Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cùng nhau dự bữa tối với Tổng thống Erdoğan tại Ankara.

Theo Euronews, cuộc gặp diễn ra ngay sau hội nghị thượng đỉnh NATO và được đánh giá có ý nghĩa quan trọng đối với cả hai bên. Nội dung thảo luận dự kiến tập trung vào việc tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược, song vẫn phải cân bằng với những quan ngại của EU liên quan đến pháp quyền và một số vấn đề song phương khác.

Trước thềm cuộc gặp, người phát ngôn của EC, ông Olof Gill, khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ là đối tác quan trọng của EU và hai bên chia sẻ nhiều lợi ích chiến lược. Theo ông, đây sẽ là trọng tâm của các cuộc trao đổi tại Ankara.

Quan hệ giữa bà von der Leyen và Ankara từng gặp trở ngại sau sự cố "Sofagate" năm 2021, khi bà không được bố trí ghế trong cuộc gặp với Tổng thống Erdoğan và Chủ tịch Hội đồng châu Âu khi đó. Trả lời câu hỏi của Euronews về việc sắp xếp chỗ ngồi trong cuộc gặp lần này, ông Gill chỉ cho biết các bên sẽ ngồi tại bàn ăn theo đúng nghi thức của một bữa tối làm việc.

Nghị sĩ Nghị viện châu Âu người Đức gốc Thổ Nhĩ Kỳ Engin Eroglu nhận định cuộc gặp là cơ hội để hai bên mở ra một giai đoạn hợp tác mới sau nhiều bất đồng trong quá khứ.

Theo ông, lãnh đạo EU nhiều khả năng sẽ tìm cách hạ nhiệt căng thẳng và thúc đẩy quan hệ theo hướng thực chất hơn, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng.

Một trong những nội dung được quan tâm là khả năng Thổ Nhĩ Kỳ tham gia chương trình tín dụng quốc phòng trị giá 150 tỷ euro của EU mang tên Hành động An ninh vì châu Âu (SAFE). Tuy nhiên, việc Ankara tham gia đầy đủ chương trình này vẫn vấp phải sự phản đối của Hy Lạp và CH Síp, khiến nước này hiện chỉ có thể tham gia ở mức hạn chế.

Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh NATO ngày 7/7, bà von der Leyen cho biết còn nhiều cơ hội để EU và Thổ Nhĩ Kỳ tăng cường hợp tác, song không nêu cụ thể các lĩnh vực ưu tiên.

Trước đó, tuần trước, Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas đã thăm Ankara cùng Ủy viên châu Âu phụ trách Mở rộng Marta Kos và Ủy viên phụ trách Di cư Magnus Brunner. Sau chuyến thăm, hai bên đã ra tuyên bố chung tái khẳng định cam kết đối với chủ nghĩa đa phương, trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và trách nhiệm chung trong các vấn đề khu vực cũng như toàn cầu.

Trên mạng xã hội X, bà Kallas nhấn mạnh Thổ Nhĩ Kỳ là đối tác then chốt của EU trong các lĩnh vực an ninh, di cư và năng lượng, đồng thời vẫn là quốc gia ứng cử viên gia nhập EU.

Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ châu Âu cho rằng việc tăng cường hợp tác không đồng nghĩa với việc EU bỏ qua các nguyên tắc cốt lõi của khối.

Bà Joanna Scheuring-Wielgus, thành viên Ủy ban Nghị viện hỗn hợp EU - Thổ Nhĩ Kỳ, nhận định Ankara vẫn là đồng minh quan trọng của NATO và đóng vai trò đáng kể trong việc duy trì ổn định khu vực, nhất là khi Mỹ giảm một phần hỗ trợ đối với châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục hỗ trợ Ukraine trong lĩnh vực quốc phòng.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh quan hệ đối tác chỉ có thể phát triển bền vững nếu Thổ Nhĩ Kỳ đạt được những tiến bộ thực chất về dân chủ, pháp quyền và nhân quyền. Theo bà, những diễn biến liên quan đến việc bắt giữ Thị trưởng Istanbul Ekrem İmamoğlu cùng các biện pháp nhằm vào đảng đối lập CHP đã làm gia tăng quan ngại của EU.