Các đoàn kiểm tra do lãnh đạo Chi cục Môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường) làm Trưởng đoàn, cùng sự tham gia của đại diện Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường (PC03), Phòng An ninh Kinh tế (PA04) thuộc Công an thành phố Cần Thơ, UBND xã Cờ Đỏ và Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Cần Thơ.

Tại Công ty TNHH MTV Thành Tâm Cờ Đỏ, Đoàn kiểm tra do ông Bùi Như Ý, Phó Chi cục trưởng Chi cục Môi trường thành phố Cần Thơ làm Trưởng đoàn đã tiến hành khảo sát thực tế toàn bộ quy trình vận hành và hệ thống xử lý chất thải của nhà máy. Qua kiểm tra sơ bộ, Đoàn công tác ghi nhận trong quá trình sản xuất, cơ sở này có phát sinh lượng bụi lớn ở nhiều công đoạn khác nhau. Tuy nhiên, tại thời điểm kiểm tra, nhà máy chưa trang bị đầy đủ các thiết bị và công trình thu gom, xử lý bụi đạt chuẩn, dẫn đến tình trạng bụi phát tán ra môi trường, gây ảnh hưởng trực tiếp đến các hộ dân sinh sống xung quanh khu vực.

Ông Bùi Như Ý nhấn mạnh, đối với đặc thù của ngành xay xát lúa gạo, các cơ sở buộc phải quan tâm sát sao đến công tác xử lý bụi, đồng thời phải đầu tư cải tiến công nghệ kỹ thuật và hệ thống thiết bị xử lý để đảm bảo tuân thủ nghiêm các quy định về môi trường. Hiện tại, Đoàn kiểm tra đang tiếp tục yêu cầu cơ sở cung cấp thêm các hồ sơ, tài liệu liên quan để xem xét, đối chiếu thủ tục pháp lý. Đối với các hạng mục công trình xử lý chất thải nếu không được thực hiện đúng theo giấy phép và quy định của pháp luật, cơ quan chức năng sẽ kiên quyết lập biên bản và xử lý vi phạm hành chính.

Ông Trần Văn Bon, Giám đốc Công ty TNHH MTV Thành Tâm Cờ Đỏ cho biết, nhà máy của doanh nghiệp đã đi vào hoạt động từ năm 2013 trên diện tích quy mô 20.000 m2 với công suất xay xát đạt khoảng 400 tấn lúa mỗi ngày đêm. Lý giải về tình trạng phát tán bụi mù mịt trong thời gian qua, ông Bon cho hay sự cố bắt nguồn từ việc hệ thống ống dẫn hút bụi của nhà máy bất ngờ bị hư hỏng một phần. Kết hợp với yếu tố thời tiết xuất hiện các luồng gió nghịch thổi mạnh, lượng bụi cám đã bị đẩy sang phía khu dân cư nằm dọc bờ sông. Giám đốc công ty thừa nhận sự việc không chỉ gây ảnh hưởng đến môi trường sống của bà con mà còn tác động tiêu cực đến chính hoạt động kinh doanh của đơn vị, bởi xu hướng kinh doanh hiện nay bắt buộc phải gắn liền với tiêu chí sạch và an toàn.

Về phương án giải quyết, ông Bon khẳng định trước mắt công ty sẽ tiến hành che chắn ngay lập tức và tập trung khắc phục triệt để các hạng mục bị hỏng theo đúng phản ánh của người dân nhằm giảm thiểu tối đa lượng bụi phát tán ra môi trường. Về định hướng lâu dài, doanh nghiệp đang lên kế hoạch tái cơ cấu toàn diện, loại bỏ hệ thống thiết bị cũ và dự kiến sẽ dời nhà máy ra phía sau, đồng thời đầu tư dây chuyền công nghệ mới hoàn toàn. Theo ông Bon, việc nâng cấp này không chỉ giúp nhà máy không còn phát tán bụi ra môi trường mà còn đảm bảo các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm, từ đó giúp ngành lúa gạo phát triển bền vững hơn.

Cùng thời điểm, một Đoàn kiểm tra chuyên ngành khác do ông Lê Văn Hạnh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Môi trường thành phố Cần Thơ làm Trưởng đoàn đã tiến hành làm việc tại Công ty TNHH Tô Hồng, có địa chỉ tại số 130 ấp Thạnh Hòa, xã Cờ Đỏ. Theo ghi nhận của Đoàn kiểm tra, tại thời điểm có mặt, công ty đang trong trạng thái ngừng hoạt động sản xuất do đã kết thúc mùa vụ khoảng 20 ngày trước đó. Hoạt động kinh doanh chủ yếu của doanh nghiệp này là xay xát lúa gạo, lau bóng gạo và sấy lúa. Mặc dù nhà máy không vận hành, Đoàn kiểm tra vẫn tiến hành khảo sát cơ sở vật chất và ghi nhận công ty hiện đang sở hữu 4 máy xay xát, 10 máy lau bóng và 1 lò sấy.

Ông Lê Văn Hạnh cho biết, qua kiểm tra thực tế hệ thống máy móc, các thiết bị xay xát và lau bóng của nhà máy đều đã được trang bị hệ thống quạt hút bụi dạng cyclone và được bố trí đặt hoàn toàn bên trong khu vực nhà xưởng có vách kính che chắn. Tuy nhiên, do nhà máy đang tạm ngưng hoạt động nên Đoàn công tác chưa thể đưa ra đánh giá tổng thể và chính xác nhất về hiệu năng cũng như hiệu quả thực tế của hệ thống xử lý bụi, khí thải và nước thải. Sau khi hoàn tất việc ghi nhận hiện trạng, Đoàn kiểm tra sẽ tiếp tục yêu cầu công ty cung cấp hồ sơ để tiến hành xem xét kỹ lưỡng các điều kiện pháp lý liên quan, từ đó mới có cơ sở đưa ra kết luận chi tiết.

Đáng chú ý, trong quá trình khảo sát khu vực hiện trường phía sau nhà máy, cơ quan chức năng phát hiện công ty có bố trí một khu vực để lưu chứa lượng lớn tro phát sinh từ lò sấy. Theo giải trình, trong quá trình sản xuất, lượng trấu thải ra được công ty ép lại thành củi trấu để tận dụng làm nhiên liệu đốt cho lò sấy lúa, lượng tro sau khi đốt được tập kết tại khu vực này. Đại diện Đoàn kiểm tra cho biết cơ quan chuyên môn sẽ tiến hành lấy mẫu để xem xét thành phần của loại tro này nhằm có đánh giá cụ thể về mức độ ảnh hưởng đến môi trường.

Ông Lê Văn Hạnh yêu cầu công ty cần thường xuyên rà soát lại toàn bộ hệ thống thiết bị lọc bụi để đảm bảo đúng tiêu chuẩn thiết kế, đồng thời phải thực hiện bảo trì, bảo dưỡng định kỳ để duy trì hiệu năng của thiết bị xử lý. Đồng thời, các khu vực kho bãi cần được kiểm soát và che chắn kín đáo, tuyệt đối không để bụi phát tán ra môi trường xung quanh.

Làm việc với Đoàn kiểm tra, bà Nguyễn Tô Thảo, Giám đốc Công ty TNHH Tô Hồng xác nhận việc nhà máy hiện đang tạm ngưng hoạt động là do đặc thù của ngành xay xát lúa gạo phụ thuộc hoàn toàn vào tính thời vụ. Bà Thảo cho biết, thông thường nhà máy chỉ hoạt động khoảng 4 đến 5 tháng trong một năm. Cụ thể, vụ sản xuất chính bắt đầu từ khoảng ngày 15/3 dương lịch và kết thúc vào khoảng 30/4, hoặc kéo dài muộn nhất đến khoảng ngày 5/5.

Về vấn đề phát sinh bụi gây ô nhiễm theo phản ánh của người dân, bà Thảo lý giải rằng nguồn phát sinh bụi chủ yếu bắt nguồn từ các công đoạn xay xát, lau bóng, khu vực kho chứa và trong quá trình vận chuyển lúa, trấu ra vào nhà máy. Tiếp thu ý kiến phản ánh từ người dân và chính quyền địa phương trong các buổi làm việc trước đó, bà Thảo khẳng định đơn vị đã khẩn trương triển khai các biện pháp khắc phục. Cụ thể, công ty đã tiến hành giăng thêm hệ thống lưới che chắn bụi bao quanh khu vực sản xuất, đồng thời lắp đặt và vận hành hệ thống phun sương nhằm dập bụi, giảm thiểu tối đa sự phát tán của các hạt bụi nhỏ ra môi trường không khí xung quanh, hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân địa phương.