Với quy mô 3.520 cơ sở giáo dục, áp lực quản lý an toàn thực phẩm bữa ăn học đường tại Thành phố Hồ Chí Minh rất lớn. Chính vì thế, việc siết chặt quản lý cũng như tìm giải pháp đảm bảo an toàn cho bữa ăn của học sinh Thành phố là điều vô cùng cần thiết.

Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu cơ sở giáo dục

Có hai con chuẩn bị bước vào năm học mới theo hình thức bán trú tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn phường An Đông, Thành phố Hồ Chí Minh, anh Dương Bá Vinh không khỏi lo lắng về chất lượng bữa ăn học đường, nhất là vấn đề an toàn thực phẩm. Dù trường học có cho phép phụ huynh cùng tham gia giám sát công tác đảm bảo an toàn trường học nhưng theo anh Vinh, việc này vẫn còn mang tính hình thức. “Phụ huynh không thể nào giám sát hết được tất cả các bữa ăn hằng ngày của các con, nhất là vấn đề an toàn thực phẩm. Vì thế chúng tôi chỉ còn biết mong chờ vào lương tâm và trách nhiệm của lãnh đạo trường học cũng như cơ sở chế biến suất ăn”, anh Vinh bày tỏ.

Băn khoăn, lo lắng về chất lượng và an toàn bữa ăn học đường là tâm trạng chung của nhiều phụ huynh trước thềm năm học mới. “Đồng ý rằng các doanh nghiệp phải đảm bảo các loại hồ sơ, chứng nhận thì mới đủ điều kiện cung cấp suất ăn cho các trường học, tuy nhiên thực tế việc tuân thủ các quy định mỗi ngày như thế nào thì chúng tôi hoàn toàn không thể biết được. Thỉnh thoảng vẫn xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm tại các trường học khiến chúng tôi chưa thể hoàn toàn yên tâm vào các bữa ăn bán trú”, chị Nguyễn Thị Thủy (phụ huynh học sinh tại phường Tam Bình) chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Phong, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh cho hay, toàn thành phố hiện có 3.520 cơ sở giáo dục với hàng triệu học sinh sử dụng các suất ăn bán trú mỗi ngày. Chính vì thế, công tác quản lý an toàn thực phẩm bữa ăn học đường, bán trú, căng tin rất áp lực do quy mô lớn, mức độ rủi ro cao.

Sở Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục tổ chức bữa ăn bán trú, bữa ăn học đường, căng tin và các dịch vụ ăn uống trong trường học bảo đảm an toàn thực phẩm, dinh dưỡng hợp lý; tuân thủ đầy đủ các quy định, điều kiện về an toàn thực phẩm. Trọng tâm kiểm soát được đặt vào khối mầm non và tiểu học có tổ chức bán trú - nhóm đối tượng có số lượng suất ăn lớn và mức độ rủi ro cao.

Sở Giáo dục và Đào tạo cũng đã chỉ đạo tổ chức kiểm tra, đánh giá đối với các trường học có bếp ăn nội trú, bán trú, bảo đảm các điều kiện cơ sở vật chất về an toàn vệ sinh thực phẩm; phòng, chống bệnh truyền nhiễm theo quy định. Song song đó, thường xuyên cử các đơn vị liên quan theo dõi, giám sát bếp ăn, nhà ăn, căng tin trong trường học; người làm việc tại nhà ăn, bếp ăn phải bảo đảm các yêu cầu về sức khỏe theo quy định. Đặc biệt, ngành Giáo dục Thành phố đã quán triệt hiệu trưởng, người đứng đầu cơ sở giáo dục phải chịu trách nhiệm trong việc kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào và lựa chọn đối tác cung cấp suất ăn theo quy định.

Công khai, minh bạch và có sự đồng hành của phụ huynh

Trường mầm non Trúc Xanh (phường Rạch Dừa, Thành phố Hồ Chí Minh) từ nhiều năm nay đã áp dụng quy trình kiểm tra thực phẩm nhiều lớp ngay từ khâu tiếp nhận. Trường duy trì nghiêm túc quy trình bếp ăn một chiều, phân biệt đồ dùng chứa thực phẩm sống - chín, đồng thời lưu mẫu thức ăn đúng quy định để phục vụ kiểm tra khi cần. Bà Trần Thị Tương Giao, Hiệu trưởng Trường Mầm non Trúc Xanh cho biết, trường còn bố trí tủ mát trưng bày mẫu thức ăn hằng ngày của trẻ ngay tại sảnh chính để phụ huynh dễ dàng quan sát khi đưa đón con. Đồng thời, nhà trường tạo điều kiện cho phụ huynh trực tiếp vào bếp kiểm tra đột xuất hoặc có báo trước.

Để giải tỏa lo lắng của phụ huynh và tăng cường hiệu quả giám sát cộng đồng, mới đây, mô hình “Tick xanh trách nhiệm” đã được triển khai thí điểm tại một số trường học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Là một trong số trường học đầu tiên áp dụng mô hình này từ tháng 7/2026, Trường mầm non Tân Phú (phường Phú Mỹ) đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ phụ huynh. Theo đó, phụ huynh được kiểm tra nguồn gốc, quá trình vận chuyển, khẩu phần ăn, chế biến... mỗi ngày thông qua việc quét mã QR được giáo viên gửi trong nhóm Zalo và dán ở trường. Ông Nguyễn Trường Giang, Phó Chủ tịch UBND phường Tân Mỹ cho biết, qua thực tế triển khai thí điểm thời gian qua, địa phương nhận thấy đây là mô hình quản lý minh bạch và hiệu quả, do đó, từ năm học 2026-2027 đồng loạt 24 trường học trên địa bàn sẽ triển khai theo mô hình này.

Tương tự, từ tháng 7/2026, 4 trường mầm non công lập trên địa bàn phường Bình Đông cũng áp dụng mô hình “Tick xanh trách nhiệm” trong hoạt động tổ chức bữa ăn bán trú. Bà Vũ Yến Oanh, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Đông đánh giá, mô hình "Tick xanh trách nhiệm” giúp xác minh nguồn gốc thực phẩm của các suất ăn, dù là suất ăn công nghiệp mang đến hay nhà trường tự mua thực phẩm từ các đơn vị khác về chế biến. Mô hình này còn giúp theo dõi được toàn bộ quy trình từ suất ăn cho đến nguồn gốc thực phẩm chế biến trong bếp ăn nhà trường. Đáng chú ý là tăng cường sự giám sát từ xã hội và phụ huynh học sinh một cách công khai, minh bạch. Nhà trường cũng kết nối với các trang thông tin điện tử, ứng dụng chuyển đổi số để phụ huynh thấy rõ hình ảnh bữa ăn của con em mình.

“Khi triển khai mô hình này, tôi cho rằng nó không chỉ thay đổi phương thức quản lý của cơ quan nhà nước, mà còn giúp phụ huynh chuyển từ thế tiếp nhận thông tin thụ động sang chủ thể trực tiếp giám sát bữa ăn. Nếu như trước đây, phụ huynh đưa con đến trường chỉ xem bảng tin để biết sáng, trưa, xế con ăn món gì, tối về hỏi chuyện con nhưng không kiểm chứng được bữa ăn có đúng thực tế hay chất lượng dinh dưỡng ra sao. Với mô hình "Tick xanh trách nhiệm", ở góc độ quản lý nhà nước, chúng tôi nắm được quy trình các trường lấy thực phẩm từ đâu, chế biến ra sao còn phụ huynh cũng thấy được quy trình và hình ảnh thực tế bữa ăn ngày hôm đó để kiểm chứng”, bà Oanh chia sẻ thêm.

Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, đơn vị này sẽ nỗ lực cao nhất, phối hợp chặt chẽ với ngành Giáo dục và chính quyền địa phương để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho bữa ăn học đường năm học 2026 - 2027. Nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra, bà Phạm Khánh Phong Lan nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thanh tra đột xuất và mong muốn nhận được sự hợp tác từ phụ huynh. “Khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm, phụ huynh có thể thông báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc gọi đến đường dây nóng của Sở An toàn thực phẩm để chúng tôi có thể kiểm tra, xử lý kịp thời, hạn chế hậu quả xấu xảy ra”, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm khuyến khích.

Theo cam kết của lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm và Sở Giáo dục và Đào tạo, thời gian tới, các đơn vị sẽ đặt trọng tâm vào việc tăng cường kiểm tra, hậu kiểm, chấm dứt hợp đồng với các đơn vị vi phạm, hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành và triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại 100% cơ sở giáo dục. Trước thềm năm học mới, phụ huynh kỳ vọng, sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, nhà trường và gia đình sẽ là chìa khóa đảm bảo an toàn cho bữa ăn học đường, góp phần bảo vệ sức khỏe, sự phát triển toàn diện cho học sinh Thành phố.