Được gọi là “công ty một người” (OPC), các mô hình này đang nổi lên như một đặc trưng định hình của nền kinh tế số của Trung Quốc, buộc chính quyền địa phương phải xem xét lại cách hỗ trợ và mở rộng quy mô hoạt động khởi nghiệp.

Các con số cho thấy rõ sự chuyển dịch này. Theo báo cáo của Hiệp hội Nhân tài Zhongguancun. tính đến giữa năm 2025, Trung Quốc có hơn 16 triệu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên.

Chỉ trong nửa đầu năm, 2,86 triệu OPC mới đã được đăng ký, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước và chiếm gần một phần tư tổng số doanh nghiệp mới. Xu hướng gia tăng này phản ánh việc các công cụ AI (từ trình tạo mã đến công cụ tạo nội dung) đang làm giảm mạnh chi phí thành lập và vận hành doanh nghiệp.

Hàng Châu (tỉnh Chiết Giang) đang định vị mình ở vị trí tiên phong của xu hướng này. Trung tâm công nghệ miền Đông này gần đây đã tiến hành chính thức hóa mô hình, khi quận Shangcheng công bố một trong những khung chính sách đầu tiên của cả nước dành riêng cho phát triển OPC.

Các biện pháp mới của quận Shangcheng, được công bố vào đầu tháng 3, đưa ra kế hoạch xây dựng các cộng đồng OPC tập trung vào AI, cung cấp từ không gian văn phòng được trợ cấp đến tài nguyên tính toán và hỗ trợ tài chính.

Động thái của Hàng Châu phản ánh tham vọng rộng lớn hơn nhằm củng cố vị thế là trung tâm đổi mới AI cấp quốc gia. Là quận lõi của thủ phủ tỉnh, Shangcheng đã thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới “rừng mưa nhiệt đới” — một mạng lưới dày đặc các công ty khởi nghiệp, vốn và hạ tầng nhằm thúc đẩy các ngành mới nổi.

Ông Chen Gang, một quan chức cấp cao tại cơ quan công nghệ, kinh tế và thông tin của quận, nói: “Chúng tôi sẽ phân bổ không dưới 100 triệu nhân dân tệ (14,65 triệu USD) mỗi năm để hỗ trợ các OPC phát triển từ cá nhân sáng tạo thành ‘kỳ lân một người’”.

Khung chính sách được xây dựng dựa trên toàn bộ vòng đời phát triển của OPC.

Các nhà sáng lập giai đoạn đầu sẽ được tiếp cận không gian làm việc sẵn sàng sử dụng, dịch vụ hành chính tinh gọn và hỗ trợ sinh hoạt.

Khi doanh nghiệp mở rộng, trọng tâm chuyển sang cố vấn, kết nối nguồn lực và các cơ hội thử nghiệm theo kịch bản. Các công ty trưởng thành hơn sẽ được định hướng tiếp cận kênh tài chính và tích hợp vào chuỗi cung ứng ngành.

Hạ tầng là một trụ cột trung tâm của kế hoạch này. Shangcheng sẽ cung cấp hơn 20.000 m² không gian văn phòng chi phí thấp gần các trung tâm chính, có chỗ làm việc được trợ cấp trong tối đa ba năm. Quận này cũng đang xây dựng một nền tảng dịch vụ AI thống nhất, tích hợp mô hình, năng lực tính toán và công cụ phát triển vào hệ thống thành viên.

Hỗ trợ tài chính cũng được mở rộng song song. Một quỹ OPC chuyên biệt với quy mô mục tiêu 1 tỷ nhân dân tệ sẽ tập trung vào các dự án giai đoạn đầu và công nghệ lõi, trong khi các môi trường đô thị, từ tiêu dùng, du lịch đến dịch vụ công, sẽ đóng vai trò môi trường thử nghiệm cho các ứng dụng mới. Quận cũng đang triển khai hệ thống đánh giá nhân tài nhằm xác định các nhà sáng lập OPC hàng đầu hằng năm và trao tối đa 200.000 nhân dân tệ tiền khuyến khích.

Đến năm 2026, Shangcheng đặt mục tiêu thành lập 10 cộng đồng OPC, ươm tạo 100 doanh nghiệp AI và thu hút 1.000 nhà sáng lập.

Nỗ lực tại địa phương này phản ánh các sáng kiến tương tự ở những nơi khác tại Trung Quốc. Tại Bắc Kinh, các sáng kiến tại Zhongguancun đang thử nghiệm “cộng đồng thân thiện với OPC AI” bằng cách tích hợp nguồn lực từ các trường đại học và mạng lưới cựu sinh viên. Thâm Quyến (tỉnh Quảng Đông) đã đặt mục tiêu xây dựng hơn 10 cộng đồng OPC vào năm 2027, mỗi cộng đồng nhằm tạo ra các cụm công ty khởi nghiệp tập trung do AI dẫn dắt.

Các bên trong ngành cho biết mô hình này đã và đang định hình lại cách doanh nghiệp mở rộng quy mô.

Tại Honghub, một cộng đồng OPC có trụ sở tại Hàng Châu, hơn 1.300 dự án đã nộp đơn kể từ khi ra mắt vào cuối năm 2025, với một nhóm công ty khởi nghiệp được lựa chọn hiện đang hoạt động trong mạng lưới. Một số đã mở rộng từ nhà sáng lập đơn lẻ thành đội ngũ hàng chục người, trong khi số khác tạo ra doanh thu hàng chục triệu nhân dân tệ chỉ với một số ít nhân viên.

Dù vậy, các thách thức mang tính cấu trúc vẫn tồn tại. Hệ thống tài chính và quy định của Trung Quốc vẫn chủ yếu hướng tới doanh nghiệp truyền thống, khiến OPC có khả năng tiếp cận hạn chế với các kênh đánh giá tín dụng và tài trợ phù hợp.

Các nhà sáng lập ít tài sản thường gặp khó khăn trong vay vốn khi không có tài sản thế chấp, trong khi chính mô hình này cũng đặt ra câu hỏi về cách doanh nghiệp duy trì tăng trưởng và giữ chân nhân tài khi mở rộng.

Bất chấp những trở ngại này, các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư vẫn đặt cược rằng OPC sẽ trở thành một thành phần cốt lõi của nền kinh tế AI.