Thông tin từ Bộ Tài chính ngày 4/5, tổng kế hoạch vốn năm 2026 đã được Quốc hội giao là 1,08 triệu tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay và cao hơn khoảng 175.000 tỷ đồng so với kế hoạch vốn năm 2025. Thủ tướng Chính phủ đã giao chi tiết cho các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương 1 triệu tỷ đồng.

Giải ngân vốn đầu tư công từ đầu năm đến hết ngày 30/4/2026 là 144.282,9 tỷ đồng, đạt 14,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; trong đó, vốn ngân sách Trung ương là 38.802,5 tỷ đồng, đạt 10,7%; vốn ngân sách địa phương là 105.480,4 tỷ đồng, đạt 16,2%.

Khó khăn vướng mắc chủ yếu ảnh hưởng tiến độ giải ngân là do công tác giải phóng mặt bằng liên quan đến việc xác định nguồn gốc đất, đơn giá, phương án đền bù, chưa thể triển khai thi công theo kế hoạch; cùng với tình trạng thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng vẫn còn tiếp diễn, giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán được duyệt, làm phát sinh chênh lệch chi phí, dẫn đến phải thực hiện điều chỉnh hợp đồng.

Bên cạnh đó, việc lập kế hoạch chưa sát với nhu cầu và khả năng thực hiện, cùng với chất lượng chuẩn bị đầu tư các dự án chưa tốt, dẫn tới phải điều chỉnh dự án hoặc đề xuất hoàn trả kế hoạch vốn, làm chậm tiến độ triển khai.

Mặt khác, thời điểm những tháng đầu năm, các chủ đầu tư thường đang tập trung thực hiện các bước thiết kế, lập, thẩm định, phê duyệt dự toán và tổ chức lựa chọn nhà thầu; do đó khối lượng nghiệm thu, thanh toán phát sinh chưa nhiều.

Bên cạnh đó, năng lực, trách nhiệm của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu vẫn còn hạn chế, chưa chủ động, thiếu quyết liệt trong tổ chức thi công; một số xã, phường thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công, cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ…

Theo Bộ Tài chính, để thúc đẩy giải ngân đầu tư công, các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương cần tập trung triển khai các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể đã được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tại Thông báo số 213/TB-VPCP ngày 25/4/2026 về kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị toàn quốc đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Trước hết, cần khẩn trương phân bổ ngay kế hoạch vốn năm 2026 đã được giao nhưng chưa phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án; đến hết ngày 10/5/2026, Bộ, cơ quan, địa phương nào chưa phân bổ thì báo cáo rõ lý do, nguyên nhân, trách nhiệm tập thể, cá nhân, gửi Bộ Tài chính trước ngày 15/5/2026 để tổng hợp, đề xuất báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý số vốn chưa phân bổ chi tiết theo quy định.

Tiếp đó, phát huy mạnh mẽ vai trò người đứng đầu các bộ, cơ quan, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương, kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết.

Về giải phóng mặt bằng và nguyên vật liệu, cần thực hiện theo theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 25/CĐ-TTg ngày 21/3/20264 và Công điện số 28/CĐ-TTg ngày 1/4/20265 về các giải pháp quản lý, điều hành, kiểm soát giá nguyên vật liệu xây dựng và tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt, đặc biệt trong bối cảnh xung đột quân sự Trung Đông kéo dài.

Đồng thời, khắc phục các tồn tại trong công tác cán bộ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, xử lý nghiêm khắc các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở, thiếu trách nhiệm. Có giải pháp sắp xếp bố trí cán bộ đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý và triển khai các dự án tại các xã, phường, nhất là đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Ngoài ra, nghiêm túc triển khai nhập đầy đủ dữ liệu số về tình hình giải ngân đầu tư công trên hệ thống thông tin của Bộ Tài chính theo đúng hướng dẫn và thời gian quy định tại công văn số 1780/BTC-PTHT ngày 11/2/2026 của Bộ Tài chính về cung cấp thông tin, dữ liệu về các chỉ số giải ngân vốn đầu tư công để triển khai bộ công cụ KPI theo dõi, đánh giá giải ngân vốn đầu tư công.