những bất cập trong tiêu chí quy hoạch cũng là bài toán khó.

Trước tình hình đó, thành phố Cần Thơ kiến nghị các Bộ, ngành sớm tham mưu cho Chính phủ ban hành quy định về nguyên tắc, định mức phân bổ nguồn lực và các hướng dẫn chuyên ngành cụ thể. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để địa phương chủ động ngân sách và giúp cấp xã có thể tự chủ động thực hiện, chịu trách nhiệm trong công việc.

Cũng theo ông Huỳnh Thành Hữu, dù UBND thành phố đã thực hiện phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho cấp xã trong việc lập và phê duyệt quy hoạch, nhưng thực tế triển khai lại gặp rào cản về nhân lực. Đội ngũ cán bộ phụ trách tại địa phương hầu hết là nhân sự mới, chưa sâu chuyên môn, trong khi khối lượng công việc quá tải do phải kiêm nhiệm nhiều vị trí, dẫn đến tiến độ thực hiện bị chậm trễ.

Xác định nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện cơ sở pháp lý, Văn phòng Điều phối đang tập trung hoàn thiện Nghị quyết chuyên đề để trình Ban Thường vụ Thành ủy ban hành. Nghị quyết này nhằm tạo hành lang pháp lý vững chắc, gắn chặt trách nhiệm của người đứng đầu địa phương với kết quả thực hiện chương trình.

Trong thời gian này, ông Huỳnh Thành Hữu cho biết, thành phố sẽ thực hiện theo phương châm “vừa làm vừa hoàn thiện”, triển khai ngay bộ tiêu chí và kế hoạch 5 năm mà không chờ đợi. Ngay trong tháng 4/2026, thành phố sẽ tổ chức các lớp tập huấn chuyên môn theo phương thức “cầm tay chỉ việc” để nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, giúp họ nắm vững cách thức đánh giá, báo cáo và xây dựng kế hoạch chuyên môn hiệu quả.

Đặc biệt, để phát huy vai trò chủ thể của người dân, Cần Thơ sẽ ban hành bộ tiêu chí "Nhà tôi nông thôn mới" và "Tuyến đường kiểu mẫu ở nông thôn". Đây là cách làm sáng tạo nhằm đưa phong trào đi vào chiều sâu, lan tỏa đến từng hộ gia đình.

Bí thư Thành ủy – Lê Quang Tùng xác định, các chương trình mục tiêu quốc gia tại Cần Thơ phải được đặt ngang hàng và đi trước các chương trình phát triển kinh tế - xã hội khác. Với sự đồng lòng của hệ thống chính trị và người dân, thành phố quyết tâm phân bổ nguồn lực sát thực tế, tăng cường kiểm tra giám sát để hoàn thành thắng lợi kế hoạch xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2026–2030, trực tiếp mang lại lợi ích thiết thực cho người dân nông thôn.