Trung Quốc đã tận dụng vai trò là nước mua quặng sắt lớn nhất thế giới để thúc đẩy các công ty khai khoáng toàn cầu chuyển sang sử dụng đồng nhân dân tệ. Một số doanh nghiệp đã bắt đầu thay đổi, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất tương đối thấp của Trung Quốc trở thành yếu tố khuyến khích.

Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (Hong Kong, Trung Quốc), tập đoàn khai khoáng lớn nhất thế giới BHP (Australia) là doanh nghiệp mới nhất áp dụng chỉ số giao ngay bằng đồng nhân dân tệ để định giá một phần sản phẩm quặng sắt của mình từ tháng trước, sau khi đạt được thỏa thuận với tập đoàn nhà nước Trung Quốc CMRG.

Giám đốc tài chính của BHP - bà Vandita Pant - trong tháng 5 còn tiết lộ rằng công ty sẵn sàng xem xét phát hành trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ trong tương lai.

Các doanh nghiệp khác cũng đã có những bước đi tương tự. Rio Tinto, tập đoàn khai khoáng khổng lồ Anh - Australia, đã ký hợp đồng giao ngay quặng sắt đầu tiên được định giá bằng đồng nhân dân tệ từ năm 2019. Một năm sau, công ty này hoàn tất giao dịch thanh toán bằng nhân dân tệ không sử dụng giấy tờ đầu tiên trong ngành với công ty thép Bảo Sơn của Trung Quốc, thông qua công nghệ chuỗi khối.

Năm ngoái, một tập đoàn khác trong lĩnh vực khai khoáng là Fortescue đã thu hút chú ý khi vay 14,2 tỷ nhân dân tệ (tương đương 2,1 tỷ USD) từ hai ngân hàng quốc doanh của Trung Quốc. Khoản vay này có lãi suất cố định 3,8% mỗi năm. Đây là khoản vay tín chấp có kỳ hạn bằng đồng nhân dân tệ đầu tiên thuộc loại này từng được một tập đoàn Australia ký kết.

Chủ tịch công ty sản xuất quặng sắt Fenix Resources - ông John Welborn - vào đầu tháng 5 cho biết doanh nghiệp này rất hào hứng nếu có thể tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp từ Trung Quốc bằng đồng nhân dân tệ, miễn là nguồn vốn này có thể đồng bộ với hàng hóa cũng được định giá bằng nhân dân tệ, bởi như vậy “sẽ hoàn toàn hợp lý về mặt kinh tế”.

Theo ông Tim Buckley, lãnh đạo tổ chức nghiên cứu Climate Energy Finance có trụ sở tại Sydney, các tập đoàn khai khoáng lớn trên thế giới có những động lực tài chính rõ ràng để vay vốn bằng đồng nhân dân tệ.

Ông Buckley cho biết trong những năm gần đây lạm phát của Trung Quốc chỉ dao động trong khoảng 0% đến 1%, trong khi tại Australia ở mức khoảng 3% đến 5%. Điều này khiến lãi suất dài hạn tại Australia cao hơn đáng kể.

Trong khi đó, Trung Quốc nhìn thấy lợi thế lâu dài từ việc tận dụng vị thế trên thị trường quặng sắt để thúc đẩy việc sử dụng đồng nhân dân tệ. Trung Quốc vốn mua khoảng 70% khối lượng quặng sắt vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu.

Theo các nhà phân tích, mục tiêu cuối cùng của Bắc Kinh là tái cấu trúc toàn bộ hệ thống tài chính phục vụ hoạt động giao dịch quặng sắt, qua đó xây dựng cơ chế thanh toán toàn cầu dựa trên đồng nhân dân tệ.

Bà Genevieve Donnellon-May, chuyên gia tại Pacific Forum, nhận định: “Việc đồng nhân dân tệ được sử dụng nhiều hơn trong thương mại toàn cầu sẽ giúp doanh nghiệp Trung Quốc giảm chi phí giao dịch, Bắc Kinh có quyền tự chủ tiền tệ lớn hơn và ảnh hưởng nhiều hơn đến các điều khoản thương mại hàng hóa mà nước này vốn chiếm ưu thế với tư cách là người mua”.

Trung Quốc trong những năm gần đây đã thúc đẩy mạnh mẽ việc quốc tế hóa đồng nhân dân tệ nhằm giảm phụ thuộc vào đồng USD. Tuy nhiên, theo giảng viên Monique Taylor tại Đại học Helsinki, chiến lược của Bắc Kinh cho đến nay vẫn được triển khai theo hướng thận trọng và từng bước, tập trung vào việc mở rộng một cách thực dụng trong các lĩnh vực kinh tế và địa chính trị then chốt.

Bà Alicia Garcia-Herrero tại Natixis nhận định: “Việc sử dụng đồng nhân dân tệ nhiều hơn trong hoạt động tài trợ thương mại và thanh toán sẽ giúp các doanh nghiệp mua hàng của Trung Quốc có thêm năng lực trong việc định giá, giảm thiểu rủi ro biến động tỷ giá và đưa ngày càng nhiều giao dịch thương mại vào trong hệ thống tài chính của Trung Quốc”.