Chính phủ Anh vừa công bố kế hoạch cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội và hạn chế nhiều hình thức tương tác trực tuyến khác, trở thành quốc gia mới nhất tham gia làn sóng siết chặt môi trường mạng đối với thanh thiếu niên.

Nhiều nước trên thế giới cũng đang xây dựng hoặc triển khai các biện pháp tương tự nhằm giảm thiểu những tác động tiêu cực mà mạng xã hội có thể gây ra đối với trẻ em.

Tháng 12 năm ngoái, Australia trở thành quốc gia đầu tiên cấm người dưới 16 tuổi sử dụng nhiều ứng dụng mạng xã hội phổ biến. Đây được xem là phép thử quan trọng đối với nhiều nước, trong đó có Anh. Sau sáu tháng thực hiện, nhiều thiếu niên Australia vẫn tìm cách tiếp tục sử dụng mạng xã hội, nhưng các chuyên gia cho rằng hiệu quả thực sự sẽ thể hiện rõ hơn ở thế hệ trẻ em chưa từng tiếp cận các nền tảng này.

Xu hướng siết chặt quản lý xuất phát từ áp lực ngày càng lớn từ phụ huynh, giáo viên và các chuyên gia. Một cuộc khảo sát của YouGov hồi tháng 12 cho thấy 74% người dân Anh ủng hộ việc cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội. Theo khảo sát của chính phủ Anh, 9 trên 10 phụ huynh cũng đồng tình với biện pháp này.

Vương quốc Anh

Theo kế hoạch, Anh sẽ cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng như Snapchat, TikTok, YouTube, Instagram, Facebook và X.

Không chỉ dừng ở đó, London còn dự kiến cấm trẻ dưới 16 tuổi phát trực tiếp (livestream) và liên lạc với người lạ trên mạng. Các quy định này sẽ áp dụng không chỉ với mạng xã hội mà còn với các nền tảng trò chơi điện tử và nhiều dịch vụ trực tuyến khác.

Chính phủ Anh cũng đang xem xét áp dụng "giờ giới nghiêm trực tuyến" vào ban đêm và các biện pháp hạn chế việc cuộn nội dung vô tận đối với người dưới 18 tuổi. Ngoài ra, các chatbot AI mô phỏng quan hệ tình cảm hoặc nhập vai mang tính tình dục sẽ phải áp dụng độ tuổi tối thiểu là 18.

Chính phủ Anh khẳng định đây sẽ là gói biện pháp nghiêm ngặt hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Dự luật dự kiến được trình vào cuối năm nay và có hiệu lực từ đầu năm 2027.

Thủ tướng Anh Keir Starmer thừa nhận một số trẻ em vẫn có thể tìm cách lách luật, nhưng cho rằng điều đó không phải lý do để từ bỏ các biện pháp bảo vệ trẻ vị thành niên. Ông so sánh với việc cấm bán rượu cho trẻ em dù vẫn có trường hợp vi phạm.

Áp lực xã hội đối với chính phủ Anh đã gia tăng trong nhiều năm, đặc biệt sau khi một số phụ huynh có con tự tử do tiếp xúc với nội dung tiêu cực trên mạng xã hội liên tục kêu gọi hành động mạnh mẽ hơn.

Australia

Lệnh cấm tại Australia có hiệu lực từ tháng 12 năm ngoái, yêu cầu người dùng phải từ 16 tuổi trở lên mới được sở hữu tài khoản trên Snapchat, TikTok, Facebook và nhiều nền tảng khác.

Tháng 1 năm nay, cơ quan quản lý nước này cho biết khoảng 4,7 triệu tài khoản thuộc người dưới 16 tuổi đã bị chặn truy cập.

Tuy nhiên, nhiều thanh thiếu niên vẫn tiếp tục sử dụng mạng xã hội bằng cách khai báo tuổi giả, tạo tài khoản mới hoặc sử dụng tài khoản của cha mẹ và anh chị lớn tuổi hơn.

Một số phụ huynh cho rằng tác động lớn nhất của lệnh cấm có thể nằm ở việc ngăn những trẻ nhỏ chưa từng tham gia mạng xã hội tiếp cận các nền tảng này.

Malaysia

Từ ngày 1/6, Malaysia chính thức thực thi các quy định cấm trẻ em dưới 16 tuổi sở hữu tài khoản mạng xã hội, trở thành một trong những quốc gia mới nhất tham gia xu hướng siết chặt bảo vệ trẻ vị thành niên trên không gian mạng.

Theo quy định mới, các nền tảng mạng xã hội phải triển khai hệ thống xác minh độ tuổi và ngăn người dùng dưới 16 tuổi tạo tài khoản. Quy định áp dụng đối với các nền tảng có từ 8 triệu người dùng trở lên tại Malaysia, bao gồm Facebook, Instagram, TikTok và YouTube.

Các doanh nghiệp không tuân thủ có thể bị phạt tới 10 triệu ringgit (khoảng 2,5 triệu USD). Tuy nhiên, phụ huynh sẽ không bị xử phạt nếu con em tìm cách vượt qua các biện pháp kiểm soát để đăng ký tài khoản.

Liên minh châu Âu

Tây Ban Nha: Thủ tướng Pedro Sánchez đề xuất cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội và yêu cầu các nền tảng áp dụng hệ thống xác minh độ tuổi hiệu quả hơn.

Pháp: Chính phủ muốn áp dụng lệnh cấm đối với trẻ dưới 15 tuổi ngay từ đầu năm học mới vào tháng 9. Trước đó, vào tháng 1, Quốc hội nước này đã thông qua dự luật cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội, trước những lo ngại ngày càng gia tăng về bắt nạt trực tuyến và các nguy cơ đối với sức khỏe tinh thần của thanh thiếu niên.

Bên cạnh đó, luật mới cũng mở rộng phạm vi lệnh cấm sử dụng điện thoại vốn đã được áp dụng tại các trường tiểu học và trung học cơ sở, nay bao gồm bậc trung học phổ thông.

Áo: Công bố kế hoạch cấm trẻ dưới 14 tuổi sử dụng mạng xã hội từ tháng 3 năm nay.

Hy Lạp: Dự kiến cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội từ ngày 1/1/2027.

Đan Mạch: Muốn cấm người dưới 15 tuổi sử dụng một số nền tảng, nhưng phụ huynh có thể cho phép trẻ từ 13 tuổi trở lên tiếp cận mạng xã hội.

Các chính phủ châu Âu cho rằng mục tiêu không phải là tách trẻ em khỏi công nghệ, mà là bảo vệ các em trước những cơ chế gây nghiện và mô hình kinh doanh dựa trên việc giữ chân người dùng càng lâu càng tốt.

Indonesia

Từ tháng 3, Indonesia bắt đầu áp dụng quy định cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng được xếp vào nhóm "rủi ro cao", bao gồm TikTok, YouTube, Facebook, Instagram và Roblox.

Trung Quốc

Trung Quốc hiện áp dụng một trong những hệ thống quản lý internet nghiêm ngặt nhất thế giới.

Từ năm 2021, Bắc Kinh giới hạn trẻ em chỉ được chơi trò chơi điện tử tối đa ba giờ mỗi tuần, trong khung giờ từ 20h đến 21h vào các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật.

Brazil

Thay vì cấm hoàn toàn, Brazil ban hành luật yêu cầu người dưới 16 tuổi phải liên kết tài khoản với người giám hộ hợp pháp để được giám sát hoạt động trên mạng xã hội.

Luật cũng cấm các nền tảng sử dụng những thiết kế bị cho là có tính thao túng hoặc gây nghiện đối với trẻ em.

Mỹ

Tại Mỹ, Đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Trực tuyến của Trẻ em (COPPA) cấm các công ty thu thập dữ liệu cá nhân của trẻ dưới 13 tuổi.

Tuy nhiên, việc ban hành lệnh cấm mạng xã hội trên phạm vi toàn quốc đối với trẻ em được đánh giá là khó thực hiện do hệ thống luật pháp của từng bang khác nhau, đồng thời các quy định hạn chế sử dụng mạng xã hội thường vấp phải tranh cãi liên quan đến quyền tự do ngôn luận.