Diễn biến xảy ra trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước tiếp tục leo thang và các biện pháp hạn chế đối với xuất khẩu dầu của Tehran gia tăng.

Theo thông tin do hãng tin Bloomberg công bố dựa trên hình ảnh vệ tinh và phân tích từ tổ chức United Against Nuclear Iran cùng công ty tình báo hàng hải Windward, vào cuối tuần trước, có 6 - 8 siêu tàu chở dầu neo đậu tại vùng biển gần cảng Chabahar, thuộc vịnh Oman. Ngoài ra, nhiều tàu chở dầu cỡ nhỏ hơn cũng xuất hiện trong khu vực này, cho thấy hoạt động vận chuyển dầu vẫn diễn ra.

Đáng chú ý, khu vực trên cũng là nơi Hải quân Mỹ cho biết đã chuyển hướng hai tàu chở dầu thô cỡ lớn mà lực lượng này chặn bắt trước đó. Diễn biến này phản ánh mức độ kiểm soát ngày càng chặt chẽ của Washington đối với hoạt động vận chuyển dầu của Iran trên các tuyến hàng hải quốc tế.

Việc các tàu chở dầu tập trung tại Chabahar được xem là dấu hiệu cho thấy Iran vẫn tiếp tục bốc dỡ và tìm cách xuất khẩu dầu, bất chấp các lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, tình trạng ùn ứ tàu cũng cho thấy các biện pháp phong tỏa của Mỹ đang tạo ra rào cản đáng kể, hạn chế khả năng đưa dầu thô của Iran ra thị trường toàn cầu.

Theo các nguồn phân tích, lưu lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz hiện giảm mạnh, thậm chí có thời điểm gần như đình trệ. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng Iran có thể buộc phải cắt giảm sản lượng nếu khả năng lưu trữ dầu đạt tới giới hạn.

Công ty phân tích năng lượng Vortexa ước tính hiện có khoảng 155 triệu thùng dầu thô của Iran đang được vận chuyển hoặc lưu trữ nổi trên biển trên toàn cầu. Con số này phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với ngành dầu mỏ của Tehran trong bối cảnh bị hạn chế tiếp cận thị trường.

Về phía Mỹ, nước này đã tăng cường các biện pháp nhằm siết chặt nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Các động thái bao gồm kiểm tra, chặn bắt tàu chở dầu trên Ấn Độ Dương cũng như áp đặt trừng phạt đối với một nhà máy lọc dầu lớn tại Trung Quốc bị cáo buộc là khách hàng nhập khẩu dầu của Iran.

Hiện chưa có thông tin rõ ràng về số lượng tàu chở dầu rỗng mà Iran còn có thể sử dụng để tiếp tục vận chuyển dầu thô. Tuy nhiên, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy Tehran có thể đang đưa các tàu cũ quay trở lại hoạt động nhằm duy trì năng lực xuất khẩu.

Một trường hợp đáng chú ý là một tàu chở dầu cỡ lớn (VLCC) khoảng 30 năm tuổi, có khả năng chứa tới 2 triệu thùng dầu, đã phát tín hiệu trở lại tại khu vực vịnh Ba Tư trong tuần trước sau ba năm không hoạt động. Trong khi đó, tàu Nasha được ghi nhận lần cuối phát tín hiệu cách đây vài ngày khi di chuyển về phía đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu chủ yếu của Iran.

Trong một diễn biến liên quan, ngày 27/4, hai quan chức khu vực cho biết Iran đã đề xuất chấm dứt việc kiểm soát eo biển Hormuz nếu Mỹ dỡ bỏ phong tỏa và chấm dứt các hoạt động quân sự. Đề xuất này được chuyển tới Washington thông qua Pakistan, đồng thời Tehran cũng đề nghị lùi các cuộc thảo luận về chương trình hạt nhân sang thời điểm sau.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định khả năng Mỹ chấp nhận đề xuất trên là không cao, trong bối cảnh các bất đồng giữa các bên vẫn chưa được giải quyết triệt để. Trước đó, Mỹ và Israel đã tiến hành chiến dịch quân sự từ cuối tháng 2 và dù một lệnh ngừng bắn mong manh đang được duy trì, tình trạng đối đầu vẫn tiếp diễn tại khu vực eo biển Hormuz.

Eo biển Hormuz có vai trò đặc biệt quan trọng đối với an ninh năng lượng toàn cầu, khi khoảng 20% lượng dầu và khí đốt giao dịch trên thế giới được vận chuyển qua tuyến đường này trong thời bình. Việc gián đoạn hoạt động tại đây không chỉ ảnh hưởng đến Iran mà còn gây sức ép đối với Mỹ và các đồng minh, đồng thời đẩy giá dầu và nhiều mặt hàng thiết yếu trên thị trường quốc tế tăng cao.

Theo các chuyên gia, diễn biến hiện nay cho thấy cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran trong lĩnh vực năng lượng và hàng hải vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể tiếp tục tác động sâu rộng tới thị trường dầu mỏ và kinh tế toàn cầu trong thời gian tới.