Tại các địa phương khu vực phía Nam của tỉnh Khánh Hòa, khi trà lúa Đông Xuân sớm trên cánh đồng lớn bắt đầu chín vàng trông rất đẹp mắt, ai cũng suy đoán năng suất lúa chắc chắn sẽ đạt khá cao, bởi mã lúa đẹp và đây là vụ sản xuất chính trong năm. Tuy nhiên, khi tiến hành thu hoạch thì kết quả không như sự kỳ vọng.

Ông Thiên Sanh Lý (nông dân ở xã Thuận Nam) cho biết, gia đình gieo hơn 5 sào bằng giống lúa TH41. Lúc lúa đang trong giai đoạn trổ đòng thì bị ảnh hưởng bởi thời tiết bất lợi (sau Tết Nguyên đán có nhiều đợt mưa nhỏ xảy ra), phát sinh sâu bệnh (bị sâu đục thân gây hại) làm lúa bị lem lép hạt. Từ đó, 1 sào lúa chỉ thu hoạch chưa đến 6 tạ, thất thu khoảng gần 1 tạ/sào so với cùng kỳ vụ Đông Xuân năm 2024 - 2025.

Chẳng những năng suất không đạt, mà giá lúa của vụ này cũng thấp hơn so với vụ mùa vừa rồi. Nhiều nông dân ở xã Thuận Nam cho biết, hiện nay giá lúa ướt mà các thương lái thu mua tại chân ruộng chỉ 5.300 đồng/kg. Còn giá lúa khô (phơi khoảng 2 nắng) thì chênh lệch được khoảng 1.000 đồng/kg (từ 6.300 - 6.400 đồng/kg) tùy loại lúa.

Theo như tính toán của nông dân nơi đây, mặc dù lúa ướt có giá thấp, nhưng nông dân chỉ muốn thu hoạch bán tại ruộng. Bởi nếu bán lúa khô thì sẽ tốn thêm chi phí vận chuyển về với giá từ 12.000 - 15.000 đồng/bao, tùy khoảng cách, tốn công phơi…

Nông dân Đàng Sơn (ở xã Ninh Phước) bày tỏ, vụ này giá vật tư nông nghiệp, phân bón tăng mạnh khiến chi phí sản xuất đội lên hơn 20% so với năm trước. Nay thu hoạch lại đúng thời điểm giá nhiên liệu tăng cao nên chi phí thuê máy gặt đập liên hợp cũng tăng lên 300.000 đồng/sào (tăng khoảng 100.000 đồng/sào so với vụ mùa vừa qua), phương tiện vận chuyển cũng tăng giá theo. Tính ra vụ này nông dân chỉ có hoàn vốn nhưng đó cũng chỉ là số ít, bởi hầu như lỗ thì nhiều.

Ông Nguyễn Tấn Lộc - Phó Chủ tịch UBND xã Thuận Nam cho biết, vụ Đông Xuân sớm ở Thuận Nam gieo trên 1.000 ha. Đến thời điểm này nông dân địa phương đã thu hoạch gần xong. Do năng suất lúa không đạt cộng với giá cả thấp nên vụ này thu hoạch chỉ đủ đáp ứng chi phí đầu tư.

Theo lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa), vụ lúa Đông Xuân năm nay, toàn tỉnh gieo sạ hơn 36.000 ha lúa, chủ yếu là các giống chủ lực như: ML48, ML202, ML214, IR17494, CB3988, TH41, TH6. Toàn tỉnh hiện có 3 trà lúa khác nhau (gieo không cùng thời điểm, không đúng lịch thời vụ), đó là lúa Đông Xuân sớm đang cho thu hoạch, lúa đang trổ đòng (chính vụ) và lúa đang trong giai đoạn làm đòng (Đông Xuân muộn).

Sau đợt mưa lũ lịch sử hồi cuối tháng 11/2025. Nhiều địa phương trong tỉnh đã chủ động tiến hành gieo cấy Đông Xuân sớm. Khi bước vào giai đoạn làm đòng thì lúa bị sâu bệnh gây hại, thất thu cũng đáng kể. Hiện nay, nông dân đã thu hoạch trên 2.000 ha trà lúa này.  

Ngành nông nghiệp tỉnh Khánh Hòa cũng khuyến cáo nông dân có trà lúa Đông Xuân muộn cần tích cực thăm đồng, chủ động phòng bệnh cho lúa theo nguyên tắc “4 đúng”, bởi giai đoạn cuối vụ thường sâu bệnh sẽ phát tán và lan rộng. Do đó cần kịp thời xử lý, tránh thiệt hại lớn xảy ra.

Tại Quảng Trị, trước diễn biến châu chấu tre xuất hiện và gây hại tại một số khu vực rừng tre, luồng, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị yêu cầu các địa phương, đơn vị liên quan khẩn trương triển khai đồng bộ biện pháp phòng, chống. Việc phát hiện sớm, xử lý kịp thời được xác định là yếu tố then chốt nhằm hạn chế lây lan, bảo vệ sản xuất và đời sống người dân.

Theo báo cáo của địa phương, tính đến đầu tháng 4/2026, tại khu vực rừng tre luồng trồng lấy măng thuộc Tổ dân phố Chiến Thắng, xã Nam Trạch (Quảng Trị) đã xuất hiện châu chấu tre gây hại trên diện tích khoảng 22 ha. Mật độ cục bộ ghi nhận từ 300–500 con/ổ. Hiện châu chấu đang ở giai đoạn tuổi nhỏ, thường co cụm dưới tán tre, trên lớp cỏ, rác và cành khô, đây được đánh giá là thời điểm thuận lợi để tổ chức các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

Châu chấu tre là đối tượng dịch hại nguy hiểm, thường phát sinh tại các khu vực rừng tre, nứa, giang, ven hồ, suối. Khi phát triển mạnh, chúng có khả năng di chuyển thành đàn lớn, lan rộng sang các vùng sản xuất nông nghiệp, gây hại trên nhiều loại cây trồng như lúa, ngô, sắn và cây ăn quả, làm giảm năng suất, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân.

Để chủ động kiểm soát tình hình, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị đề nghị UBND các xã, phường, đặc biệt là xã Nam Trạch, tập trung tăng cường kiểm tra, giám sát tại các khu vực có nguy cơ cao; kịp thời phát hiện ổ trứng và châu chấu non để tổ chức phòng trừ ngay từ giai đoạn đầu, khi dịch hại còn co cụm, chưa phát tán.

Các địa phương cũng được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với các ban quản lý rừng phòng hộ, chủ rừng để điều tra, theo dõi sát tình hình phát sinh, nhất là tại những khu vực từng xuất hiện dịch hại trong các năm trước. Đồng thời, cần rà soát, cân đối nguồn lực nhằm hỗ trợ phòng trừ ngay từ khi mới phát sinh, tránh để dịch lan rộng, gây thiệt hại lớn.

Đối với các đơn vị chuyên môn, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh tăng cường dự tính, dự báo, hướng dẫn kỹ thuật phòng trừ phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của châu chấu. Chi cục Kiểm lâm cùng các ban quản lý rừng phòng hộ chủ động giám sát, phát hiện sớm tại khu vực rừng tre, nứa để kịp thời triển khai biện pháp xử lý.

Đại diện Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị cho biết, hiện nay châu chấu tre đang ở giai đoạn tuổi nhỏ, khả năng di chuyển còn hạn chế nên việc phòng trừ sẽ đạt hiệu quả cao nếu triển khai kịp thời. Đơn vị khuyến cáo các địa phương cần tập trung xử lý dứt điểm ngay từ đầu, ưu tiên biện pháp thủ công kết hợp sinh học. Trường hợp mật độ cao mới sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo đúng hướng dẫn, đảm bảo an toàn và không gây tác động xấu đến môi trường.

Bên cạnh đó, khâu tuyên truyền cũng được đẩy mạnh nhằm hướng dẫn người dân áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hợp. Khi mật độ châu chấu còn thấp, người dân có thể chủ động bắt, tiêu hủy ổ trứng và châu chấu non. Trong trường hợp mật độ tăng cao, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.