Chiếc trống này bị binh lính Pháp lấy đi vào năm 1916 từ cộng đồng Ébrié (Atchan). Dài hơn 3 m và nặng khoảng 430 kg, Djidji Ayokwe không chỉ là một nhạc cụ mà còn là phương tiện truyền tin tinh vi giữa các ngôi làng, đồng thời là biểu tượng của sự đoàn kết, quyền uy và tinh thần kháng cự của cộng đồng bản địa.

Việc hoàn trả chiếc trống này diễn ra trong bối cảnh yêu cầu từ các quốc gia và giới nghiên cứu châu Phi về việc giải quyết những di sản bị lấy đi từ thời kỳ thuộc địa ngày càng gia tăng. Trong nhiều năm qua, các nhà hoạt động, sử gia và các chính phủ ở châu Phi đã kêu gọi các thể chế châu Âu thừa nhận những tổn thất lịch sử và trao trả các hiện vật bị lấy đi trong giai đoạn đô hộ.

Sự kiện trên được xem là bước đi cụ thể trong quá trình nhìn nhận và khắc phục hệ lụy của chủ nghĩa thực dân, đồng thời mở ra tiền lệ cho các hoạt động hoàn trả khác trong tương lai.

Theo kế hoạch, trống Djidji Ayokwe sẽ được trưng bày tại một bảo tàng mới ở Abidjan, tạo điều kiện để người dân Côte d’Ivoire tiếp cận và kết nối lại với một phần quan trọng trong bản sắc và lịch sử dân tộc.

Cùng ngày, Đại học Cambridge (Anh) thông báo đã chuyển giao quyền sở hữu hợp pháp 116 hiện vật của thành phố Benin City (Nigeria) cho Ủy ban Quốc gia về Bảo tàng và Di tích Nigeria (NCMM), đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực hoàn trả di sản văn hóa bị đưa ra nước ngoài thời kỳ thuộc địa.

Các hiện vật này hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Khảo cổ học và Nhân chủng học, vốn bị lực lượng Anh lấy đi trong cuộc tấn công và cướp phá thành phố trên vào năm 1897. Quyết định chuyển giao được đưa ra sau đề nghị chính thức của NCMM hồi năm 2022 và được Ủy ban Từ thiện Anh phê chuẩn.

Phần lớn hiện vật trên, chủ yếu là các tác phẩm điêu khắc bằng đồng, ngà voi và gỗ – thường được gọi chung là Benin Bronzes, sẽ được trao trả về Nigeria. Tuy nhiên, 17 hiện vật sẽ ở lại Cambridge theo hình thức cho mượn trong thời hạn 3 năm để phục vụ trưng bày và nghiên cứu.

Theo kế hoạch, NCMM sẽ phối hợp với Hoàng cung Benin quản lý số hiện vật này sau khi tiếp nhận. Giám đốc Bảo tàng Khảo cổ học và Nhân chủng học (MAA) của Đại học Cambridge Nicholas Thomas cho biết quyết định này là kết quả của nhiều năm đối thoại và sự ủng hộ ngày càng tăng đối với tiến trình hồi hương di sản.

Giám đốc điều hành NCMM Olugbile Holloway nhận định việc chuyển giao các hiện vật nói trên góp phần khôi phục niềm tự hào và phẩm giá cho người dân Nigeria.

Việc trao trả 116 hiện vật của Benin City là một phần trong xu hướng rộng lớn tại châu Phi nhằm đòi lại các tài sản văn hóa bị thất tán trong thời kỳ thực dân, khi hàng nghìn hiện vật bị đưa tới các bảo tàng ở châu Âu và Mỹ. Quá trình này dự kiến sẽ được hoàn tất trong những tháng tới.