Khi nhiều khoản chi phát sinh

Những ngày đầu tháng 8, không khí chuẩn bị năm học mới đã nhộn nhịp tại các trường học và nhà sách trên địa bàn TP Hồ Chí Minh. Bên cạnh niềm háo hức của học sinh là sự tất bật của các bậc phụ huynh khi hoàn tất thủ tục nhập học, mua sách giáo khoa, đồng phục, ba lô, tập vở và các dụng cụ học tập để con sẵn sàng bước vào năm học mới.

Với nhiều gia đình, nhất là những nhà có từ hai đến ba con đang tuổi đến trường, đây luôn là thời điểm phải cân đối kỹ các khoản chi tiêu. Dù học phí đã được miễn, chi phí dành cho sách giáo khoa, học phẩm, đồng phục cùng nhiều nhu cầu thiết yếu khác vẫn là gánh nặng khi đều tập trung vào đầu năm học.

Khảo sát tại nhiều trường tiểu học, THCS và THPT trên địa bàn TP Hồ Chí Minh cho thấy giá đồng phục phổ biến dao động từ khoảng 150.000 - 350.000 đồng/bộ, tùy chất liệu và mẫu mã. Bên cạnh những trường quy định đồng phục riêng để tạo bản sắc, nhiều trường chỉ yêu cầu học sinh mặc áo sơ mi trắng kết hợp quần hoặc chân váy màu sẫm, góp phần giảm chi phí cho phụ huynh.

Điều nhiều phụ huynh băn khoăn không chỉ là mức giá mà còn là việc thay đổi mẫu đồng phục qua từng năm học. Một phụ huynh giấu tên có con chuẩn bị vào lớp 1 tại Trường Tiểu học An Khánh (phường An Khánh) cho biết, gia đình khá bất ngờ khi năm nay nhà trường thay đổi mẫu đồng phục so với khóa trước.

"Nếu năm nào cũng thay đồng phục thì những gia đình có hoàn cảnh khó khăn sẽ càng thêm áp lực. Chỉ riêng tiền đồng phục cũng hơn 1 triệu đồng, trong khi đầu năm còn phải mua sách giáo khoa, tập vở và nhiều khoản khác", phụ huynh này chia sẻ.

Nếu đồng phục là khoản chi dễ nhận thấy thì sách giáo khoa và học phẩm cũng là mối quan tâm của nhiều gia đình, bởi đây là những khoản gần như bắt buộc khi bước vào năm học mới.

Chị Nguyễn Thị Quỳnh Trang (phường Vườn Lài) cho biết đầu năm học gia đình phải chi cùng lúc nhiều khoản nên việc các trường khảo sát nhu cầu mượn sách giáo khoa là giải pháp thiết thực, giúp phụ huynh có thêm lựa chọn thay vì phải mua mới toàn bộ.

Đồng quan điểm, anh Phước Hải cho rằng việc cho học sinh mượn sách giáo khoa sẽ tạo điều kiện để những gia đình có hoàn cảnh khó khăn hoặc muốn tiết kiệm chi phí giảm bớt gánh nặng đầu năm học. Theo anh, nếu học sinh có ý thức giữ gìn và hoàn trả sách đúng quy định thì mô hình này sẽ phát huy hiệu quả lâu dài.

Là phụ huynh có ba con đang đi học, chị Lê Hạnh (phường Bàn Cờ) cho biết gia đình dự định đăng ký mượn trọn bộ sách giáo khoa cho con học lớp 6 nhưng vẫn mua riêng một số môn học chính để thuận tiện cho việc học tập. "Với gia đình đông con, chỉ cần giảm được một phần chi phí sách giáo khoa cũng đã tiết kiệm được một khoản đáng kể", chị Hạnh chia sẻ.

Thực tế cho thấy, điều khiến nhiều phụ huynh trăn trở không còn là một khoản chi riêng lẻ như đồng phục hay sách giáo khoa mà là tổng chi phí đầu năm học khi nhiều khoản cùng phát sinh trong một thời điểm. Vì vậy, cùng với sự chủ động của mỗi gia đình, các chính sách hỗ trợ của ngành giáo dục và chính quyền địa phương được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực tài chính, để mỗi mùa tựu trường không còn là nỗi lo quá lớn đối với nhiều phụ huynh.

Đồng bộ chính sách để giảm gánh nặng

Trước áp lực chi phí đầu năm học của nhiều gia đình, TP Hồ Chí Minh đã triển khai đồng bộ nhiều chính sách hỗ trợ cho năm học 2026 - 2027. Bên cạnh việc tiếp tục miễn học phí, Thành phố còn hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, kiểm soát chặt các khoản thu trong nhà trường và mở rộng cơ hội tiếp cận sách giáo khoa với chi phí hợp lý.

Theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh gửi UBND 168 phường, xã, đặc khu và gần 3.500 cơ sở giáo dục về thực hiện chính sách học phí, hỗ trợ người học và các khoản thu trong năm học 2026 - 2027, học sinh mầm non, phổ thông tại các cơ sở giáo dục công lập tiếp tục được miễn học phí theo quy định của Quốc hội và Chính phủ.

Đối với các cơ sở giáo dục dân lập, tư thục, Nhà nước vẫn thực hiện chính sách hỗ trợ học phí theo mức của trường công lập cùng cấp; đồng thời, mức điều chỉnh học phí của các cơ sở ngoài công lập không được vượt quá 10% so với năm học trước.

Cùng với chính sách miễn học phí, TP Hồ Chí Minh tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 80/2025/NQ-HĐND với nhiều chính sách hỗ trợ dành cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Ngoài hỗ trợ tiền ăn trưa và các dịch vụ phục vụ hoạt động giáo dục, trẻ mồ côi, trẻ khuyết tật, học sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo còn được hỗ trợ kinh phí mua đồng phục từ 300.000 đến 500.000 đồng mỗi năm học, tùy cấp học. Những chính sách này góp phần chia sẻ trực tiếp gánh nặng tài chính với các gia đình ngay từ đầu năm học.

Song song với việc tăng cường hỗ trợ người học, ngành giáo dục Thành phố cũng siết chặt quản lý các khoản thu nhằm bảo đảm công khai, minh bạch và đúng quy định. Theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo, các khoản liên quan đến đồng phục, học phẩm, học cụ, suất ăn bán trú, nước uống và các dịch vụ phục vụ trực tiếp người học chỉ được thực hiện trên cơ sở nhu cầu thực tế và sự tự nguyện của phụ huynh. Nhà trường không được ép buộc phụ huynh mua tại trường hoặc chỉ định đơn vị cung cấp.

Các cơ sở giáo dục phải công khai tiêu chuẩn, chất lượng, đơn giá và phương thức lựa chọn nhà cung cấp; trường hợp điều chỉnh giá so với năm học trước phải giải trình rõ nguyên nhân, lấy ý kiến phụ huynh và thực hiện công khai theo quy định. Đối với học sinh đã được hưởng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, nhà trường phải khấu trừ phần kinh phí tương ứng, tránh phát sinh tình trạng thu trùng.

Đối với các khoản tài trợ và hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu thực hiện đúng quy định hiện hành. Việc tiếp nhận tài trợ phải hoàn toàn trên tinh thần tự nguyện, không giao chỉ tiêu, không quy định mức đóng góp bình quân và không sử dụng nguồn tài trợ để thay thế nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước.

Ban đại diện cha mẹ học sinh cũng không được thu các khoản thuộc trách nhiệm của nhà trường. Trong thời gian UBND TP Hồ Chí Minh chưa ban hành quy định mới về các khoản dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục, các trường công lập chưa tổ chức thu các khoản này; kinh phí khám sức khỏe định kỳ cho học sinh tiếp tục do ngân sách nhà nước bảo đảm.

Bên cạnh các chính sách hỗ trợ về tài chính, nhiều giải pháp thiết thực cũng được triển khai nhằm giảm chi phí đầu năm học cho phụ huynh. Chủ trương cho học sinh mượn sách giáo khoa thông qua thư viện trường học đang được nhiều cơ sở giáo dục thực hiện. Các trường như THPT Lê Quý Đôn, THPT Nguyễn Hiền... đã khảo sát nhu cầu mượn sách để chủ động chuẩn bị nguồn sách, trong khi một số trường tổ chức đăng ký mua sách giáo khoa từ sớm, tạo thêm lựa chọn phù hợp với điều kiện của từng gia đình. Cùng với đó, nhiều đơn vị xuất bản, phát hành sách triển khai các chương trình giảm giá, khuyến mại dịp tựu trường, góp phần chia sẻ chi phí với người học.

Có thể thấy, để giảm gánh nặng cho phụ huynh vào đầu năm học mới, TP Hồ Chí Minh đang từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách hỗ trợ người học theo hướng đồng bộ, từ miễn học phí, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, mở rộng mô hình mượn sách giáo khoa đến quản lý chặt các khoản thu trong nhà trường.

Khi các chính sách được triển khai đồng bộ và thực chất, áp lực tài chính của phụ huynh sẽ từng bước được giảm bớt, góp phần để mỗi mùa tựu trường bớt đi áp lực chi phí, giúp phụ huynh yên tâm hơn và học sinh có điều kiện đến trường đầy đủ.