Hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 5/8 dẫn thông tin đăng tải trên trang Axios cho biết Mỹ, Iran và Oman đang tiến gần tới một thỏa thuận tạm thời nhằm mở lại eo biển Hormuz và khôi phục lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran, trong đó thông báo chính thức có thể được đưa ra sớm nhất vào ngày 5/8

Dẫn lời hai nguồn tin trong khu vực và một quan chức Mỹ, Axios cho biết thỏa thuận này đã được thảo luận trong nhiều tuần qua, với mục tiêu giảm căng thẳng sau giai đoạn đối đầu quân sự và tạo điều kiện nối lại các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.

Thỏa thuận đang được thảo luận sẽ thiết lập một cơ chế tạm thời kéo dài 60 ngày giữa Oman và Iran tại eo biển Hormuz, đồng thời có thể được gia hạn nếu các bên đạt được đồng thuận.

Theo khuôn khổ đề xuất, các tàu đi vào Vịnh Ba Tư sẽ di chuyển theo tuyến phía Bắc qua vùng biển của Iran, trong khi các tàu rời Vịnh Ba Tư để ra Biển Arab sẽ đi theo tuyến phía Nam qua vùng biển của Oman, dưới sự phối hợp với Iran.

Trong thời gian áp dụng cơ chế tạm thời này, sẽ không áp dụng bất kỳ khoản phí quá cảnh hay phí lưu thông nào đối với các tàu thuyền.

Kế hoạch cũng bao gồm việc rà phá thủy lôi trên tuyến hàng hải trung tâm của eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày.

Sau khi hoàn tất hoạt động rà phá thủy lôi, tuyến hàng hải trung tâm có thể được sử dụng cho cả tàu đi vào và đi ra, như một phần của thỏa thuận dài hạn mà Oman và Iran sẽ tiếp tục đàm phán trong thời gian tới.

Theo Axios, nỗ lực ngoại giao này được thúc đẩy sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định không triển khai ngay chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào Iran, mà lựa chọn dành thêm thời gian cho đàm phán.

Tuy nhiên, ông Trump cũng cảnh báo rằng Mỹ có thể tiến hành các hành động quân sự quy mô lớn nếu nỗ lực ngoại giao thất bại.

Các cuộc đàm phán hậu trường có sự tham gia của các quan chức Oman, Qatar, Pakistan và Saudi Arabia, trong khi Nhà Trắng đóng vai trò tích cực trong quá trình thương lượng.

Theo Axios, Đặc phái viên của Tổng thống Trump, ông Steve Witkoff, trong những ngày gần đây đã nhiều lần điện đàm với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi.

Các nguồn tin khu vực nói với Axios rằng Ngoại trưởng Araghchi đã đồng ý về nguyên tắc đối với cơ chế này vào cuối tuần trước, nhưng vẫn cần được Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei và Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran phê chuẩn.

Một quan chức Mỹ và một nguồn tin trong khu vực cho biết ban lãnh đạo Iran đã hoàn tất quá trình phê duyệt vào ngày 4/8.

Trước đó cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington và Tehran vẫn chưa hoàn tất các cuộc đàm phán liên quan đến hoạt động lưu thông qua các tuyến hàng hải quốc tế quan trọng, nhưng ông hy vọng một thỏa thuận sẽ sớm đạt được "trong thời gian rất ngắn tới”.

Iran đã xung đột với Mỹ kể từ tháng 2, sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công phối hợp nhằm vào Iran.

Đáp lại, Iran đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh có bố trí lực lượng quân sự của Mỹ.

Mỹ và Iran sau đó đồng ý ngừng bắn vào tháng 4, rồi ký Bản ghi nhớ Islamabad do Pakistan làm trung gian vào ngày 17/6, với mục tiêu chấm dứt xung đột quân sự và hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Tuy nhiên, thỏa thuận này đã đổ vỡ vào tháng trước, khiến hai bên liên tục tiến hành các cuộc tấn công qua lại trong gần hai tuần, trước khi Tổng thống Trump bất ngờ ra lệnh dừng chiến dịch ném bom vào hôm 25/7, trong bối cảnh xuất hiện các thông tin cho rằng các bên đang tìm cách nối lại đàm phán để giải quyết cuộc xung đột.